టెహ్రాన్: మధ్య ప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలకు ముగింపు పలికేందుకు ఇరాన్ ఒక అడుగు ముందుకు వేసింది. అయితే, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఆశిస్తున్నట్లుగా ఇది అంత సులభంగా ముగిసేలా కనిపించడం లేదు. యుద్ధం ఆపడానికి ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఐదు ప్రధాన డిమాండ్లను తెరపైకి తెచ్చింది. వాషింగ్టన్ ఈ డిమాండ్లను అంగీకరిస్తేనే తుది ఒప్పందం కుదురుతుందని ఇరాన్ గట్టిగా చెబుతోంది.
ట్రంప్ ప్రభుత్వం చర్చలు 'చాలా బాగున్నాయి' అని ప్రకటిస్తున్నప్పటికీ, ఇరాన్ మాత్రం తన పట్టు సడలించడం లేదు. ముఖ్యంగా తన సార్వభౌమాధికారం, భద్రత విషయంలో రాజీపడే ప్రసక్తే లేదని స్పష్టం చేస్తోంది.
ఇరాన్ విధించిన ఆ 5 కీలక డిమాండ్లు ఇవే:
- యుద్ధానికి తక్షణ ముగింపు: అమెరికా - ఇరాన్ మధ్య సాగుతున్న పోరును ఎలాంటి జాప్యం లేకుండా వెంటనే నిలిపివేయాలి.
- దాడి చేయబోమని గ్యారెంటీ: భవిష్యత్తులో ఇరాన్పై ఎలాంటి సైనిక దాడులు చేయబోమని అమెరికా రాతపూర్వక హామీ ఇవ్వాలి.
- యుద్ధ నష్టపరిహారం: ఈ యుద్ధం కారణంగా ఇరాన్ ఎదుర్కొన్న ప్రాణ, ఆస్తి నష్టాలకు గానూ అమెరికా భారీ ఆర్థిక నష్టపరిహారం చెల్లించాలి.
- హార్ముజ్ జలసంధిపై అధికారం: ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్కు పూర్తి స్థాయి అధికారిక నియంత్రణ ఉండాలి.
- క్షిపణి వ్యవస్థపై చర్చలు వద్దు: ఇరాన్ అభివృద్ధి చేసిన బాలిస్టిక్ క్షిపణి ప్రోగ్రాం గురించి ఎలాంటి చర్చలు జరపకూడదు. దానిపై ఎలాంటి ఆంక్షలు విధించకూడదు.
అమెరికాకు పెద్ద తలనొప్పిగా మారనున్న షరతులు
ఈ ఐదు డిమాండ్లలో ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధిపై పట్టు, క్షిపణి వ్యవస్థపై ఆంక్షలు వద్దు అనే అంశాలు అమెరికాకు మింగుడుపడటం లేదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే చమురులో ఎక్కువ భాగం ఈ జలసంధి నుండే వెళ్తుంది కాబట్టి, దానిపై ఇరాన్ పట్టును అంగీకరిస్తే అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ఇరాన్ గుప్పిట్లోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని వాషింగ్టన్ ఆందోళన చెందుతోంది.
తెరవెనుక పాకిస్థాన్, ఈజిప్ట్ రాయబారాలు
అధ్యక్షుడు ట్రంప్ 'బలమైన చర్చలు' జరుగుతున్నాయని చెబుతున్నప్పటికీ, ఇరు దేశాల మధ్య ఇప్పటి వరకు నేరుగా చర్చలు జరగలేదని ఇరాన్ అధికారులు వెల్లడించారు. ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్, టర్కీ, ఈజిప్ట్ వంటి దేశాలు మధ్యవర్తులుగా వ్యవహరిస్తూ ఇరు దేశాల సందేశాలను చేరవేస్తున్నాయి.
{{/usCountry}}అధ్యక్షుడు ట్రంప్ 'బలమైన చర్చలు' జరుగుతున్నాయని చెబుతున్నప్పటికీ, ఇరు దేశాల మధ్య ఇప్పటి వరకు నేరుగా చర్చలు జరగలేదని ఇరాన్ అధికారులు వెల్లడించారు. ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్, టర్కీ, ఈజిప్ట్ వంటి దేశాలు మధ్యవర్తులుగా వ్యవహరిస్తూ ఇరు దేశాల సందేశాలను చేరవేస్తున్నాయి.
{{/usCountry}}మరోవైపు, ఇరాన్ అంతర్గత రాజకీయాల్లో ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) వంటి కఠినవాద వర్గాల ప్రభావం పెరిగింది. యుద్ధం మొదలైన తర్వాత వ్యూహాత్మక నిర్ణయాల్లో వీరిదే పైచేయిగా ఉంది. ఒకవేళ శాంతి చర్చలు ముందుకు సాగితే, పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బాఘేర్ ఖలీబాఫ్ లేదా విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాక్చీ ఇందులో పాల్గొనే అవకాశం ఉంది. అయితే, తుది నిర్ణయం మాత్రం అక్కడి అత్యున్నత నాయకత్వం చేతుల్లోనే ఉంటుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. ఇరాన్ యుద్ధం ఆపేందుకు సిద్ధంగా ఉందా?
అవును, కానీ ఇరాన్ పెట్టిన 5 షరతులను అమెరికా అంగీకరిస్తేనే యుద్ధానికి ముగింపు పలకాలని టెహ్రాన్ నిర్ణయించింది.
2. హార్ముజ్ జలసంధి డిమాండ్ ఎందుకు వివాదాస్పదమైంది?
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యానికి గుండెకాయ వంటిది. దీనిపై ఇరాన్ నియంత్రణను అమెరికా, దాని మిత్రదేశాలు ఏమాత్రం ఇష్టపడవు.
3. ప్రస్తుతం చర్చలు ఎలా జరుగుతున్నాయి?
ప్రస్తుతానికి అమెరికా, ఇరాన్ నేరుగా చర్చించుకోవడం లేదు. పాకిస్థాన్, టర్కీ మరియు ఈజిప్ట్ వంటి దేశాలు మధ్యవర్తులుగా వ్యవహరిస్తున్నాయి.