‘నితీశ్​ లేకపోతే బీహార్​ లేదు!’- 20ఏళ్లుగా తగ్గని క్రేజ్​.. అదిరిపోయే కమ్​బ్యాక్

'నితీశ్​ కుమార్​ పనైపోయింది' అనుకున్న వారందరికీ షాక్​! బీహార్​ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో జేడీయూ అదరగొట్టింది. గత ఎన్నికలతో పోల్చితే ఈసారి ఎక్కువ సీట్లు సంపాదించుకుంది. దీనికి కారణం నితీశ్​ కుమార్​! అసలెందుకు ప్రజలు నితీశ్​కి ఓటు వేశారు?

బీహార్‌లో సుదీర్ఘకాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన 74ఏళ్ల నితీశ్​ కుమార్, దాదాపు రెండు దశాబ్దాలుగా రాష్ట్రంలో ఎన్డీఏ పాలనకు కేంద్రంగా ఉన్నారు. 2025 బీహార్​ ఎన్నికల్లో నితీశ్​ భారీ విజయం దిశగా దూసుకెళుతుండటంతో.. 'సుశాసన్ బాబు' (మంచి పాలన అందించే బాబు) తన పట్టును నిలుపుకున్నారు. ఎన్ని క్లిష్టపరిస్థితులు ఎదురైనా, ఎన్ని అనుమానాలు వెల్లువెత్తినా, రాష్ట్రంలో దాదాపు 20 ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న ఆయన ప్రాధాన్యత ఏమాత్రం తగ్గలేదని తాజా ఫలితాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

పాట్నాలోని జేడీయూ కార్యాలయం బయట బోర్డు..

జేడీయూ పనితీరు మెరుగుదల..

నితీశ్​ కుమార్ నేతృత్వంలోని జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీ, ఐదేళ్ల క్రితం (2020లో) దారుణమైన పనితీరును నమోదు చేసినప్పటికీ, తాజా ఎన్నికల్లో తన సీట్ల సంఖ్యను పెంచుకునేందుకు సిద్ధంగా ఉంది. దీనికి ప్రధానంగా మహిళలు, అత్యంత వెనుకపడిన కులాలు, దళితుల నుంచి నిరంతర మద్దతు లభించడమే కారణం.

2020 ఎన్నికలు: 243 సీట్ల అసెంబ్లీలో జేడీ(యూ) కేవలం 43 సీట్లు మాత్రమే గెలుచుకుంది. ఆ ఎన్నికల్లో ఎన్డీఏ భాగస్వామి బీజేపీ, ప్రతిపక్ష లాలూ యాదవ్​కు చెందిన రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ (ఆర్జేడీ) తర్వాత, జేడీ(యూ) మూడొవ అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచింది.

2025 ఎన్నికలు: (మధ్యాహ్నం 12:40 వరకు ఉన్న డేటా ప్రకారం) జేడీయూ 78 సీట్లలో ఆధిక్యంలో ఉంది. ఒకానొక దశలో బీజేపీని వెనక్కి నెట్టి.. రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచేలా కనిపించింది. కానీ బీజేపీ సీట్ల సంఖ్య ఒక్కసారిగా పెరిగడంతో జేడీయూ కాస్త వెనకంజలో నిలిచింది.

మహిళా ఓటర్ల మద్దతు కీలకం

జేడీ(యూ) మెరుగైన పనితీరులో మహిళా ఓటర్ల శాతం పెరగడం ప్రధాన పాత్ర పోషించినట్లు తెలుస్తోంది.

చారిత్రక పోలింగ్: రాష్ట్రంలో లింగ-ఆధారిత పోలింగ్‌ను 1962లో మొట్టమొదటిసారిగా నమోదు చేసినప్పటి నుంచి, ఈ ఎన్నికల్లో మహిళల పోలింగ్ శాతం అత్యధికంగా నమోదైంది.

ఓటింగ్ వివరాలు: మొత్తం మహిళల్లో 71.6% మంది ఓటు వేయగా, పురుషుల్లో 62.8% మాత్రమే ఓటు వేశారు. మహిళా పోలింగ్‌లో 8.8% పాయింట్ల పెరుగుదల కనిపించింది.

సాధికారత పథకం: ఎన్నికలకు ముందు, మహిళా సాధికారతను ప్రోత్సహించడానికి స్వయం ఉపాధి పథకం కింద 14.1 మిలియన్ల మంది మహిళలకు ఒక్కొక్కరికి రూ. 10,000 చొప్పున పంపిణీ చేశారు. ఈ పథకం ద్వారా వ్యాపారాలు ప్రారంభించే మహిళలకు రూ. 2 లక్షల వరకు అదనపు ఆర్థిక సహాయం కూడా అందుతుంది. ఇది నితీశ్​ కుమార్‌కు మహిళల మద్దతును మరింత పటిష్టం చేసిందని విశ్లేషిస్తున్నారు.

నితీశ్​ కుమార్ రాజకీయ ఇమేజ్

నితీశ్​ కుమార్​కు చెందిన కుర్మీ సామాజిక వర్గం బీహార్ జనాభాలో 3% కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయన ఒక బలమైన సామాజిక కూటమిని నిర్మించగలిగారు.

అనుకూల ప్రతిష్ట: నితీశ్​ కుమార్ ఒక కలిసిపోయే, అవినీతికి దూరంగా ఉండే నాయకుడిగా, సమర్థవంతమైన పాలకుడిగా తన ప్రతిష్టను పెంచుకున్నారు.

సర్వజన ఆమోదం: సాంప్రదాయకంగా ఆర్జేడీకి మద్దతు ఇచ్చే యాదవులు, ముస్లింలు సహా అన్ని కులాల ప్రజల్లోనూ ఆయనకు అధిక ఆమోదం ఉంది.

'సుశాసన్ బాబు' ప్రచారం

నవంబర్ 6న జరిగిన మొదటి దశ పోలింగ్‌కు రెండు రోజుల ముందు, నితీశ్​ కుమార్ ఒక నాలుగు నిమిషాల వీడియోలో ఓటర్లకు కీలక సందేశం ఇచ్చారు.

పనితీరుపై ప్రస్తావన: "తాను నిజాయితీతో సేవ చేశానని, రాష్ట్రాన్ని అభివృద్ధివైపు నడిపించానని చేశానని" గుర్తు చేశారు.

గర్వం: "ప్రపంచంలో 'బిహారీ' అనే పదం ఇకపై 'అవమానం' గురించి కాదని, 'గర్వం' గురించి," అని ఆయన అన్నారు.

నిజాయితీతో కూడిన పని: 2005 నుంచి పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా పూర్తి నిజాయితీ, కష్టపడి పనిచేశానని నితీశ్​ కుమార్​ పేర్కొన్నారు.

కుటుంబ రాజకీయాలపై పరోక్ష విమర్శ: తన ప్రభుత్వం.. అందరినీ కలుపుకొని పోయే విధానంతో సమాజంలోని అన్ని వర్గాల అభివృద్ధికి కృషి చేసిందని చెబుతూనే.. ఆర్జేడీ అధినేతపై పరోక్ష విమర్శ చేస్తూ, తాను తన కుటుంబం కోసం ఏమీ చేయలేదని గుర్తు చేశారు.

పరిపాలనా రికార్డు

నితీశ్​ కుమార్ పరిపాలనా రికార్డు ఆయనకు బాగా కలిసి వచ్చింది.

కీలక విజయాలు: ఆయన శాంతిభద్రతలను మెరుగుపరచడం, మౌలిక సదుపాయాలను పునర్నిర్మించడం, మహిళా సాధికారతకు కృషి చేయడం, విద్యను మెరుగుపరచడం వంటి అంశాలకు ప్రశంసలు అందుకున్నారు.

మార్పు: ఆయన అధికారం చేపట్టినప్పుడు, బీహార్ అస్తవ్యస్తమైన శాంతిభద్రతలు, దెబ్బతిన్న రోడ్లు, చెడు పాలనకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇంజనీరింగ్ గ్రాడ్యుయేట్ అయిన నితీశ్​ కుమార్, ఓటర్ల తరానికి జీవితాలను మెరుగుపరిచిన కనిపించే పాలనకు చిహ్నంగా నిలిచారు.

రాజకీయ ప్రయాణం, పొత్తుల మార్పు..

తొలి జీవితం: నితీశ్​ కుమార్ 1951లో బఖ్తియార్‌పూర్ అనే చిన్న పట్టణంలో మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన సోషలిస్ట్ నాయకుడు రామ్ మనోహర్ లోహియా ప్రభావంతో రాజకీయాల్లోకి వచ్చారు. 1985లో తొలిసారిగా బీహార్ అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు.

లాలూ యాదవ్‌తో విభేదాలు: లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్‌కు సన్నిహిత సహచరుడిగా ఉన్నప్పటికీ, వారి మధ్య విభేదాలు వచ్చి జనతాదళ్ చీలిపోయింది. 1994లో యాదవ్‌కు వ్యతిరేకంగా నితీష్ తిరుగుబాటు చేసి, జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్ నాయకత్వంలో సమతా పార్టీని స్థాపించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

కేంద్ర మంత్రిగా: సమతా పార్టీ బీజేపీతో పొత్తు పెట్టుకున్నప్పుడు, అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వంలో నితీష్ రైల్వే మంత్రిగా పనిచేశారు.

తొలి ముఖ్యమంత్రి పదవి: 2000 సంవత్సరంలో తొలిసారిగా ముఖ్యమంత్రి అయినప్పటికీ, మెజారిటీని నిరూపించుకోలేక కేవలం ఏడు రోజులు మాత్రమే పదవిలో ఉన్నారు నితీశ్​. 2005లో బీజేపీతో పొత్తు పెట్టుకుని మళ్లీ అధికారం చేపట్టిన తర్వాత.. ఆయన ఇక వెనుదిరిగి చూడలేదు.

తరచూ మారిన పొత్తులు

2013: నరేంద్ర మోదీని బీజేపీ ప్రధాని అభ్యర్థిగా ప్రకటించినప్పుడు నితీశ్​ ఎన్డీఏ నుంచి నిష్క్రమించారు.

2015: ఆర్జేడీతో పొత్తు పెట్టుకుని అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు. తక్కువ సీట్లు గెలిచినా ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.

2017: రెండు సంవత్సరాల తర్వాత ఆర్జేడీకి దూరమై, బీజేపీతో కలిసి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

2022: 2020లో కేవలం 43 సీట్లకే పరిమితమైనా, కూటమి గెలవడంతో నితీశ్​ మళ్లీ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. 2022లో ఆర్జేడీ నేతృత్వంలోని కూటమికి తిరిగి వెళ్లారు.

2024: కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని ఇండియన్ నేషనల్ డెవలప్‌మెంటల్ ఇన్‌క్లూజివ్ అలయన్స్ (ఇండియా) కన్వీనర్‌గా తన పేరును ప్రకటించడంలో ఆలస్యం కావడంతో, 2024 జనవరిలో నితీశ్​ మళ్లీ ఎన్డీఏలో చేరి ముఖ్యమంత్రి పదవిని నిలబెట్టుకున్నారు.

రాజకీయ చదరంగం

ఈ తరచూ మారుతున్న పొత్తులను ఆయన మద్దతుదారులు ప్రాగ్మాటిజం అని పిలవగా, విమర్శకులు ఆపర్చునిజం (అవకాశవాదం) అని విమర్శించారు. ఈ మార్పులు ఆయన ఇమేజ్‌కు కొంత దెబ్బ తీసినా, బీహార్ రాజకీయాల్లో ఆయన ప్రాధాన్యతను మాత్రం తగ్గించలేదు. ఇందుకు 2025 బీహార్​ అసెంబ్లీ ఎన్నికలే ఉదాహరణ.

కూటమి నిర్వహణలో నిపుణుడు: నితీశ్​ కుమార్ కూటమి నిర్వహణ, కులాలు-ఆధారిత రాజకీయాలను విజయవంతంగా నేర్చుకున్నారు. ఈ 2025 ఎన్నికల ఫలితాలు, ఆయనను చాలాసార్లు తక్కువ అంచనా వేసిన విమర్శకులు మరోసారి తప్పు అని నిరూపించాయి. నితీశ్​ కుమార్​ని బీహార్ రాజకీయాలను వేరుగా చూడలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఆరోగ్యం గురించి అనేక ఊహాగానాలు ఉన్నప్పటికీ, నితీశ్​ కుమార్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సమాధాన్ యాత్రలో భాగంగా 84 ఎన్నికల ర్యాలీల్లో పాల్గొన్నారు. బీహార్‌లో ఆయనకు ప్రత్యామ్నాయం లేకపోవడంతో, బీజేపీ కూడా ఆయనను ముఖ్యమంత్రిగా పదేపదే ప్రకటించాల్సి వచ్చింది.

నితీశ్​ కుమార్ తన కెరీర్‌లో చివరి దశకు చేరుకున్న నేపథ్యంలో, ఓటర్లు ఆయన మంచి పనితీరుకు మద్దతు ఇచ్చారు. అనేక మంది ఓటర్లు ఇది ఆయన చివరి ఎన్నికలు కావచ్చునని భావించి, ఆయనే మళ్లీ ముఖ్యమంత్రి కావాలని కోరుకున్నారు. ముఖ్యంగా ఈబీసీలు, మహిళా ఓటర్లు, నితీశ్​ కుమార్ తమకు మరే ఇతర నాయకుడు ఇవ్వనంత సాధికారత ఇచ్చారని నమ్మారు.

"టైగర్ అభి జిందా హై" – అంటే పులి ఇంకా బతికే ఉంది – అని పాట్నాలోని జేడీయూ కార్యాలయం వెలుపల ఉన్న పోస్టర్ ఆయన ధృడ సంకల్పాన్ని తెలియజేసింది. మరోసారి తనను తక్కువ అంచనా వేసిన విమర్శకులను ఆయన తప్పని నిరూపించారు.