నీట్ (NEET) పరీక్షల్లో అక్రమాలు, ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీకి వ్యతిరేకంగా దేశవ్యాప్తంగా సాగిన విద్యార్థుల ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వేలాది మంది యువతకు సుప్రీంకోర్టులో భారీ ఉపశమనం లభించింది. జులై నెలలో జరిగిన ఆందోళనల నేపథ్యంలో నమోదైన క్రిమినల్ కేసులన్నింటినీ అత్యున్నత న్యాయస్థానం మంగళవారం కొట్టివేసింది. భారత రాజ్యాంగం అందించిన అత్యున్నత అధికారం ఆర్టికల్ 142 ను ప్రయోగించిన ధర్మాసనం, దేశవ్యాప్తంగా వివిధ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్లను (FIRs) రద్దు చేస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ) జస్టిస్ సూర్య కాంత్, జస్టిస్ జోయ్మాల్య బాగ్చి, జస్టిస్ వి. మోహనలతో కూడిన త్రిసభ్య ధర్మాసనం ఈ తీర్పును వెలువరించింది. శాంతియుత నిరసనల్లో పాల్గొనడం నేరం కాదని స్పష్టం చేసిన న్యాయస్థానం, ఈ క్రిమినల్ కేసులు విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు ఎలాంటి హాని కలిగించకూడదనే ఉద్దేశంతోనే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు పేర్కొంది.
కేసుల దర్యాప్తుకు స్వస్తి.. కొత్త కేసులపై నిషేధం
జులై 20 నుంచి 25 మధ్య కాలంలో నమోదైన కేసులను ఇకపై దర్యాప్తు చేయకూడదని, వాటిని పూర్తిస్థాయిలో మూసివేసినట్లుగానే (Closed for all purposes) పరిగణించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. ధర్మాసనం దృష్టికి రాని ఇతర రాష్ట్రాల్లోని కేసులకు కూడా ఇదే ఆదేశం వర్తిస్తుందని స్పష్టం చేసింది. "ఈ ఘటనలకు సంబంధించి భవిష్యత్తులో కూడా ఎలాంటి కొత్త ఎఫ్ఐఆర్లు నమోదు చేయకూడదు" అని ధర్మాసనం స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
ఢిల్లీ పోలీసులతో పాటు కేంద్ర ప్రభుత్వం, మహారాష్ట్ర, అస్సాం, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వాలు వేర్వేరుగా దాఖలు చేసిన పిటిషన్లను విచారించిన అనంతరం అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఈ తీర్పునిచ్చింది.
హామీలకు కట్టుబడి ఉన్నామన్న కేంద్రం
జులై 25న నిరసనకారుల ప్రతినిధులతో జరిగిన చర్చల సందర్భంగా ఇచ్చిన మూడు ప్రధాన హామీలకు తమ ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉందని కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా కోర్టుకు నివేదించారు. జులై 20-25 మధ్య నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్ల ఉపసంహరణ, కొత్త కేసులు నమోదు చేయకపోవడం, మానసిక ఒత్తిడితో ఆత్మహత్య చేసుకున్న విద్యార్థుల కుటుంబాలకు నష్టపరిహారం అందించడం అనే అంశాలపై స్పష్టమైన హామీ ఇచ్చారు.
అయితే, తీవ్రమైన నేర నేపథ్యం (Serious criminal antecedents) ఉన్న వ్యక్తులపై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకునే వెసులుబాటు కల్పించాలని సొలిసిటర్ జనరల్ కోరారు. ఆందోళన స్థలంలో ప్రత్యక్షంగా కనిపించిన 2,837 మంది తీవ్ర నేర చరిత్ర కలిగిన వ్యక్తుల పాత్రను విశ్లేషించేందుకు ఒకే ఒక్క ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేసుకునేందుకు ఢిల్లీ పోలీసులకు కోర్టు అనుమతినిచ్చింది. నిరసనకారుల మధ్యలో చొరబడిన దుండగుల వల్ల సాధారణ విద్యార్థులకు ఎలాంటి ఇబ్బంది కలగకూడదని, వారికి న్యాయమైన రక్షణ కల్పిస్తూనే ఈ మినహాయింపు ఇస్తున్నట్లు ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.
సెప్టెంబర్ 5 ర్యాలీని విరమించిన 'సీజేపీ'
{{/usCountry}}అయితే, తీవ్రమైన నేర నేపథ్యం (Serious criminal antecedents) ఉన్న వ్యక్తులపై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకునే వెసులుబాటు కల్పించాలని సొలిసిటర్ జనరల్ కోరారు. ఆందోళన స్థలంలో ప్రత్యక్షంగా కనిపించిన 2,837 మంది తీవ్ర నేర చరిత్ర కలిగిన వ్యక్తుల పాత్రను విశ్లేషించేందుకు ఒకే ఒక్క ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేసుకునేందుకు ఢిల్లీ పోలీసులకు కోర్టు అనుమతినిచ్చింది. నిరసనకారుల మధ్యలో చొరబడిన దుండగుల వల్ల సాధారణ విద్యార్థులకు ఎలాంటి ఇబ్బంది కలగకూడదని, వారికి న్యాయమైన రక్షణ కల్పిస్తూనే ఈ మినహాయింపు ఇస్తున్నట్లు ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.
సెప్టెంబర్ 5 ర్యాలీని విరమించిన 'సీజేపీ'
{{/usCountry}}కేంద్ర ప్రభుత్వం కోర్టు సమక్షంలో స్పష్టమైన హామీలు ఇవ్వడం, సుప్రీంకోర్టు వాటిని ఆమోదిస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేయడంతో కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (CJP) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. సెప్టెంబర్ 5న ఇండియా గేట్ నుంచి ఢిల్లీ పోలీస్ హెడ్క్వార్టర్స్ వరకు తలపెట్టిన భారీ శాంతియుత మార్చ్ను విరమించుకుంటున్నట్లు సీజేపీ సహ-కన్వీనర్ సౌరవ్ దాస్ న్యాయస్థానంలో ప్రకటించారు.
"భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చిన సానుకూల హామీలను, సుప్రీంకోర్టు జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల పవిత్రతను గౌరవిస్తూ సెప్టెంబర్ 5 ర్యాలీ పిలుపును ఉపసంహరించుకుంటున్నాం" అని సౌరవ్ దాస్ పేర్కొన్నారు.
ఆత్మహత్య చేసుకున్న విద్యార్థుల కుటుంబాలకు పరిహారం
నీట్ 2026 పరీక్ష వివాదంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన విద్యార్థుల కుటుంబాలకు పరిహారం అందించేందుకు జాతీయ స్థాయిలో సమగ్ర విధానాన్ని రూపొందించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. అన్ని రాష్ట్రాలతో సంప్రదించి 3 నెలల వ్యవధిలో నిబంధనలను ఖరారు చేయాలని పేర్కొంది. ఇప్పటికే బాధితుల గుర్తింపు ప్రక్రియ మొదలైందని పిటిషనర్ల తరఫు న్యాయవాది బృందా గ్రోవర్ కోర్టుకు తెలిపారు.
జులై 20 ఘటనలపై జస్టిస్ సుభాష్ రెడ్డి కమిటీ విచారణ
జులై 20న పార్లమెంట్ ముట్టడికి విద్యార్థులు చేపట్టిన 'ఛలో సన్సద్' ర్యాలీ తీవ్ర ఉద్రిక్తతలకు దారితీసిన సంగతి తెలిసిందే. ఢిల్లీ పోలీసులు, ర్యాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ నిరసనకారులపై లాఠీ ఛార్జ్, టియర్ గ్యాస్, పెల్లెట్ గన్స్ ఉపయోగించాయి. ఈ ఘటనలో పోలీసుల అమితి పరిమితి విధింపు, విద్యార్థులపై దాడి, మహిళా నిరసనకారులపై వేధింపులు, అలాగే ప్రజా ఆస్తుల విధ్వంసం వంటి పరస్పర ఆరోపణలపై విచారణకు సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఆర్.సుభాష్ రెడ్డి నేతృత్వంలో 5 మంది సభ్యులతో కూడిన ఉన్నత స్థాయి విచారణ కమిటీని (HPEC) ఇప్పటికే ఏర్పాటు చేశారు. ఈ కమిటీ ప్రస్తుతం సుప్రీంకోర్టు నేరుగా పర్యవేక్షణలోనే విచారణ జరుపుతోంది.
దేశవ్యాప్తంగా పరీక్షల లీకేజీలపై జూన్లో ప్రారంభమైన ఈ ఆందోళనలు, పర్యావరణ వేత్త సోనమ్ వాంగ్చుక్ నిరాహార దీక్షతో తీవ్ర రూపం దాల్చాయి. జులై 25న కేంద్రంతో జరిగిన చర్చలతో ఉద్యమానికి విరామం ప్రకటించినా, ఎఫ్ఐఆర్ల ఎత్తివేతపై స్పష్టత రాకపోవడంతో వివాదం కొనసాగింది. తాజాగా సుప్రీంకోర్టు తీర్పుతో ఈ సుదీర్ఘ పోరాటానికి పూర్తిస్థాయి ముగింపు పడింది.