న్యూఢిల్లీ: స్టాక్ మార్కెట్ ఇన్వెస్టర్లకు కేంద్ర ప్రభుత్వం రాబోయే బడ్జెట్లో తీపికబురు అందించే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. ఈక్విటీ పెట్టుబడులపై పన్నుల భారాన్ని తగ్గించాలని మార్కెట్ వర్గాల నుంచి వస్తున్న విజ్ఞప్తుల నేపథ్యంలో రెవెన్యూ అధికారులు కీలక ప్రతిపాదనలను పరిశీలిస్తున్నారు. సాధారణ షేర్ల ట్రేడింగ్పై విధించే సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ ట్యాక్స్ (ఎస్టీటీ)ని 50 శాతం మేర తగ్గించే ప్రతిపాదనను అధికారులు సమీక్షిస్తున్నట్లు ‘బ్లూమ్బెర్గ్’ బుధవారం (నవంబర్ 18న) ఒక నివేదికలో వెల్లడించింది.
అదే సమయంలో, స్పెక్యులేటివ్ (జూదం తరహా) ట్రేడింగ్కు అడ్డుకట్ట వేసేందుకు డెరివేటివ్స్ (ఫ్యూచర్స్, ఆప్షన్స్) విభాగంపై పన్నులను పెంచే అంశాన్ని కూడా ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది. ఇన్వెస్టర్లను స్వల్పకాలిక ఊహాగానాల ట్రేడింగ్ నుంచి దీర్ఘకాలిక ఈక్విటీ పెట్టుబడుల వైపు మళ్లించడమే ఈ ప్రతిపాదనల వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశం. వడపోసిన తుది సిఫార్సులను రెవెన్యూ అధికారులు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ముందు ఉంచనున్నారు.
ఫిబ్రవరి 1 బడ్జెట్లో తుది నిర్ణయం
బడ్జెట్ ముందస్తు సంప్రదింపుల్లో భాగంగా వివిధ వర్గాల నుంచి వస్తున్న సూచనలను ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తోందని కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు (సీబీడీటీ) ఛైర్మన్ రవి అగర్వాల్ ఇటీవల తెలిపారు. న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఒక కార్యక్రమం సందర్భంగా ఆయన మీడియాతో మాట్లాడుతూ కీలక విషయాలు వెల్లడించారు. మూలధన లాభాల (క్యాపిటల్ గెయిన్స్) పన్ను సహా మార్కెట్ భాగస్వాములు లేవనెత్తిన ఆందోళనలు, సిఫార్సులను ప్రభుత్వం విశ్లేషిస్తోందని చెప్పారు. 2027 ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశపెట్టే కేంద్ర బడ్జెట్లో తుది నిర్ణయం ప్రకటించడానికి ముందు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ పన్ను విధానంలోని వివిధ కోణాలను ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తుందని రవి అగర్వాల్ స్పష్టం చేశారు.
డెరివేటివ్స్లో రూ.91,700 కోట్ల నష్టం.. మార్కెట్ వర్గాల డిమాండ్ ఏమిటి?
స్టాక్ మార్కెట్లో అర్హత కలిగిన ప్రతి ట్రేడ్ విలువపై ప్రభుత్వం ఎస్టీటీ విధిస్తుంది. ఇన్వెస్టర్కు లాభం వచ్చినా, నష్టం వచ్చినా ఈ పన్ను చెల్లించాల్సిందే. డెరివేటివ్స్పై పన్నులు తక్కువగా ఉండటంతో ప్రధానంగా ఆప్షన్స్ విభాగంలో స్పెక్యులేటివ్ బెట్టింగ్లు భారీగా పెరిగాయి. మరోవైపు నగదు (క్యాష్) మార్కెట్ ట్రేడింగ్ మాత్రం కొంత మందకొడిగా సాగుతోంది. సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (సెబీ) గణాంకాల ప్రకారం, 2026 మార్చితో ముగిసిన ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈక్విటీ డెరివేటివ్స్లో ట్రేడింగ్ చేసిన వ్యక్తిగత ఇన్వెస్టర్లలో దాదాపు 88 శాతం మంది నష్టపోయారు. వీరి ఉమ్మడి నష్టాలు సుమారు రూ.91,700 కోట్లకు (10 బిలియన్ డాలర్లు) చేరాయి. ఇందులో ఒక్క ఆప్షన్స్ విభాగం వాటానే 92 శాతంగా ఉంది.
{{/usCountry}}స్టాక్ మార్కెట్లో అర్హత కలిగిన ప్రతి ట్రేడ్ విలువపై ప్రభుత్వం ఎస్టీటీ విధిస్తుంది. ఇన్వెస్టర్కు లాభం వచ్చినా, నష్టం వచ్చినా ఈ పన్ను చెల్లించాల్సిందే. డెరివేటివ్స్పై పన్నులు తక్కువగా ఉండటంతో ప్రధానంగా ఆప్షన్స్ విభాగంలో స్పెక్యులేటివ్ బెట్టింగ్లు భారీగా పెరిగాయి. మరోవైపు నగదు (క్యాష్) మార్కెట్ ట్రేడింగ్ మాత్రం కొంత మందకొడిగా సాగుతోంది. సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (సెబీ) గణాంకాల ప్రకారం, 2026 మార్చితో ముగిసిన ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈక్విటీ డెరివేటివ్స్లో ట్రేడింగ్ చేసిన వ్యక్తిగత ఇన్వెస్టర్లలో దాదాపు 88 శాతం మంది నష్టపోయారు. వీరి ఉమ్మడి నష్టాలు సుమారు రూ.91,700 కోట్లకు (10 బిలియన్ డాలర్లు) చేరాయి. ఇందులో ఒక్క ఆప్షన్స్ విభాగం వాటానే 92 శాతంగా ఉంది.
{{/usCountry}}ఎస్టీటీతో పాటు దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభాల పన్ను (ఎల్టీసీజీ), స్వల్పకాలిక మూలధన లాభాల పన్ను (ఎస్టీసీజీ) విధించడాన్ని మార్కెట్ వర్గాలు తమపై పడుతున్న ద్వంద్వ భారంగా భావిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఈక్విటీలపై ఎల్టీసీజీ పన్నును పూర్తిగా రద్దు చేయాలన్న డిమాండ్లు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి.
2004 నాటి పన్ను మినహాయింపును పునరుద్ధరించాలి: ఫిక్కీ
పారిశ్రామిక మండలి ఫిక్కీ ప్రతినిధులు మంగళవారం (నవంబర్ 17న) ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్తో సమావేశమై కీలక ప్రతిపాదనలు అందించారు. దేశంలోకి దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు లిస్టెడ్ సెక్యూరిటీలపై ఎల్టీసీజీ పన్ను మినహాయింపును రాబోయే బడ్జెట్లో తిరిగి ప్రవేశపెట్టాలని సూచించారు. 2004లో అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి పి. చిదంబరం ఎల్టీసీజీ పన్నును రద్దు చేసి, దాని స్థానంలో ఎస్టీటీని ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తర్వాత 2018లో నాటి ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ ఎల్టీసీజీ పన్నును మళ్లీ అమల్లోకి తెచ్చారు.
"2004లో ఎస్టీటీని ప్రవేశపెట్టిన సమయంలో ఉన్నట్లుగానే లిస్టెడ్ సెక్యూరిటీలపై ఎల్టీసీజీ పన్ను మినహాయింపును పునరుద్ధరించే అంశాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలించాలి. ప్రభుత్వ ఆదాయానికి కొంతమేర రక్షణ కల్పించేందుకు డెలివరీ ఆధారిత లావాదేవీలపై ఎస్టీటీని తగిన రీతిలో పెంచవచ్చు" అని ఫిక్కీ తన ప్రతిపాదనలో పేర్కొంది.
ప్రస్తుతం ఎల్టీసీజీ, ఎస్టీటీ పన్ను రేట్లు ఎలా ఉన్నాయి?
ప్రస్తుత నిబంధనల ప్రకారం, ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈక్విటీలు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు, స్థిరాస్తులు, బంగారం ద్వారా వచ్చే దీర్ఘకాలిక మూలధన లాభాలు రూ.1.25 లక్షలు దాటితే 12.5 శాతం పన్ను విధిస్తున్నారు. ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా కొనుగోలు ధరను సర్దుబాటు చేసుకునే ‘ఇండెక్సేషన్’ ప్రయోజనాన్ని ప్రభుత్వం ఇప్పటికే తొలగించింది. మరోవైపు స్వల్పకాలిక మూలధన లాభాలపై (ఎస్టీసీజీ) 20 శాతం పన్ను అమల్లో ఉంది.
ఎస్టీటీ విషయానికి వస్తే, ఈక్విటీ ఫ్యూచర్స్ విక్రయంపై ప్రస్తుతం 0.05 శాతం పన్ను వసూలు చేస్తున్నారు (గతంలో ఇది 0.02 శాతంగా ఉండేది). ఆప్షన్స్ విక్రయంపై ఆప్షన్ ప్రీమియంలో 0.15 శాతం ఎస్టీటీ విధిస్తున్నారు (గతంలో 0.1 శాతం). ఒకవేళ ఆప్షన్ ఎక్సర్సైజ్ అయితే, ఆప్షన్ అంతర్గత విలువపై కొనుగోలుదారు 0.15 శాతం ఎస్టీటీ చెల్లించాలి (గతంలో 0.125 శాతం). ఫ్యూచర్స్, ఆప్షన్స్ ట్రేడ్లలో విక్రేత (సెల్లర్) ఎస్టీటీ చెల్లించాల్సి ఉండగా, ఆప్షన్ ఎక్సర్సైజ్ అయినప్పుడు కొనుగోలుదారు (బయర్) చెల్లిస్తారు.