మాతృత్వం పొందే ప్రాథమిక హక్కును కేవలం వయోపరిమితి నెపంతో ఏ మహిళకూ నిరాకరించలేమని బొంబాయి హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. సరోగసీ (నియంత్రణ) చట్టం-2021 ప్రకారం తల్లి కాగోరే మహిళ గరిష్ఠ వయోపరిమితి 50 ఏళ్లుగా ఉన్నప్పటికీ, 54 ఏళ్ల మహిళకు సరోగసీ విధానంలో సంతానం పొందేందుకు అనుమతినిస్తూ న్యాయస్థానం చారిత్రక తీర్పు వెలువరించింది.
జస్టిస్ భారతి డాంగ్రే, జస్టిస్ ఆశిష్ ఎస్. చవాన్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ కేసును విచారించింది. చట్టంలోని అర్హత నిబంధనలను సానుకూల దృక్పథంతో వ్యాఖ్యానించాల్సిన అవసరం ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. సరోగసీని కోరుకునే దంపతులను వేర్వేరు వ్యక్తులుగా కాకుండా ఒక 'ఏకీకృత యూనిట్' (Composite Unit)గా పరిగణించాలని వ్యాఖ్యానించింది. భార్యాభర్తల్లో ఒకరు వయోపరిమితి దాటినంత మాత్రాన, దంపతుల మొత్తానికి ఆ అవకాశాన్ని తిరస్కరించి వారిని నష్టపోయే పరిస్థితికి నెట్టకూడదని స్పష్టం చేసింది.
నాశిక్ కార్పొరేషన్ ఉత్తర్వుల రద్దు
సరోగసీ అర్హత పత్రాన్ని నిరాకరిస్తూ నాశిక్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ జూలై 14న జారీ చేసిన ఉత్తర్వులను హైకోర్టు కొట్టివేసింది. సదరు దంపతులకు వెంటనే అర్హత పత్రం జారీ చేయాలని పౌర సంస్థను ఆదేశించింది. అలాగే 54 ఏళ్ల మహిళ, ఆమె 53 ఏళ్ల భర్త చట్టబద్ధమైన వైద్య అవసరాలను పూర్తి చేస్తే నాశిక్ జిల్లా మెడికల్ బోర్డు మెడికల్ ఇండికేషన్ సర్టిఫికేట్ మంజూరు చేయాలని స్పష్టం చేసింది.
పిటిషనర్ల వాదన ప్రకారం... సహజ సిద్ధంగా సంతానం పొందేందుకు వారు ఏళ్ల తరబడి తీవ్రంగా ప్రయత్నించారు. గుర్తింపు పొందిన ఫెర్టిలిటీ కేంద్రాల్లో ఐవిఎఫ్ (IVF), అసిస్టెడ్ రిప్రొడక్టివ్ టెక్నాలజీ (ART) విధానాల ద్వారా పలుమార్లు చికిత్స పొందినప్పటికీ ఫలితం దక్కలేదు. దీంతో సరోగసీకి దరఖాస్తు చేసుకోగా, మహిళ వయస్సు 50 ఏళ్లు దాటిందన్న ఏకైక కారణంతో నాశిక్ కార్పొరేషన్ దరఖాస్తును తిరస్కరించింది.
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం సంతానోత్పత్తి స్వేచ్ఛ అనేది వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలో అంతర్భాగమని సుప్రీంకోర్టు గతంలో స్పష్టం చేసిన అంశాన్ని దంపతులు న్యాయస్థానం దృష్టికి తెచ్చారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం అభ్యంతరం – కోర్టు స్పందన
{{/usCountry}}రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం సంతానోత్పత్తి స్వేచ్ఛ అనేది వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలో అంతర్భాగమని సుప్రీంకోర్టు గతంలో స్పష్టం చేసిన అంశాన్ని దంపతులు న్యాయస్థానం దృష్టికి తెచ్చారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం అభ్యంతరం – కోర్టు స్పందన
{{/usCountry}}కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ అనిల్ సింగ్ వాదనలు వినిపిస్తూ వయోపరిమితి సడలింపును వ్యతిరేకించారు. తల్లిదండ్రులు, పుట్టబోయే బిడ్డ ప్రయోజనాలను సమతుల్యం చేయడానికే నిపుణుల సలహాతో గరిష్ఠ వయోపరిమితిని నిర్ణయించారని పేర్కొన్నారు. బిడ్డ సంక్షేమాన్ని పక్కనబెట్టి తల్లిదండ్రుల కోరికకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం సరికాదన్నారు.
ఈ వాదనలపై స్పందించిన హైకోర్టు, ప్రత్యుత్పత్తి హక్కుల సాధనకు ఎదురయ్యే సామాజిక, వ్యవస్థాగత అడ్డంకులను తొలగించాల్సిన అవసరం ఉందని స్పష్టం చేసింది. ఏఆర్టీ (ART) ద్వారా సంతానం పొందే కేసుల్లో భార్యాభర్తల్లో ఒకరికి వయోపరిమితి ఉన్నా అనుమతిస్తున్నప్పుడు, కేవలం సరోగసీ విధానానికే ఈ కఠిన నిబంధనను ఎందుకు పరిమితం చేస్తున్నారో అర్థం కావడం లేదని ధర్మాసనం ప్రశ్నించింది.
చట్టపరమైన నిబంధనల రాజ్యాంగబద్ధతపై కాదు
చట్టంలో నిర్ణయించిన వయోపరిమితి రాజ్యాంగబద్ధతను తాము ఇక్కడ నిర్ధారించడం లేదని, ఈ కేసులోని ప్రత్యేక పరిస్థితులను బట్టి దంపతుల హక్కులను కాపాడేందుకే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నామని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. భవిష్యత్తులో వయోపరిమితి సవాలుకు సంబంధించిన కేసులు వచ్చినప్పుడు వృద్ధాప్యంలో పిల్లల పెంపకం ప్రభావాలపై పూర్తిస్థాయిలో పరిశీలిస్తామని పేర్కొంది.