దేశీయ బ్యాంకింగ్ రంగంలో మునుపెన్నడూ లేని విధంగా అత్యంత భారీ విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడి (ఎఫ్డీఐ) ఒప్పందానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది. సుదీర్ఘకాలంగా ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటూ, వ్యూహాత్మక మార్పులు సంతరించుకుంటున్న ‘ఐడీబీఐ బ్యాంక్’ మెజారిటీ వాటాల విక్రయానికి ఆర్థిక వ్యవహారాల కేబినెట్ కమిటీ (సీసీఈఏ) తుది ఆమోదం ముద్ర వేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం, లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ (ఎల్ఐసీ)లు సంయుక్తంగా తమకున్న 60.72 శాతం మెజారిటీ వాటాను కెనడాకు చెందిన బిలియనీర్ ప్రేమ్ వత్స నేతృత్వంలోని 'ఫెయిర్‌ఫాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్' సంస్థకు విక్రయించనున్నాయి. ఈ మెగా ఒప్పందం విలువ ఏకంగా రూ. 52,878 కోట్లు కావడం విశేషం.
బుధవారం నాటి కేబినెట్ భేటీ అనంతరం కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ మీడియాకు ఈ వివరాలను వెల్లడించారు. భారతదేశ ఆర్థిక విభాగంలో నమోదైన అత్యంత భారీ విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడిగా ఈ డీల్ నిలిచింది. 2021లో కేబినెట్ ఇచ్చిన ప్రాథమిక అనుమతుల నుంచి సాగుతున్న ఈ డిసైనవెస్ట్‌మెంట్ ప్రక్రియ ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలోనే పూర్తిగా ముగియనుంది.
వాటాల విక్రయం - మిగిలిన వాటాల లెక్కలు..
ఈ ఆమోదిత ఒప్పందం ప్రకారం, ఐడీబీఐ బ్యాంక్లో ఉన్న ఈక్విటీలో:
- కేంద్ర ప్రభుత్వం తన వద్ద ఉన్న 30.48 శాతం వాటాను విక్రయిస్తుంది.
- ఎల్ఐసీ తన వద్ద ఉన్న 30.24 శాతం వాటాను ఫెయిర్‌ఫాక్స్ అనుబంధ సంస్థకు బదిలీ చేస్తుంది.
ఈ విక్రయం పూర్తయిన తర్వాత బ్యాంక్లో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా 45.5 శాతం నుంచి 15 శాతానికి, ఎల్ఐసీ వాటా 49.2 శాతం నుంచి 19 శాతానికి తగ్గుతుంది. అంటే ప్రభుత్వం, ఎల్‌ఐసీలకు కలిపి బ్యాంక్లో 34 శాతం మైనారిటీ వాటా కొనసాగుతుంది. ఈ మైనారిటీ వాటా ద్వారా బ్యాంక్ భవిష్యత్ వృద్ధి ప్రయోజనాలను ప్రభుత్వం పొందే వీలుంటుందని కేంద్ర మంత్రి తెలిపారు. ఒప్పందం ముగిసిన వెంటనే ప్రభుత్వం, ఎల్ఐసీ తమ నామినీ డైరెక్టర్లను బ్యాంక్ బోర్డు నుంచి ఉపసంహరించుకుని సాధారణ పబ్లిక్ వాటాదారులుగా మారతారు.
ఒక్కో షేరు ధర రూ.81 - పారదర్శక మూల్యాంకనం!
ఫెయిర్‌ఫాక్స్ సంస్థ సమర్పించిన బిడ్లో ఒక్కో షేరు ధరను రూ. 81గా నిర్ణయించారు. బెంచ్మార్క్ ధర రూ. 75.99 తో పోలిస్తే ఇది ఎక్కువ అని దీపమ్ కార్యదర్శి అరుణిష్ చావ్లా తెలిపారు. స్వతంత్ర మూల్యాంకన సంస్థలు అంచనా వేసిన మార్కెట్ మల్టిపుల్ మెథడ్, అసెట్ వ్యాల్యుయేషన్ మెథడ్ ఆధారంగా ఈ తుది ధరను నిర్ణయించినట్లు వెల్లడించారు.
{{/usCountry}}ఫెయిర్‌ఫాక్స్ సంస్థ సమర్పించిన బిడ్లో ఒక్కో షేరు ధరను రూ. 81గా నిర్ణయించారు. బెంచ్మార్క్ ధర రూ. 75.99 తో పోలిస్తే ఇది ఎక్కువ అని దీపమ్ కార్యదర్శి అరుణిష్ చావ్లా తెలిపారు. స్వతంత్ర మూల్యాంకన సంస్థలు అంచనా వేసిన మార్కెట్ మల్టిపుల్ మెథడ్, అసెట్ వ్యాల్యుయేషన్ మెథడ్ ఆధారంగా ఈ తుది ధరను నిర్ణయించినట్లు వెల్లడించారు.
{{/usCountry}}విక్రయ ప్రక్రియ పరిశీలన సమయంలో బ్యాంక్ షేరు ధరలు రూ. 61.01 నుంచి రూ. 118.38 వరకు తీవ్రమైన హెచ్చుతగ్గులకు గురికావడంతో గ్లోబల్ బెస్ట్ ప్రాక్టీసెస్ ప్రకారం మూల్యాంకనం నిర్వహించి ఈ ఆఫర్‌ను ఆమోదించినట్లు వివరించారు.
ఆర్బీఐ నిబంధనలు - సీఎస్‌బీ బ్యాంక్ ప్రమోటర్‌గా మార్పులు
ఈ విక్రయ ప్రక్రియ పూర్తయినట్లు ప్రకటించడానికి ముందు ఫెయిర్‌ఫాక్స్ సంస్థ భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్బీఐ)కి తమ విశ్వసనీయత ఆధారాలను, నిబంధనల అమలు రోడ్‌మ్యాప్‌ను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
ఫెయిర్‌ఫాక్స్ ఇప్పటికే భారత్‌లోని సీఎస్‌బీ బ్యాంక్లో 40 శాతం వాటాను కలిగి ఉంది. ఆర్బీఐ నిబంధనల ప్రకారం ఒకే సంస్థ ఒకే సమయంలో రెండు బ్యాంకులకు ప్రమోటర్‌గా ఉండటానికి వీల్లేదు. కాబట్టి ఫెయిర్‌ఫాక్స్ రెండేళ్ల వ్యవధిలో సీఎస్‌బీ బ్యాంక్‌ను ఐడీబీఐ బ్యాంక్‌తో విలీనం చేయడం లేదా సీఎస్‌బీ బ్యాంక్ నుంచి వైదొలగడం చేయాల్సి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా ఐడీబీఐ బ్యాంక్ మైనారిటీ వాటాదారుల కోసం ఫెయిర్‌ఫాక్స్ ఓపెన్ ఆఫర్ ప్రకటించాల్సి ఉంటుంది.
మూడేళ్ల పాటు బ్రాండ్ పేరు యథాతథం..
ఒప్పందం ప్రకారం ఐడీబీఐ బ్యాంక్ బ్రాండ్ పేరు కనీసం మూడేళ్ల పాటు యథాతథంగా కొనసాగుతుంది. ప్రభుత్వం, ఎల్‌ఐసీలు కూడా కనీసం మూడేళ్ల పాటు తమ వద్ద ఉన్న 34 శాతం వాటాను విక్రయించకుండా లాక్-ఇన్‌లో ఉంచుకుంటాయి. ఆర్బీఐ నిబంధనల ప్రకారం ప్రమోటర్ సంస్థ 15 ఏళ్లలో తమ వాటాను 26 శాతానికి తగ్గించుకోవాల్సి ఉంటుంది. అయితే ప్రమోటర్ ఓటింగ్ హక్కులు ప్రారంభం నుంచే 26 శాతానికి పరిమితం అవుతాయి. ఎల్ఐసీ కూడా రెండేళ్లలో తన నాన్-ప్రమోటర్ వాటాను 15 శాతానికి కుదించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ఉద్యోగుల ప్రయోజనాలు - యూనియన్ల నిరసన..
ఐడీబీఐ బ్యాంక్ ప్రైవేటీకరణ నిర్ణయంతో పబ్లిక్ సెక్టార్ బ్యాంక్ పరీక్షల ద్వారా ఎంపికైన సిబ్బంది, రిటైర్డ్ ఉద్యోగులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. తమ ఉద్యోగాలు కోల్పోవాల్సిన పరిస్థితి వస్తుందేమో అని భయపడుతున్నారు.
దీనిపై కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ సోషల్ మీడియా వేదికగా స్పందిస్తూ.. ఉద్యోగులు, పెన్షనర్ల ప్రయోజనాలకు ఎలాంటి భంగం వాటిల్లకుండా పూర్తి రక్షణ కల్పిస్తామని ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ హామీ ఇచ్చినట్లు వెల్లడించింది.
అయితే యునైటెడ్ ఫోరమ్ ఆఫ్ ఐడీబీఐ ఆఫీసర్స్ అండ్ ఎంప్లాయీస్ ఈ నిర్ణయాన్ని తీవ్రంగా నిరసించింది. ఈ విక్రయ ప్రతిపాదనను పార్లమెంటరీ సమీక్షకు పంపి, వాటాదారులతో చర్చలు జరిపే వరకు తదుపరి చర్యలను తక్షణమే నిలిపివేయాలని డిమాండ్ చేసింది.
పీసీఏ చట్రం నుంచి విక్రయ స్థితికి..
మొండిబాకీలు, ఆర్థిక నష్టాలు పెరగడంతో ఐడీబీఐ బ్యాంక్‌ను 2017 మే 5న ఆర్బీఐ 'ప్రాంప్ట్ కరెక్టివ్ యాక్షన్' (పీసీఏ) కింద ఉంచింది. ఆ తర్వాత 2019లో ఎల్ఐసీ రూ. 21,624 కోట్ల మూలధనాన్ని అందించి మెజారిటీ వాటాను దక్కించుకోవడంతో ఆర్బీఐ ఈ బ్యాంక్‌ను ప్రైవేట్ రంగానికి మళ్లించింది. బ్యాంక్ ఆర్థిక స్థితి మెరుగుపడటంతో 2021 మార్చిలో ఆర్బీఐ పీసీఏ నిబంధనల నుంచి ఉపశమనం కల్పించింది.
ఖజానాకు భారీ నిధులు - మార్కెట్ స్పందన!
ఈ విక్రయం ద్వారా లభించే రూ. 52,878 కోట్లతో కేంద్ర ప్రభుత్వ డిస్ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ లక్ష్యం సులువుగా నెరవేరనుంది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఇప్పటికే రూ. 62,124 కోట్లు సేకరించిన ప్రభుత్వం, ఈ డీల్‌తో రూ. 88,000 కోట్లను దాటి ఎఫ్వై27 బడ్జెట్ లక్ష్యమైన రూ. 80,000 కోట్లను అధిగమిస్తుంది. మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, చమురు ధరల ఒత్తిడి వేళ ఈ నిధుల సమీకరణ ప్రభుత్వానికి పెద్ద ఊరట.
తాజా పరిణామాల మధ్య స్టాక్ మార్కెట్లో ఐడీబీఐ బ్యాంక్ షేరు భారీ నష్టాల్లో ట్రేడ్ అవుతోంది. ఉదయం 10 గంటల 40 నిమిషాల ప్రాంతంలో ఈ స్టాక్ 6.67 శాతం పతనమై రూ. 84.3 వద్ద కొనసాగుతోంది.