హిందూ ధర్మంలో ఏకాదశి వ్రతానికి అత్యున్నత స్థానం ఉంది. ముఖ్యంగా ఆశ్వయుజ మాసం శుక్ల పక్షంలో వచ్చే పాపాంకుశ ఏకాదశి శ్రీ మహావిష్ణువు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే అత్యంత పవిత్రమైన రోజుగా భక్తులు భావిస్తారు. ఈ ఏడాది అక్టోబర్ 22, 2026 గురువారం రోజున ఈ పర్వదినం వచ్చింది.

సమస్త పాపాలను హరించే శక్తి ఈ ఏకాదశి వ్రతానికి ఉందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అయితే నేటి ఉరుకులు పరుగుల జీవితంలో అనారోగ్యం, వయస్సురీత్యా లేదా ప్రయాణాల కారణంగా ప్రతి ఒక్కరూ రోజంతా నిరాహార దీక్ష లేదా ఉపవాసం ఉండటం సాధ్యపడదు.
అలాంటప్పుడు భక్తులు మనస్తాపం చెందాల్సిన అవసరం లేదని శాస్త్రాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఉపవాసం ఉండలేకపోయినా, ఈ పవిత్ర రోజున కొన్ని ప్రత్యేకమైన నియమాలు పాటించడం ద్వారా వ్రత ఫలితాన్ని పొందవచ్చని ఆధ్యాత్మిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అవేమిటో ఇక్కడ పరిశీలిద్దాం.
సూర్యోదయ వేళ శ్రీహరి పూజ
ఉపవాస దీక్ష చేయలేని వారు ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి. అనంతరం పూజా మందిరంలో విష్ణుమూర్తి ప్రతిమ లేదా చిత్రపటం ఎదుట స్వచ్ఛమైన ఆవు నెయ్యితో దీపం వెలిగించాలి.
శ్రీహరికి పసుపు రంగు వస్త్రాలు, పరిమళభరితమైన పుష్పాలు, తాజా పండ్లను నివేదించాలి. ముఖ్యంగా మహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన తులసి దళాలను సమర్పించి, భక్తిశ్రద్ధలతో నమస్కరించుకోవాలి.
మంత్ర జపంతో మానసిక ప్రశాంతత
ఏకాదశి రోజున దైవనామ స్మరణకు ప్రత్యేక శక్తి ఉంటుంది. 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' అనే ద్వాదశాక్షరీ మంత్రాన్ని కనీసం 108 సార్లు జపించడం ఉత్తమం. ఒకవేళ పూజా కార్యక్రమాలకు తగినంత సమయం లేకపోతే, రోజంతా మనసులోనే శ్రీహరి నామాన్ని స్మరిస్తూ ఉండవచ్చు. విష్ణు సహస్రనామం లేదా విష్ణు స్తోత్రాలను పఠించడం వల్ల ఇంటా బయటా సానుకూల శక్తి వెల్లివిరుస్తుంది.
సాత్విక ఆహార నియమాలు
ఉపవాసం చేయలేకపోయినప్పటికీ, ఈ రోజున తీసుకునే ఆహారంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించాలి. రోజంతా పూర్తిగా సాత్వీక మరియు తేలికపాటి ఆహారాన్ని మాత్రమే తీసుకోవాలి. పొరపాటున కూడా మాంసాహారం వంటి తామసిక పదార్థాలకు పూర్తిగా దూరంగా ఉండాలి. శరీరాన్ని శుభ్రంగా ఉంచుకుంటూ మనసును కూడా పవిత్రంగా ఉంచుకోవడమే అసలైన ఆచరణ.
దాన ధర్మాల ప్రాముఖ్యత
{{/usCountry}}ఉపవాసం చేయలేకపోయినప్పటికీ, ఈ రోజున తీసుకునే ఆహారంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించాలి. రోజంతా పూర్తిగా సాత్వీక మరియు తేలికపాటి ఆహారాన్ని మాత్రమే తీసుకోవాలి. పొరపాటున కూడా మాంసాహారం వంటి తామసిక పదార్థాలకు పూర్తిగా దూరంగా ఉండాలి. శరీరాన్ని శుభ్రంగా ఉంచుకుంటూ మనసును కూడా పవిత్రంగా ఉంచుకోవడమే అసలైన ఆచరణ.
దాన ధర్మాల ప్రాముఖ్యత
{{/usCountry}}ఏకాదశి తిథి రోజున చేసే దానాలు అనంతమైన పుణ్యఫలాలను ఇస్తాయి. మీ శక్తి సామర్థ్యాలను బట్టి పేదలకు లేదా నిరుపేద విద్యార్థులకు అన్నదానం, వస్త్రదానం లేదా ధనసహాయం చేయండి. ఇలా చేయడం వల్ల లక్ష్మీదేవి కటాక్షం లభించి ఇంట్లో సిరిసంపదలు వర్ధిల్లుతాయని ప్రగాఢ నమ్మకం.
తులసి దళాల ప్రత్యేక నిబంధన
"ఏకాదశి నాడు తులసి ఆకులను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చెట్ల నుండి కోయకూడదు," అని పెద్దలు చెబుతుంటారు. తులసిని తెంపడం ఆ రోజున మహా పాపంతో సమానం. కాబట్టి, ఈ పర్వదినం కోసం తులసి దళాలను ముందురోజే సేకరించి ఉంచుకోవాలి. ముందురోజు భద్రపరిచిన తులసి ఆకులనే పూజలో విష్ణుమూర్తికి సమర్పించాలి.
సాయంత్రం దీపారాదన
సూర్యాస్తమయ వేళ ఇంటి ప్రధాన ద్వారం వద్ద మరియు పూజా గదిలో దీపాలు వెలిగించాలి. సాయంత్రం వేళ విష్ణు మందిరంలో లేదా ఇంట్లో నెయ్యి దీపం ఉంచి కుటుంబం అంతా సుఖసంతోషాలతో ఉండాలని ప్రార్థించాలి. ఈ చిన్న ఆచారాల ద్వారా భగవంతుని కృప ఎల్లప్పుడూ కుటుంబంపై ఉంటుందని నమ్ముతారు.