మీరు ఇంకా మీ ఆదాయపు పన్ను రిటర్నులను (ITR) దాఖలు చేయలేదా? అయితే జాగ్రత్త! సాధారణ పన్ను చెల్లింపుదారులందరికీ ఐటీఆర్ దాఖలు చేయడానికి జూలై 31, 2026 ఆఖరి తేదీ. ఈ డెడ్లైన్ మిస్సయితే, ఆ తర్వాత లేట్ ఫీజు (Late fee) చెల్లించి డిసెంబర్ 31, 2026 లోపు 'బిలేటెడ్ రిటర్న్' (Belated Return) దాఖలు చేసే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, పన్ను బకాయిలు ఉంటే అదనపు వడ్డీ భారం పడుతుంది.
గడువు దాటిన తర్వాత ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడం వల్ల ఎలాంటి పరిణామాలు ఉంటాయో ఇక్కడ చూద్దాం.
1. ఐటీఆర్ లేట్ ఫీజు పెనాల్టీ (సెక్షన్ 234F)
ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 234F ప్రకారం, జూలై 31 గడువు దాటిన తర్వాత ఐటీఆర్ దాఖలు చేసే వారు తమ ఆదాయాన్ని బట్టి కింది విధంగా జరిమానా చెల్లించాల్సి ఉంటుంది:
₹5,000 జరిమానా: మీ మొత్తం వార్షిక ఆదాయం ₹5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉంటే.
₹1,000 జరిమానా: మీ మొత్తం వార్షిక ఆదాయం ₹5 లక్షల లోపు ఉంటే.
2. బకాయిలపై 1% నెలవారీ వడ్డీ (సెక్షన్ 234A)
చాలా మంది ఇన్వెస్టర్లు డెడ్లైన్ దాటితే అందరికీ వడ్డీ పడుతుందని భావిస్తారు. కానీ అది నిజం కాదు. ప్రభుత్వానికి మీరు ఇంకా ఏదైనా పన్ను బాకీ ఉండి (Outstanding Tax Liability), జూలై 31 లోపు ఐటీఆర్ వేయకపోతేనే సెక్షన్ 234A కింద వడ్డీ పడుతుంది.
పన్ను చెల్లించని మొత్తంపై నెలకు 1% చొప్పున (లేదా నెలలో కొంత భాగానికి) సాధారణ వడ్డీ విధిస్తారు. జూలై 31 గడువు ముగిసిన తేదీ నుండి మీరు వాస్తవంగా ఐటీఆర్ దాఖలు చేసే తేదీ వరకు ఈ వడ్డీ లెక్కించబడుతుంది.
3. నష్టాలను మున్ముందుకు తీసుకెళ్లలేరు (Losses Carry Forward)
సకాలంలో ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయకపోవడం వల్ల వచ్చే ప్రధాన నష్టాల్లో ఇది ఒకటి. వ్యాపారాల్లో లేదా క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (షేర్లు, ప్రాపర్టీ అమ్మకం మొదలైనవి) ద్వారా వచ్చిన నష్టాలను (Losses) తర్వాతి సంవత్సరాల్లో వచ్చే లాభాలతో అడ్జస్ట్ (Set-off) చేసుకోవడానికి వీలుగా మున్ముందుకు తీసుకెళ్లే (Carry forward) సదుపాయాన్ని కోల్పోతారు.
4. రీఫండ్ రావడంలో ఆలస్యం
{{/usCountry}}సకాలంలో ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయకపోవడం వల్ల వచ్చే ప్రధాన నష్టాల్లో ఇది ఒకటి. వ్యాపారాల్లో లేదా క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (షేర్లు, ప్రాపర్టీ అమ్మకం మొదలైనవి) ద్వారా వచ్చిన నష్టాలను (Losses) తర్వాతి సంవత్సరాల్లో వచ్చే లాభాలతో అడ్జస్ట్ (Set-off) చేసుకోవడానికి వీలుగా మున్ముందుకు తీసుకెళ్లే (Carry forward) సదుపాయాన్ని కోల్పోతారు.
4. రీఫండ్ రావడంలో ఆలస్యం
{{/usCountry}}మీరు కట్ అయిన అదనపు పన్నును రీఫండ్ (Tax Refund) రూపంలో తిరిగి పొందాలనుకుంటే, సకాలంలో ఐటీఆర్ దాఖలు చేయడం ముఖ్యం. ఆలస్యంగా ఫైల్ చేసినా రీఫండ్ వచ్చినప్పటికీ, ప్రాసెస్ ఆలస్యమై చేతికి డబ్బులు అందడానికి చాలా సమయం పడుతుంది.
5. జైలు శిక్ష, ప్రాసిక్యూషన్ (Prosecution)
పన్ను చెల్లింపుదారులు ఐటీ డిపార్ట్మెంట్ నోటీసులు ఇచ్చినప్పటికీ కావాలనే రిటర్నులు దాఖలు చేయకపోతే, ఆదాయపు పన్ను అధికారులు చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవచ్చు.
పన్ను ఎగవేత తీవ్రతను బట్టి 3 నెలల నుండి 2 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్షతో పాటు జరిమానా విధించే అవకాశం ఉంది. ఒకవేళ పన్ను బాకీ మొత్తం చాలా పెద్దదైతే, ఈ జైలు శిక్ష కాల పరిమితి 7 సంవత్సరాల వరకు పొడిగించబడవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ప్రశ్న 1: 2026లో ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడానికి చివరి తేదీ ఏది?
జవాబు: సాధారణ పన్ను చెల్లింపుదారులకు జూలై 31, 2026 చివరి తేదీ.
ప్రశ్న 2: జూలై 31 మిస్సయితే ఆ తర్వాత ఎప్పటిలోపు ఐటీఆర్ దాఖలు చేయవచ్చు.
జవాబు: లేట్ ఫీజు (పెనాల్టీ) చెల్లించి డిసెంబర్ 31, 2026 లోపు బిలేటెడ్ రిటర్న్ దాఖలు చేయవచ్చు.
ప్రశ్న 3: నా వార్షిక ఆదాయం ₹4.5 లక్షలు. నేను జూలై 31 తర్వాత ఐటీఆర్ వేస్తే ఎంత పెనాల్టీ కట్టాలి?
జవాబు: ₹5 లక్షల లోపు ఆదాయం ఉన్నవారికి ఆలస్య రుసుము ₹1,000 మాత్రమే ఉంటుంది. ₹5 లక్షలు దాటితే ₹5,000 కట్టాలి.
ప్రశ్న 4: లేట్ ఫైలింగ్ వడ్డీ (Sec 234A) ఎవరికి వర్తిస్తుంది?
జవాబు: గడువు తేదీ నాటికి ప్రభుత్వానికి పన్ను బకాయిలు ఉండి, ఐటీఆర్ వేయని వారికి మాత్రమే నెలకు 1% చొప్పున వడ్డీ పడుతుంది. ఎటువంటి పన్ను బాకీ లేని వారికి ఈ వడ్డీ వర్తించదు (కేవలం లేట్ ఫీజు మాత్రమే ఉంటుంది).