ఒకప్పుడు రాజస్థాన్లోని చురు, జైసల్మేర్ ప్రాంతాలు దేశంలోనే అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలకు కేరాఫ్ అడ్రస్గా ఉండేవి. కానీ ఇప్పుడు ఆ రికార్డులను ఉత్తరప్రదేశ్లోని బాందా జిల్లా అధిగమిస్తోంది. మంగళవారం బాందాలో 48.2°C ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది. ఇది ఈ ఏడాది దేశంలోనే అత్యధికం మాత్రమే కాదు, ఆ జిల్లా చరిత్రలోనే సరికొత్త రికార్డు.
ఉదయం 10 దాటితే 'నిశ్శబ్ద పోరాటమే'
బాందాలో జీవనశైలి ఇప్పుడు ఎండకు అనుగుణంగా మారిపోయింది. అట్టారా పట్టణానికి చెందిన లఖన్ గుప్తా అనే నగల వ్యాపారి తన అనుభవాన్ని వివరిస్తూ.. "ఉదయం 6 గంటలకే షాపు తెరుస్తాను, 9 గంటలకల్లా ఇంటికి చేరుకుంటాను. 10 గంటలు దాటితే రోడ్లన్నీ నిర్మానుష్యంగా మారుతాయి. సూర్యుడు నడినెత్తికి రాకముందే బాందా ఒక శ్మశానవాటికలా నిశ్శబ్దంగా మారిపోతుంది" అని పేర్కొన్నారు. ఏప్రిల్ నుంచి వ్యాపారాలు పూర్తిగా కుదేలయ్యాయని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
మారిపోతున్న పనివేళలు - కూలీల కష్టాలు
ఎండ తీవ్రత తట్టుకోలేక స్థానికులు వినూత్న మార్గాలను ఎంచుకుంటున్నారు.
రాత్రిపూట వ్యవసాయం: రైతులు పగటిపూట పొలం పనులకు వెళ్లలేక, రాత్రివేళల్లో LED ఫ్లడ్లైట్ల వెలుతురులో పనులు చేసుకుంటున్నారు.
వేతనాల్లో కోత: ఉదయం 10 నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు పని చేయడం అసాధ్యం కావడంతో, కూలీలు తమ రోజువారీ వేతనంలో 40% వరకు వదులుకుని పనుల నుంచి విరామం తీసుకుంటున్నారు.
వలసలు: ఎండల తీవ్రత భరించలేక జనం సాధారణం కంటే ముందే ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్తున్నారు.
నీళ్లు పోస్తేనే నడుస్తున్న ట్రాన్స్ఫార్మర్లు
విద్యుత్ శాఖ పరిస్థితి దారుణంగా ఉంది. విపరీతమైన వేడి, ఓవర్ లోడ్ కారణంగా జిల్లాలోని 1,379 ట్రాన్స్ఫార్మర్లు మొరాయిస్తున్నాయి. వీటిని చల్లబరచడానికి విద్యుత్ శాఖ సిబ్బంది నిరంతరం వాటిపై నీళ్లు పోయాల్సి వస్తోంది. ప్రస్తుతం జిల్లాలో రోజుకు 16 గంటల పాటు విద్యుత్ సరఫరా జరుగుతోంది.
ఎందుకు ఈ పరిస్థితి? నిపుణుల హెచ్చరిక
బాందా జిల్లా 'హీట్ ఐలాండ్'గా మారడానికి పర్యావరణ విధ్వంసమే ప్రధాన కారణమని లక్నో యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ ధ్రువ్ సేన్ సింగ్ విశ్లేషించారు.
{{/usCountry}}బాందా జిల్లా 'హీట్ ఐలాండ్'గా మారడానికి పర్యావరణ విధ్వంసమే ప్రధాన కారణమని లక్నో యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ ధ్రువ్ సేన్ సింగ్ విశ్లేషించారు.
{{/usCountry}}అడవుల నరికివేత: గత 30 ఏళ్లలో బాందా తన దట్టమైన అడవుల్లో ఆరో వంతును కోల్పోయింది.
విచ్చలవిడి మైనింగ్: వింధ్య పర్వత శ్రేణుల్లో జరుగుతున్న బ్లాస్టింగ్ వల్ల భూగర్భ జలాల వ్యవస్థ దెబ్బతిన్నది. సుమారు 25% పర్వత శ్రేణులు కనుమరుగయ్యాయి.
నదుల దోపిడీ: కెన్ నది నుంచి రోజుకు 55 వేల టన్నుల ఇసుకను అక్రమంగా తరలిస్తున్నారు. దీనివల్ల నదిలోని సహజ సిద్ధమైన ఇసుక పొరలు తగ్గి, నీటి నిల్వ సామర్థ్యం పడిపోయింది.
"మొక్కలు లేవు, తేమ లేదు.. కేవలం వేడి ఇసుక, రాళ్లు మాత్రమే ఉన్నాయి. పగలు వేడెక్కిన భూమి రాత్రికి చల్లబడక ముందే మళ్ళీ సూర్యుడు వచ్చేస్తున్నాడు. ఇదే బాందాను నిప్పుల కొలిమిగా మారుస్తోంది" అని పర్యావరణవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. తక్షణమే చర్యలు తీసుకోకపోతే మరో రెండు దశాబ్దాల్లో ఈ ప్రాంతం ఎడారిగా మారే ప్రమాదం ఉందని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. బాందాలో నమోదైన తాజా గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత ఎంత?
మంగళవారం బాందాలో 48.2 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది. ఇది ఈ సీజన్లో దేశంలోనే అత్యధికం.
2. అక్కడ జనం పనివేళల్లో ఎలాంటి మార్పులు చేసుకున్నారు?
ఎండ తీవ్రత దృష్ట్యా ప్రజలు ఉదయం 10 గంటలకే పనులు ఆపేస్తున్నారు. రైతులు రాత్రిపూట లైట్ల వెలుతురులో వ్యవసాయ పనులు చేస్తున్నారు. సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తర్వాతే మార్కెట్లు తిరిగి తెరుచుకుంటున్నాయి.
3. బాందా ఇంత వేడిగా మారడానికి ప్రధాన కారణాలేమిటి?
అడవుల నరికివేత (15% అడవులు కనుమరుగయ్యాయి), విచ్చలవిడి మైనింగ్, నదుల నుంచి ఇసుకను అక్రమంగా తరలించడం వల్ల భూమి తన తేమను కోల్పోయి 'హీట్ ఐలాండ్'గా మారింది.
4. విద్యుత్ శాఖ ట్రాన్స్ఫార్మర్లపై నీళ్లు ఎందుకు పోస్తోంది?
విపరీతమైన ఎండల వల్ల ట్రాన్స్ఫార్మర్లు వేడెక్కి కాలిపోకుండా ఉండేందుకు, లోడ్ పెరగడం వల్ల వచ్చే వేడిని తగ్గించడానికి సిబ్బంది నిరంతరం నీళ్లు పోసి వాటిని చల్లబరుస్తున్నారు.