ప్రపంచం చూపు గత నాలుగు వారాలుగా పర్షియన్ గల్ఫ్లోని ఒక ఇరుకైన జలమార్గంపైనే ఉంది. అదే హార్ముజ్ జలసంధి. అయితే, ఇప్పుడు మరో కీలక జలమార్గం 'బాబ్ అల్-మండేబ్' కూడా యుద్ధ సెగతో ఎర్రబడిపోతోంది. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హౌతీ రెబల్స్ ఈ యుద్ధంలోకి ప్రవేశిస్తామని హెచ్చరించడమే దీనికి ప్రధాన కారణం.
అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ కూటమికి, ఇరాన్కు మధ్య సాగుతున్న ఈ పోరులో దౌత్యపరమైన పరిష్కారం ఇంకా కనిపించడం లేదు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఒకవైపు చర్చలంటూనే, మరోవైపు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తున్నారు. అటు ఇరాన్ కూడా వెనక్కి తగ్గడం లేదు. ఈ నేపథ్యంలో ప్రపంచ చమురు సరఫరా వ్యవస్థ అతలాకుతలమయ్యేలా కనిపిస్తోంది.
హార్ముజ్ మూతపడితే.. బాబ్ అల్-మండేబ్ దిక్కా?
ప్రపంచ చమురులో ఐదో వంతు ప్రయాణించే 33 కిలోమీటర్ల వెడల్పున్న హార్ముజ్ జలసంధి మార్చి ప్రారంభం నుంచే దాదాపు మూతపడింది. గల్ఫ్ ప్రాంతంలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడుల తర్వాత, ఇరాన్ సైన్యం ఈ వాణిజ్య మార్గాన్ని అడ్డుకుంది. ప్రస్తుతం భారత్ వంటి తటస్థ దేశాల నౌకలను మాత్రమే ఇరాన్ అనుమతిస్తోంది. చైనా కరెన్సీ 'యువాన్'లో ఫీజు వసూలు చేస్తోంది.
హార్ముజ్ మూతపడటంతో సౌదీ అరేబియా, కువైట్, యూఏఈ వంటి దేశాలకు తమ చమురును ప్రపంచానికి చేరవేయడానికి మిగిలిన ఏకైక మార్గం ఎర్ర సముద్రం (Red Sea) చివరన ఉన్న 'బాబ్ అల్-మండేబ్' జలసంధి. అరబిక్ భాషలో దీనికి 'కన్నీటి ద్వారం' అని అర్థం. ఇక్కడి ప్రయాణం అత్యంత ప్రమాదకరమైనది కావడంతో దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఇప్పుడు హౌతీల హెచ్చరికలతో ఇది నిజంగానే ప్రపంచానికి కన్నీళ్లు తెప్పించేలా ఉంది.
హౌతీల హెచ్చరిక.. పెరగనున్న చమురు ధరలు
యెమెన్లో మెజారిటీ ప్రాంతాన్ని నియంత్రిస్తున్న హౌతీ రెబల్స్, తాము అన్ని రకాల సైనిక చర్యలకు సిద్ధంగా ఉన్నామని ప్రకటించారు. "అమెరికా గనుక హార్ముజ్ సమస్యకు తెలివితక్కువ పరిష్కారాలు వెతకాలని చూస్తే, వారు మరో జలసంధిని కూడా కోల్పోవాల్సి వస్తుంది" అని ఇరాన్ వర్గాలు హెచ్చరించాయి.
{{/usCountry}}యెమెన్లో మెజారిటీ ప్రాంతాన్ని నియంత్రిస్తున్న హౌతీ రెబల్స్, తాము అన్ని రకాల సైనిక చర్యలకు సిద్ధంగా ఉన్నామని ప్రకటించారు. "అమెరికా గనుక హార్ముజ్ సమస్యకు తెలివితక్కువ పరిష్కారాలు వెతకాలని చూస్తే, వారు మరో జలసంధిని కూడా కోల్పోవాల్సి వస్తుంది" అని ఇరాన్ వర్గాలు హెచ్చరించాయి.
{{/usCountry}}ఒకవేళ హార్ముజ్, బాబ్ అల్-మండేబ్ రెండు మార్గాలు మూతపడితే పరిస్థితి దారుణంగా ఉంటుంది. ఇప్పటికే బ్రెంట్ క్రూడ్ ఆయిల్ ధర బ్యారెల్కు 120 డాలర్లకు చేరుకుంది. యుద్ధం ముగిసినా మళ్లీ పాత స్థితికి రావడానికి కనీసం నాలుగు నెలలు పడుతుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
ఎర్ర సముద్రం ఎందుకు కీలకం?
ఎర్ర సముద్రానికి ఉత్తరాన సూయజ్ కాలువ, దక్షిణాన బాబ్ అల్-మండేబ్ జలసంధి ఉన్నాయి. సౌదీ అరేబియా తన చమురును పైప్లైన్ ద్వారా యన్బు (Yanbu) ఓడరేవుకు చేర్చి, అక్కడ నుండి మండేబ్ జలసంధి ద్వారా ఆసియా దేశాలకు, సూయజ్ కాలువ ద్వారా యూరప్కు పంపుతుంది.
అయితే ఇక్కడో చిక్కు ఉంది. హార్ముజ్ ద్వారా రోజుకు 7.2 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు సరఫరా అయ్యేది. కానీ, సౌదీ పైప్లైన్ సామర్థ్యం కేవలం 5 మిలియన్ బ్యారెళ్లు మాత్రమే. అంటే హార్ముజ్కు బాబ్ అల్-మండేబ్ పూర్తి ప్రత్యామ్నాయం కాలేదు. ఒకవేళ హౌతీలు మండేబ్ వద్ద దాడులు ప్రారంభిస్తే, నౌకలు మొత్తం ఆఫ్రికా ఖండాన్ని చుట్టుకుని వేల మైళ్ల దూరం ప్రయాణించాల్సి వస్తుంది. దీనివల్ల రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, సామాన్యుడిపై పెట్రోల్, డీజిల్ భారం విపరీతంగా పెరుగుతుంది.
"ఎవరూ తమ నౌకలను, సిబ్బందిని ప్రమాదంలోకి నెట్టాలని అనుకోరు. కానీ ఇలాంటి గందరగోళ పరిస్థితుల్లోనే ఎక్కువ లాభాలు వస్తాయి" అని గ్రీస్కు చెందిన మెరైన్ రిస్క్ సర్వీసెస్ సీఈఓ డిమిట్రిస్ మానియాటిస్ విశ్లేషించారు. చివరికి ఆ భారాన్ని మోయాల్సింది మాత్రం సామాన్య వినియోగదారులే.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
1. బాబ్ అల్-మండేబ్ జలసంధి ఎక్కడ ఉంది?
ఇది ఎర్ర సముద్రాన్ని (Red Sea) గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్, హిందూ మహాసముద్రంతో కలిపే కీలక జలమార్గం. ఇది యెమెన్, ఆఫ్రికా దేశాలైన జిబౌటి, ఎరిట్రియాల మధ్య ఉంది.
2. దీనిని 'కన్నీటి ద్వారం' అని ఎందుకు అంటారు?
దీని అరబిక్ పేరు 'బాబ్ అల్-మండేబ్'. పూర్వ కాలంలో ఇక్కడ నౌకాయానం అత్యంత ప్రమాదకరంగా ఉండేది, అందుకే దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది.
3. భారత్పై దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
భారతదేశం తన చమురు అవసరాల కోసం గల్ఫ్ దేశాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. ఈ జలసంధులు మూతపడితే చమురు సరఫరా తగ్గి, దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
4. హార్ముజ్ జలసంధిని ఎవరు మూసివేశారు?
అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడులకు ప్రతిచర్యగా ఇరాన్ సైన్యం హార్ముజ్ జలసంధిని నియంత్రిస్తోంది.