అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య చారిత్రక ఒప్పందం? యుద్ధానికి ముగింపు పలికేలా సింగిల్ పేజీ డీల్

పశ్చిమ ఆసియాలో మండుతున్న యుద్ధజ్వాలలను చల్లార్చేందుకు అగ్రరాజ్యం అమెరికా, ఇరాన్ కీలక అడుగులు వేస్తున్నాయి. కేవలం ఒకే ఒక్క పేజీతో కూడిన అవగాహన ఒప్పందం (MoU) ద్వారా యుద్ధానికి స్వస్తి పలికేందుకు ఇరు దేశాలు సిద్ధమవుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.

పశ్చిమ ఆసియాలో గత కొంతకాలంగా కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలకు తెరపడే సమయం దగ్గరపడినట్లు కనిపిస్తోంది. ఫిబ్రవరి 28 నుంచి రగులుతున్న యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు అమెరికా, ఇరాన్ చర్చలు జరుపుతున్నాయి. 14 పాయింట్లతో కూడిన ఒక పేజీ మెమోరాండం ఆఫ్ అండర్ స్టాండింగ్ (MoU)పై ఇరుపక్షాలు త్వరలోనే సంతకాలు చేసే అవకాశం ఉందని సమాచారం. ఈ చర్చల్లో కీలక పురోగతి లభించిందని, రాబోయే రెండు రోజుల్లో ఇరాన్ నుంచి స్పష్టమైన సమాధానం వస్తుందని అమెరికా అధికారులు భావిస్తున్నారు.

అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఒప్పందం? యుద్ధానికి ముగింపు పలికేలా సింగిల్ పేజీ డీల్ (via REUTERS)

14 పాయింట్ల ఫార్ములా: ఏముంది ఆ ఒప్పందంలో?

అమెరికా ప్రతినిధులు స్టీవ్ విట్‌కాఫ్, జారెడ్ కుష్నర్ ఇరాన్ అధికారులతో నేరుగానూ, మధ్యవర్తుల ద్వారా చర్చలు జరుపుతున్నారు. ఈ 14 పాయింట్ల ఒప్పందంలో కీలక అంశాలు:

అణు కార్యక్రమం నిలిపివేత: ఇరాన్ తన అణు శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలి (Moratorium).

ఆంక్షల ఎత్తివేత: ఇరాన్‌పై ఉన్న కఠినమైన ఆర్థిక ఆంక్షలను అమెరికా తొలగించాల్సి ఉంటుంది.

నిధుల విడుదల: విదేశీ బ్యాంకుల్లో స్తంభించిపోయిన ఇరాన్‌కు చెందిన బిలియన్ల డాలర్ల నిధులను అమెరికా విడుదల చేయాలి.

నౌకాయానం: ప్రపంచ వాణిజ్యానికి కీలకమైన 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్' గుండా రవాణాపై ఉన్న ఆంక్షలను ఇరు దేశాలు ఎత్తివేయాలి.

ట్రంప్ వ్యూహం.. చైనాతో చర్చలు

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడంలో దూకుడుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. వచ్చే వారం చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్‌తో జరగనున్న భేటీలో ఇరాన్ అంశాన్ని కూడా చర్చించనున్నట్లు ట్రంప్ వెల్లడించారు. ఇరాన్ చమురుకు చైనా ప్రధాన కొనుగోలుదారు కావడంతో, ఈ విషయంలో చైనా సహకారం కీలకంగా మారింది. అయితే జిన్‌పింగ్ తన పట్ల గౌరవంగా ఉన్నారని, ఇరాన్ విషయంలో చైనా తమకు సవాలు విసరదని ట్రంప్ ధీమా వ్యక్తం చేశారు.

మధ్యవర్తిగా పాకిస్థాన్.. షెహబాజ్ షరీఫ్ ఆశలు

అమెరికా, ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ మధ్య జరుగుతున్న ఈ పోరులో పాకిస్థాన్ మధ్యవర్తిగా వ్యవహరిస్తోంది. ఈ చర్చలు సఫలమైతే మధ్యప్రాచ్యంలో శాంతి నెలకొంటుందని పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. "ప్రస్తుత పరిణామాలు ప్రాంతీయ స్థిరత్వానికి దారితీస్తాయని మేం ఆశిస్తున్నాం" అని ఆయన 'X' వేదికగా పేర్కొన్నారు.

సవాళ్లు ఇంకా మిగిలే ఉన్నాయి..

అయితే, ఇరాన్ అగ్ర నాయకత్వంపై అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ఘాటు వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఇరాన్ నేతలు ఒప్పందానికి ఎంతవరకు కట్టుబడి ఉంటారనే దానిపై ఆయన సందేహం వ్యక్తం చేశారు. ఒప్పందానికి ఇరాన్ ఒప్పుకోవాలంటే షరతులు 'న్యాయబద్ధంగా' ఉండాలని ఇరాన్ పట్టుబడుతోంది. ఏదేమైనా, యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి ఇరు దేశాలు ఇంత సానుకూలంగా చర్చలకు రావడం ఇదే తొలిసారి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కుదరబోయే ఈ 'సింగిల్ పేజీ' డీల్ ఉద్దేశం ఏమిటి?

పశ్చిమ ఆసియాలో ఫిబ్రవరి నుంచి సాగుతున్న యుద్ధానికి ముగింపు పలకడం మరియు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై తిరిగి చర్చలు ప్రారంభించడం ఈ ఒప్పంద ప్రధాన ఉద్దేశం.

2. ఇరాన్ నుంచి అమెరికా ఏం ఆశిస్తోంది?

ఇరాన్ తన అణు ఇంధన శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని నిలిపివేయాలని, పశ్చిమ ఆసియాలో దాడులు ఆపాలని అమెరికా కోరుతోంది.

3. ప్రతిగా అమెరికా ఏమి ఇస్తుంది?

ఇరాన్‌పై ఉన్న ఆర్థిక ఆంక్షలను ఎత్తివేయడంతో పాటు, స్తంభింపజేసిన ఇరాన్ నిధులను విడుదల చేయడానికి అమెరికా సుముఖంగా ఉంది.

4. స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?

ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గం. దీని ద్వారానే ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో గణనీయమైన భాగం జరుగుతుంది. యుద్ధం కారణంగా ఇక్కడ రవాణాకు ఆటంకం కలిగింది.