భారతీయ సంస్కృతిలో కుటుంబ బంధాలకు, ఆప్యాయతలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. ఇందులో అన్నాచెల్లెళ్ల మధ్య ఉండే నిస్వార్థ ప్రేమను చాటిచెప్పే అత్యంత వేడుక రక్షా బంధన్ లేదా రాఖీ పండుగ. ఏటా శ్రావణ మాసంలో వచ్చే పౌర్ణమి రోజున ఈ పర్వదినాన్ని దేశవ్యాప్తంగా ఎంతో ఘనంగా జరుపుకుంటారు. అన్నాచెల్లెళ్ల పవిత్ర ప్రేమకు, రక్షణ బాధ్యతకు ప్రతీకగా నిలిచే ఈ వేడుక వెనుక అద్భుతమైన పౌరాణిక నేపథ్యాలు ఉన్నాయి.

రక్షా బంధన్ అంటే కేవలం ఒక దారం కట్టే తంతు మాత్రమే కాదు, కష్టకాలంలో తోడుంటామనే భరోసా ఇచ్చే మహోన్నత సంప్రదాయం. ఈ పండుగ మూలాలు మన పురాణాల్లో ఎక్కడెక్కడ కనిపిస్తాయో ఇప్పుడు చూద్దాం.
లక్ష్మీదేవి, బలి చక్రవర్తి కథ
రాఖీ పండుగ ప్రాశస్త్యం గురించి చెప్పుకునేటప్పుడు ముందుగా గుర్తువచ్చేది క్షీరాసాగర మథన ఘట్టం మరియు బలి చక్రవర్తి కథ. పురాణాల ప్రకారం, ఒకసారి బలి చక్రవర్తితో జరిగిన పోరులో మహావిష్ణువు వైకుంఠాన్ని వీడి పాతాళ లోకానికి కాపలాదారుడిగా వెళ్లాల్సి వచ్చింది. భర్త జాడలేక తల్లడిల్లిన మహాలక్ష్మి నారదుడి సలహా మేరకు ఒక నిరుపేద మహిళ రూపంలో పాతాళ లోకానికి వెళ్ళింది.
అక్కడ రాక్షస రాజు బలి చక్రవర్తి చేతికి రక్షాసూత్రం కట్టింది లక్ష్మీదేవి. ఆమె భక్తికి, ఆచారానికి మురిసిపోయిన బలి చక్రవర్తి ఏం కోరుకోమనీ కోరగా.. తన భర్తను తిరిగి వైకుంఠానికి పంపాలని కోరుకుంది అమ్మవారు. ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడి బలి చక్రవర్తి విష్ణుమూర్తిని వైకుంఠానికి వెళ్లేందుకు అనుమతించాడు. ఆ పవిత్ర దినమే శ్రావణ పౌర్ణమి అని, అప్పట్నుంచే రాఖీ పండుగ ఆచారం మొదలైందని నమ్ముతారు.
శ్రీకృష్ణుడు, ద్రౌపది అన్నాచెల్లెళ్ల బంధం
మహాభారత కాలంలోనూ రక్షా బంధన్ ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది. శిశుపాలుడి వధ సమయంలో శ్రీకృష్ణుడు ప్రయోగించిన సుదర్శన చక్రం తగిలి ఆయన చిటికిన వేలు నుంచి రక్తం కారసాగింది. ఇది చూసిన ద్రౌపది ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా తన పట్టు చీర కొంగును చింపి కృష్ణుడి వేలికి కట్టి రక్తస్రావాన్ని అడ్డుకుంది. ద్రౌపది చూపిన ఆప్యాయతకు చలించిపోయిన శ్రీకృష్ణుడు ఆమెకు ఆపద వస్తే కాపాడతానని మాట ఇచ్చాడు. కాలక్రమేణా మసకొత్తుతున్న కౌరవ సభలో ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం జరుగుతున్న వేళ, శ్రీకృష్ణుడు అక్షయ పాత్ర ద్వారా ఆమె గౌరవాన్ని కాపాడి అన్నగా తన బాధ్యతను నిర్వర్తించాడు.
యముడు, యమునాదేవి అనుబంధం
{{/usCountry}}మహాభారత కాలంలోనూ రక్షా బంధన్ ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది. శిశుపాలుడి వధ సమయంలో శ్రీకృష్ణుడు ప్రయోగించిన సుదర్శన చక్రం తగిలి ఆయన చిటికిన వేలు నుంచి రక్తం కారసాగింది. ఇది చూసిన ద్రౌపది ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా తన పట్టు చీర కొంగును చింపి కృష్ణుడి వేలికి కట్టి రక్తస్రావాన్ని అడ్డుకుంది. ద్రౌపది చూపిన ఆప్యాయతకు చలించిపోయిన శ్రీకృష్ణుడు ఆమెకు ఆపద వస్తే కాపాడతానని మాట ఇచ్చాడు. కాలక్రమేణా మసకొత్తుతున్న కౌరవ సభలో ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం జరుగుతున్న వేళ, శ్రీకృష్ణుడు అక్షయ పాత్ర ద్వారా ఆమె గౌరవాన్ని కాపాడి అన్నగా తన బాధ్యతను నిర్వర్తించాడు.
యముడు, యమునాదేవి అనుబంధం
{{/usCountry}}యమధర్మరాజు, ఆయన సోదరి యమునా దేవికి సంబంధించిన కథ కూడా ఈ పండుగ విశిష్టతను చాటుతుంది. చాలా కాలంగా కలుసుకోలేకపోయిన యముడు తన సోదరి యమున ఇంటికి భోజనానికి వెళ్లాడు. అక్కడ యమునాదేవి ఎంతో ఆప్యాయంగా సోదరుడికి తిలకం దిద్ది, రక్షాసూత్రం కట్టి సత్కరించింది.
తనపై చూపిన ప్రేమకు సంతోషించిన యముడు ఏదైనా వరం కోరుకోమన్నాడు. అందుకు యమున స్పందిస్తూ.. ప్రతి ఏటా ఈ పౌర్ణమి రోజున సోదరులు తమ చెల్లెళ్ల దగ్గరికి వచ్చి రాఖీ కట్టించుకోవాలని, ఆ రోజు సోదరుడికి రక్ష కట్టిన వారికి మృత్యుభయం ఉండకూడదని కోరుకుంది. అప్పటి నుంచే భైరవీ పూర్ణిమ లేదా రాఖీ పండుగ ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.
ఇంద్రాణి, దేవాసుర యుద్ధం
భవిష్య పురాణం ప్రకారం, దేవతలకు రాక్షసులకు మధ్య జరిగిన భీకర యుద్ధంలో దేవతలు ఓటమి అంచున నిలిచారు. ఆ సమయంలో దేవగురు బృహస్పతి సలహా మేరకు ఇంద్రుని భార్య శచీదేవి (ఇంద్రాణి) శ్రావణ పౌర్ణమి రోజున ఇంద్రుడి చేతికి పవిత్ర రక్షాసూత్రం కట్టింది. ఆ రక్షణ కవచం ప్రభావంతోనే ఇంద్రుడు యుద్ధంలో విజయం సాధించాడని చెబుతారు.