గ్యాస్ కష్టాలు: 2026 యుద్ధం మనకు నేర్పిన పాఠాలేంటి? ధరల భారం తగ్గాలంటే మనం ఏం చేయాలి?

పశ్చిమాసియాలో ముదిరిన యుద్ధం మన వంటగదిపై పెను ప్రభావం చూపుతోంది. విదేశాల నుంచి వచ్చే గ్యాస్ సరఫరా నిలిచిపోవడంతో ధరలు చుక్కలను అంటుతున్నాయి. ఈ గడ్డు కాలాన్ని తట్టుకోవడానికి, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ఇబ్బందులు రాకుండా ఉండటానికి భారత్ తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలపై ప్రత్యేక విశ్లేషణ.

వంట గ్యాస్ కోసం హాహాకారాలు వినిపిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే అనేక నగరాల్లో రెస్టారెంట్లు మూతపడ్డాయి. కొన్ని కట్టెల పొయ్యిలపై నడుస్తున్నాయి. కమర్షియల్ గ్యాస్‌పై ఆధారపడిన వారికి గ్యాస్ సెగ గట్టిగా తగులుతోంది.

ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో గ్యాస్ సిలిండర్ల కోసం క్యూలో నిల్చున్న జనం (HT_PRINT)

1. ప్రస్తుత పరిస్థితి: యుద్ధం వల్ల గ్యాస్ ధరలకు రెక్కలు

ఈనెలారంభంలో పశ్చిమాసియాలో (ఇరాన్-అమెరికా మధ్య) మొదలైన యుద్ధం భారత ఇంధన వ్యవస్థకు ఒక పెద్ద సవాలుగా మారింది. ఇది కేవలం దేశాల మధ్య గొడవ మాత్రమే కాదు, మన నిత్యావసరాలపై పడిన దెబ్బ.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు, గ్యాస్ రవాణాకు అత్యంత ముఖ్యమైన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మూతపడటంతో సరఫరా పూర్తిగా ఆగిపోయింది. దీనివల్ల గ్యాస్ ధరలు ఒక్కసారిగా రెట్టింపు అయ్యాయి. దీని ప్రభావంతో సామాన్యుడిపై 7-8% అదనపు ఖర్చుల భారం పడింది.

మార్చి 11, 2026 నాటి గ్యాస్ ధరలు (14.2 కిలోల సిలిండర్‌కు):

నగరం - ధర (రూపాయిల్లో)

• ఢిల్లీ - ₹ 913.00
• ముంబై - ₹ 912.50
• కోల్‌కతా - ₹ 939.00
• చెన్నై - ₹ 928.50
• హైదరాబాద్ - ₹ 965.00

ధరలు ఇంతలా పెరగడానికి ప్రధాన కారణం మనం గ్యాస్ కోసం వేరే దేశాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడటమే.

2. ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటం: మనకున్న పెద్ద చిక్కు

మన దేశానికి అవసరమైన ఎల్‌పిజి (LPG)లో 60% కంటే ఎక్కువ భాగం ఇతర దేశాల నుంచే దిగుమతి చేసుకుంటున్నాం. ఒక్క సముద్ర మార్గం (హార్ముజ్ జలసంధి) ద్వారానే 90% గ్యాస్ మన దేశానికి వస్తుంది. ఏదైనా కారణం చేత ఆ దారి మూతపడితే, మన దేశంలో గ్యాస్ కొరత ఏర్పడుతుంది.

• LPG 31.3 మిలియన్ టన్నులు వాడుతున్నాం. దీనిలో 60 - 62% దిగుమతులపైనే ఆధారం. సౌదీ, కువైట్, ఖతార్, యూఏఈల నుంచి దిగుమతి చేసుకుంటున్నాం.
• LNG 190 mscmd వాడుతున్నాం. 50% దిగుమతులపైనే ఆధారం. ఖతార్, యూఏఈ, అమెరికా నుంచి దిగుమతి చేసుకుంటున్నాం.

మనం కేవలం అరబ్ దేశాల మీదనే కాకుండా, రష్యా, అమెరికా వంటి ఇతర దేశాల నుంచి కూడా గ్యాస్ తెచ్చుకునే మార్గాలను వెతకాలి.

3. నిల్వలు లేకపోవడం: కష్టకాలంలో రక్షణ ఏది?

యుద్ధం లేదా ఇతర అత్యవసర పరిస్థితులు వచ్చినప్పుడు వాడుకోవడానికి మన దగ్గర తగినంత గ్యాస్ నిల్వలు లేవు.

• పెట్రోల్/డీజిల్: మన దగ్గర 60 రోజులకు సరిపడా నిల్వలు ఉన్నాయి.
• వంట గ్యాస్ (LPG): కేవలం 25-30 రోజులకు సరిపడా మాత్రమే ఉంది.
• LNG: ఇది కేవలం 10 రోజులకు మాత్రమే సరిపోతుంది.

గ్యాస్‌ను నిల్వ చేయడం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. దీని కోసం ప్రభుత్వం ప్రత్యేక సౌకర్యాలు కల్పించాలి. ప్రైవేట్ కంపెనీలను కూడా ఇందులో భాగస్వాములను చేయాలి.

4. నియంత్రణ చర్యలు: ఎవరికి ముందు గ్యాస్ ఇవ్వాలి?

గ్యాస్ కొరత ఉన్నప్పుడు ప్రభుత్వం కొన్ని కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకుంటోంది. గ్యాస్ దుర్వినియోగం కాకుండా ఉండేందుకు ఒక ప్రాధాన్యత క్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసింది:

• మొదటి ప్రాధాన్యత: ఇళ్లు, ఆసుపత్రులు, స్కూళ్లకు 100% గ్యాస్ ఇస్తారు.
• రెండో ప్రాధాన్యత: ఎరువుల ఫ్యాక్టరీలు, బస్సులకు 70-80% ఇస్తారు.
• మూడో ప్రాధాన్యత: పెద్ద పెద్ద ఫ్యాక్టరీలు, హోటళ్లకు అవసరాన్ని బట్టి నియంత్రిస్తారు.

గ్యాస్ నల్లబజారుకు వెళ్లకుండా పోలీసులు, అధికారులు గట్టి నిఘా ఉంచుతున్నారు. ఒక సిలిండర్ బుక్ చేసిన 25 రోజుల తర్వాతే ఇంకోటి బుక్ చేసుకునేలా నిబంధనలు పెట్టారు.

5. పరిష్కారం ఏమిటి? మనం ఏం చేయాలి?

వంట గ్యాస్ ధరల నుంచి మనం బయటపడాలంటే కొన్ని మార్పులు తప్పవు:

• సొంతంగా తయారు చేసుకోవడం: మన దేశంలోని రిఫైనరీల ద్వారా గ్యాస్ ఉత్పత్తిని పెంచాలి.
• ఇండక్షన్ స్టవ్‌లు వాడటం: గ్యాస్ ధర పెరిగినప్పుడు కరెంటు స్టవ్‌లు (Induction) వాడటం శ్రేయస్కరం. గ్యాస్ సిలిండర్ వాడే వారు ఇండక్షన్ వాడటం వల్ల నెలకు సుమారు రూ.300 వరకు ఆదా చేయవచ్చు.
• దారి మార్చడం: కేవలం ఒకే సముద్ర మార్గంపై ఆధారపడకుండా, రష్యా వంటి దేశాల నుంచి ఇతర దారుల ద్వారా గ్యాస్ తెచ్చుకోవాలి.

6. నిల్వ కేంద్రాలు

భవిష్యత్తులో గ్యాస్ కష్టాలు రాకుండా ఉండాలంటే ప్రభుత్వం ఈ పనులు చేయాలి:

1. కనీసం 45 రోజులకు సరిపడా గ్యాస్ నిల్వ చేసే కేంద్రాలను కట్టాలి.
2. రష్యా, అమెరికా దేశాలతో గ్యాస్ ఒప్పందాలను మరింత పటిష్టం చేసుకోవాలి.
3. దేశీయంగా గ్యాస్ ఉత్పత్తిని పెంచే ఫ్యాక్టరీలకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వాలి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. గ్యాస్ ధరలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి?

విదేశాల్లో యుద్ధం వల్ల గ్యాస్ వచ్చే దారి (హార్ముజ్ జలసంధి) లో ఆటంకాలు ఎదురవుతున్నాయి. దీనివల్ల గ్యాస్ రాక తగ్గి, ధరలు పెరిగాయి.

2. మన దగ్గర ఎన్ని రోజులకు సరిపడా గ్యాస్ ఉంది?

ప్రస్తుతం మన దగ్గర సుమారు 25 నుంచి 30 రోజులకు సరిపడా వంట గ్యాస్ నిల్వలు మాత్రమే ఉన్నాయి.

3. ధరల భారం తగ్గించుకోవడానికి సులభమైన మార్గం ఏది?

గ్యాస్ వాడకాన్ని తగ్గించి, ఇండక్షన్ స్టవ్‌ల వంటి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను ఎంచుకోవడం వల్ల నెలకు కొంత ఖర్చు ఆదా అవుతుంది.