ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశాల నేపథ్యంలో అమెరికా, ఇరాన్ ఉన్నత స్థాయి ప్రతినిధులు న్యూయార్క్లో అత్యంత కీలకమైన దౌత్య చర్చలు జరుపుతున్నారు. గత ఏడు నెలలుగా అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్ను తీవ్రంగా కుదిపేస్తున్న సంక్షోభానికి ముగింపు పలకడమే లక్ష్యంగా ఈ సమావేశాలు సాగుతున్నాయని తాజా నివేదికలు చెబుతున్నాయి. గ్లోబల్ చమురు రవాణాకు గుండెకాయ లాంటి ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ గుండా అంతర్జాతీయ నౌకల రాకపోకలను పునరుద్ధరించడం, దానికి ప్రతిఫలంగా ఇరాన్పై అమెరికా విధించిన కఠినమైన ఆర్థిక దిగ్బంధాన్ని తొలగించడమే ఈ చర్చల ముఖ్య అజెండా అని తెలుస్తోంది.
విడతల వారీ ఒప్పందం - హార్ముజ్ తెరుచుకుంటుందా?
అమెరికా- ఇరాన్ దేశాల మధ్య నెలకొన్న తీవ్రమైన అపనమ్మకం దృష్ట్యా ఒకేసారి కాకుండా విడతల వారీగా సమస్యను పరిష్కరించాలని భావిస్తున్నారు.
"సంక్షోభాన్ని ముగించడానికి దశలవారీ ఒప్పందమే శ్రేయస్కరం. మొదటి దశగా అమెరికా తన దిగ్బంధాన్ని ఉపసంహరించుకుంటే, ప్రతిఫలంగా ఇరాన్ హార్ముజ్ మార్గాన్ని తెరుస్తుంది," అని ఐరాస సమావేశాల ప్రాంగణంలో ఒక సీనియర్ ఇరాన్ దౌత్యవేత్త స్పష్టం చేశారు. ఈ ప్రతిపాదన కార్యరూపం దాల్చితే విదేశీ బ్యాంకుల్లో స్తంభించిపోయిన బిలియన్ల కొద్దీ డాలర్ల ఇరాన్ ఆస్తులు మళ్లీ ఆ దేశానికి లభించే అవకాశముంది.
ట్రాన్సిట్ రుసుము డిమాండ్ పక్కనపెట్టిన ఇరాన్
గల్ఫ్ దేశాల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత వస్తుండటం, అదే సమయంలో ఆర్థిక ఆంక్షల నుంచి తక్షణ ఉపశమనం పొందడం అత్యవసరమైనందున ఇరాన్ ఒక మెట్టు దిగివచ్చింది! హార్ముజ్ మార్గం గుండా వెళ్లే నౌకలపై వేసే ప్రాసెస్ లేదా ట్రాన్సిట్ రుసుములు వసూలు చేయాలనే డిమాండ్ను విడిచిపెట్టడానికి సిద్ధమైంది. ఈ అంశాన్ని ప్రధాన ఒప్పందం నుంచి వేరు చేసి ప్రత్యేక పత్రంలో చేర్చడానికి టేహ్రాన్ అంగీకరించినట్లు ప్రాంతీయ వర్గాలు వెల్లడించాయి. అయితే, జలసంధిపై తన పరిపాలనా నియంత్రణను వదులుకోవడానికి మాత్రం ఇరాన్ ఏమాత్రం సిద్ధంగా లేదని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
అమెరికా ఎన్నికల సమీకరణాలు - ట్రంప్ వ్యూహం
అమెరికాలో నవంబర్ 3న జరగనున్న కాంగ్రెస్ మధ్యంతర ఎన్నికల తర్వాతే ఇరు దేశాల మధ్య తుది ఒప్పందం సాధ్యమవుతుందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అభిప్రాయపడ్డారు.
{{/usCountry}}అమెరికాలో నవంబర్ 3న జరగనున్న కాంగ్రెస్ మధ్యంతర ఎన్నికల తర్వాతే ఇరు దేశాల మధ్య తుది ఒప్పందం సాధ్యమవుతుందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అభిప్రాయపడ్డారు.
{{/usCountry}}అమెరికా తీవ్రంగా విధించిన ఆంక్షల వల్ల ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలే స్థితికి వచ్చిందని, "ట్రంప్ చేతిలోనే అన్ని కార్డులు ఉన్నాయి," అని వైట్హౌస్ ప్రతినిధి ధీమా వ్యక్తం చేశారు. కఠిన దిగ్బంధం వల్ల ఇరాన్ పూర్తిగా దివాళా తీసిందని అమెరికా వ్యాఖ్యానించింది.
అయితే, ఓటింగ్ కంటే ముందే ఒప్పందం కుదిరే అవకాశం 30 శాతం మాత్రమే ఉందని అమెరికా మాజీ రాయబారి డెనిస్ రాస్ విశ్లేషించారు. "అమెరికా విధించిన దిగ్బంధం ఇరాన్ ఊపిరాడకుండా చేస్తోంది," అని రాస్ పేర్కొన్నారు.
ఒకవేళ ఎన్నికలకు ముందే ఒప్పందం కుదిరి హార్ముజ్ జలసంధి తెరుచుకుంటే అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు తగ్గి, అమెరికాలో పెట్రోల్ లీటరు ధరలు దిగివస్తాయి. ఇది రాబోయే ఎన్నికల్లో ట్రంప్నకు రాజకీయంగా ఎంతో ప్రయోజనం కలిగిస్తుందని మార్కెట్ నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
తుపాకీ ట్రిగ్గర్పై వేలు.. సిద్ధంగా ఉన్న ఇరాన్!
దౌత్యపరమైన పరిష్కారం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, అమెరికాతో మళ్లీ యుద్ధం ముసిరితే ఎదుర్కొనేందుకు తమ దళాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయని ఇరాన్ హెచ్చరించింది. "మా వేళ్లు తుపాకీ ట్రిగ్గర్పైనే ఉన్నాయి. అమెరికన్లకు ఏం చేయాలో స్పష్టంగా తెలుసు. కానీ వారి మితిమీరిన డిమాండ్ల వల్ల దౌత్యపరంగా ఈ వివాదం పరిష్కారమయ్యే అవకాశాలు అత్యంత స్వల్పంగా ఉన్నాయి," అని సదరు ఇరాన్ ఉన్నతాధికారి తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు.
భారత్ సహా గ్లోబల్ మార్కెట్లపై ప్రభావం..
ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు 20 శాతానికి పైగా హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారానే సాగుతుంది. ఏడు నెలలుగా ఈ మార్గం నిలిచిపోవడంతో క్రూడాయిల్ ధరలు అంతర్జాతీయంగా రికార్డు స్థాయికి చేరాయి. ఇది భారత్ లాంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై తీవ్ర ద్రవ్యోల్బణ భారాన్ని మోపడమే కాకుండా రూపాయి విలువను క్షీణింపజేసింది. న్యూయార్క్ చర్చలు ఫలించి హార్ముజ్ జలసంధి పునరుద్ధరణ జరిగితే, భారత్తో పాటు ప్రపంచ దేశాలకు ఇంధన ధరల భారం నుంచి భారీ ఉపశమనం లభిస్తుంది.