అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర ఉత్కంఠ రేపుతున్న అమెరికా-ఇరాన్ ల మధ్య యుద్ధం ఎట్టకేలకు ముగింపు దశకు చేరుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది! ప్రముఖ అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థ 'ఆక్సియోస్' కథనం ప్రకారం.. వాషింగ్టన్, టెహ్రాన్ ప్రతినిధుల మధ్య జరిగిన చర్చలు సఫలమై, ఇరుదేశాలు ఒక మధ్యంతర శాంతి ఒప్పందం (ఎంఓయూ) డ్రాఫ్ట్ను సిద్ధం చేశాయి. అయితే, దీనిపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తుది ఆమోద ముద్ర వేయాల్సి ఉంది. ఈ ఒప్పందం అమల్లోకి వస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు సరఫరాకు అత్యంత కీలకమైన ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హర్ముజ్’ తిరిగి తెరుచుకోనుంది.
గత కొన్ని నెలలుగా కొనసాగుతున్న వైమానిక దాడులు, ఆర్థిక ఆంక్షలు, నౌకాదళ దిగ్బంధనాల తర్వాత.. ఇరు దేశాలూ సైనిక ఉద్రిక్తతలకు స్వస్తి పలికేందుకు మొగ్గు చూపడం ప్రపంచ దేశాలకు (ముఖ్యంగా భారత్, జపాన్ వంటి చమురు దిగుమతి దేశాలకు) పెద్ద ఉపశమనం కానుంది.
ఈ ప్రతిపాదిత యూఎస్-ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందంలోని ముఖ్యాంశాలు, నిబంధనలు ఇక్కడ చూద్దాము..
1. 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హర్ముజ్' పునరుద్ధరణ..
ప్రపంచంలోని మొత్తం చమురు, సహజ వాయువు సరఫరాలో 20 శాతం వాటా ఈ జలసంధి గుండానే సాగుతుంది. యుద్ధం కారణంగా ఇరాన్ దీనిని మూసివేయగా, అమెరికా ఇరాన్ రేవులపై నౌకాదళ దిగ్బంధనం విధించింది.
ఉచిత రవాణా: కొత్త ఒప్పందం ప్రకారం ఈ జలసంధి గుండా వాణిజ్య నౌకల రాకపోకలపై ఎలాంటి ఆంక్షలు ఉండవు. ఓడల నుంచి ఎలాంటి 'టోల్ టాక్స్' వసూలు చేయకూడదని అమెరికా స్పష్టం చేసింది.
2. 60 రోజుల చర్చల గడువు.. ఆంక్షల సడలింపు..
ఈ తాత్కాలిక సయోధ్య కాలంలో ఇరుదేశాలు తదుపరి శాశ్వత పరిష్కారం కోసం 60 రోజుల పాటు చర్చలు జరుపుతాయి.
ఈ సమయంలో అమెరికా ఇరాన్పై ఉన్న కొన్ని ఆర్థిక ఆంక్షలను సడలించడంతో పాటు వివిధ విదేశీ బ్యాంకుల్లో స్తంభింపజేసిన ఇరాన్ నిధుల విడుదలను పరిశీలిస్తుంది.
అణు వివాదంపై ఇరాన్ కీలక హామీ..
ఈ యుద్ధానికి ప్రధాన కారణమైన అణు కార్యక్రమంపై ఇరాన్ ఒక కీలకమైన నిబంధనకు అంగీకరించినట్లు అధికారులు తెలిపారు. తాము ఎలాంటి అణ్వాయుధాలను తయారు చేయబోమని ఇరాన్ ఈ ఒప్పందంలో హామీ ఇవ్వనుంది. అయితే, ఇరాన్ వద్ద ఇప్పటికే ఉన్న శుద్ధి చేసిన యురేనియం నిల్వలను దాతృత్వ దేశాలకు అప్పగించడం, అణు కేంద్రాల తనిఖీల వంటి మిగిలిన వివాదాస్పద అంశాలపై ఈ 60 రోజుల చర్చల కాలంలో తుది నిర్ణయం తీసుకుంటారు.
ఒప్పందం కుదరకపోతే మరిన్ని దాడులు: ట్రంప్ హెచ్చరిక
{{/usCountry}}ఈ యుద్ధానికి ప్రధాన కారణమైన అణు కార్యక్రమంపై ఇరాన్ ఒక కీలకమైన నిబంధనకు అంగీకరించినట్లు అధికారులు తెలిపారు. తాము ఎలాంటి అణ్వాయుధాలను తయారు చేయబోమని ఇరాన్ ఈ ఒప్పందంలో హామీ ఇవ్వనుంది. అయితే, ఇరాన్ వద్ద ఇప్పటికే ఉన్న శుద్ధి చేసిన యురేనియం నిల్వలను దాతృత్వ దేశాలకు అప్పగించడం, అణు కేంద్రాల తనిఖీల వంటి మిగిలిన వివాదాస్పద అంశాలపై ఈ 60 రోజుల చర్చల కాలంలో తుది నిర్ణయం తీసుకుంటారు.
ఒప్పందం కుదరకపోతే మరిన్ని దాడులు: ట్రంప్ హెచ్చరిక
{{/usCountry}}ఒకవైపు చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ, అమెరికా తన దూకుడును తగ్గించడం లేదు. బుధవారం జరిగిన క్యాబినెట్ సమావేశంలో ప్రెసిడెంట్ డొనాల్డ్ ట్రంప్, సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ మార్కో రూబియో, సెక్రటరీ ఆఫ్ వార్ పీట్ హెగ్సెత్లు మాట్లాడుతూ.. ఒకవేళ ఇరాన్ ఈ ఒప్పందానికి వెనకాడు వేస్తే అంతకంటే తీవ్రమైన సైనిక దాడులను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని హెచ్చరించారు.
ఒప్పందం ఖరారైతే వచ్చే కొన్ని గంటలు లేదా రోజుల్లో అధికారిక ప్రకటన వెలువడే అవకాశం ఉందని విదేశాంగ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.