ఐటీఆర్ 2026: ఆదాయం రూ. 4 లక్షల లోపే ఉన్నా.. వీరు ఐటీ రిటర్న్స్ దాఖలు చేయాల్సిందే

వార్షిక ఆదాయం ప్రాథమిక పన్ను మినహాయింపు పరిమితి కంటే తక్కువగా ఉంటే ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్ (ITR) దాఖలు చేయనవసరం లేదని చాలా మంది భావిస్తుంటారు. కానీ అధిక విలువైన లావాదేవీలు, విదేశీ ప్రయాణాలు, విదేశీ ఆస్తులు ఉన్నవారు ఆదాయంతో సంబంధం లేకుండా ఖచ్చితంగా ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయాల్సిందేనని నిబంధనలు చెబుతున్నాయి.

మారుతున్న ఆర్థిక నిబంధనల నేపథ్యంలో చాలా మంది పన్ను చెల్లింపుదారుల్లో ఒక అపోహ ఉంది. వార్షిక ఆదాయం రూ. 4 లక్షల కంటే తక్కువ ఉన్నవారు లేదా పన్ను పరిధిలోకి రాని వారు ఐటీఆర్ (Income Tax Return) దాఖలు చేయక్కర్లేదని అనుకుంటారు. కానీ ఇది పూర్తి నిజం కాదు.

ఐటీఆర్ 2026: ఆదాయం రూ. 4 లక్షల లోపే ఉన్నా.. వీరు ఐటీ రిటర్న్స్ దాఖలు చేయాల్సిందే

ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి సంపాదనతో సంబంధం లేకుండా కొన్ని నిర్దిష్ట పరిస్థితులలో ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ చేయడం చట్టప్రకారం తప్పనిసరి. అధిక విలువైన ఆర్థిక లావాదేవీలు జరిపినా లేదా విదేశీ ఆస్తులు కలిగి ఉన్నా ఈ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. ఒకవేళ గడువులోగా రిటర్న్స్ దాఖలు చేయకపోతే ఐటీ శాఖ నుండి నోటీసులు, పెనాల్టీలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.

బ్యాంకుల్లో భారీ డిపాజిట్లు చేస్తే..

ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో బ్యాంకు ఖాతాల్లో పెద్ద మొత్తంలో నగదు జమ చేసే వారికి ఆదాయంతో సంబంధం లేకుండా ఐటీఆర్ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.

• గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సేవింగ్స్ ఖాతాల్లో (Savings Accounts) రూ. 50 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మొత్తం డిపాజిట్ చేసినా..
• ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కరెంట్ ఖాతాల్లో (Current Accounts) రూ. 1 కోటికి పైగా డిపాజిట్లు జరిగినా ఐటీ రిటర్న్స్ దాఖలు చేయడం నిర్బంధం.
• వ్యక్తిగత అవసరాల కోసం లేదా ఇతరుల కోసం ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో విదేశీ ప్రయాణాల నిమిత్తం రూ. 2 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఖర్చు చేసిన వారు ఖచ్చితంగా ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయాలి.
• ఏడాది పొడవునా విద్యుత్ బిల్లుల (Electricity bills) రూపంలో రూ. 1 లక్ష లేదా అంతకంటే ఎక్కువ చెల్లించినా పన్ను రిటర్న్స్ దాఖలు చేయడం తప్పనిసరి.

విదేశీ ఆస్తులు ఉంటే రూల్స్ మరీ కఠినం

భారతదేశంలో నివసిస్తూ, విదేశాలలో ఏదైనా ఆస్తిని కలిగి ఉన్నా లేదా విదేశీ ఆస్తుల ద్వారా లబ్ధి పొందుతున్నా (Beneficiary) ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయాల్సిందే. విదేశాల్లోని బ్యాంకు ఖాతాలపై సంతకం చేసే అధికారం (Signing Authority) ఉన్నా ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది.

దీనికి ఎలాంటి కనీస ఆర్థిక పరిమితి లేదు. విదేశీ మాతృసంస్థలకు చెందిన ఈసాప్స్ (ESOPs) ద్వారా షేర్లు పొందినా సరే, ఆ వివరాలను ఐటీఆర్‌లో వెల్లడించడం చట్టప్రకారం తప్పనిసరి.

టాక్స్ 'నిల్' (Nil) అయినా ఫైల్ చేయాలా?

ఉద్యోగుల్లో ఉన్న మరో సాధారణ అపోహ ఏమిటంటే.. సెక్షన్ 87A కింద లభించే పన్ను రిబేట్ (Tax Rebate) వల్ల ఫామ్-16 లో పన్ను బాధ్యత 'సున్నా' (Nil Tax) గా చూపించినప్పుడు, ఐటీఆర్ దాఖలును స్కిప్ చేయవచ్చని భావిస్తారు. కానీ రిబేట్ అనేది కేవలం పన్ను మొత్తాన్ని తగ్గిస్తుందే తప్ప, చట్టప్రకారం ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ నిబంధనల నుండి మినహాయింపు ఇవ్వదు.

టీడీఎస్ (TDS) రీఫండ్ క్లెయిమ్ కోసం..

ఆర్థిక సంవత్సరంలో మీ మొత్తం టీడీఎస్ (TDS) లేదా టీసీఎస్ (TCS) రూపంలో రూ. 25,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కట్ అయితే ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడం ముఖ్యం. సీనియర్ సిటిజన్లకు ఈ పరిమితి రూ. 50,000 గా ఉంది. అదనంగా కట్ అయిన పన్నును రీఫండ్ రూపంలో వెనక్కి తెచ్చుకోవాలన్నా, భవిష్యత్తులో బిజినెస్ లేదా క్యాపిటల్ లాస్‌లను (Capital Losses) క్యారీ ఫార్వర్డ్ చేయాలన్నా రిటర్న్స్ దాఖలు చేయాల్సిందే.

ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయకపోతే ఏమవుతుంది?

• ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 234F ప్రకారం, గడువు ముగిసిన తర్వాత ఐటీఆర్ ఫైల్ చేస్తే లేట్ ఫీజు (Late-filing penalty) పడుతుంది.
• రూ. 5 లక్షల లోపు ఆదాయం ఉండి, గడువు దాటిన తర్వాత డిసెంబర్ 31 లోపు ఫైల్ చేస్తే రూ. 1,000 పెనాల్టీ ఉంటుంది.
• రూ. 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారికి ఈ పెనాల్టీ రూ. 5,000 వరకు ఉంటుంది.

అయితే, ఆదాయం ప్రాథమిక మినహాయింపు పరిమితి కంటే తక్కువగా ఉంటే (పన్ను పరిధిలోకి రాని ఆదాయం) సాధారణంగా లేట్ ఫీజు ఉండదు. కానీ విదేశీ ఆస్తుల వంటి ప్రత్యేక నిబంధనల పరిధిలోకి వస్తే ఐటీఆర్ దాఖలు చేయకపోవడం వల్ల చట్టపరమైన సమస్యలు ఎదురవుతాయి. పన్ను బకాయిలు ఉంటే సెక్షన్ 234A కింద వడ్డీ పెరుగుతుంది. అంతేకాకుండా హోమ్ లోన్, ఎడ్యుకేషన్ లోన్ లేదా వీసా దరఖాస్తుల సమయంలో ఐటీఆర్ రశీదులను ఆదాయ నిరూపణ పత్రాలుగా అడుగుతారు కాబట్టి, ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడం ఎంతో ప్రయోజనకరం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న 1: ఆదాయం రూ. 4 లక్షల కంటే తక్కువ ఉన్నా ఎవరు ఖచ్చితంగా ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయాలి?

సమాధానం: బ్యాంకుల్లో భారీ డిపాజిట్లు చేసినవారు, విదేశీ ప్రయాణాలకు రూ. 2 లక్షల పైగా ఖర్చు చేసినవారు, కరెంట్ బిల్లు రూ. 1 లక్ష దాటినవారు, విదేశీ ఆస్తులు లేదా విదేశీ ఖాతాలపై సంతకం చేసే అధికారం ఉన్నవారు ఆదాయంతో సంబంధం లేకుండా ఖచ్చితంగా ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయాలి.

ప్రశ్న 2: సేవింగ్స్ ఖాతాలో ఎంత డిపాజిట్ ఉంటే ఐటీఆర్ తప్పనిసరి అవుతుంది?

సమాధానం: ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సేవింగ్స్ ఖాతాల్లో కలిపి రూ. 50 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మొత్తం నగదు రూపంలో జమ చేస్తే ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడం నిర్బంధం.

ప్రశ్న 3: సెక్షన్ 87A కింద నా పన్ను 'సున్నా' (Nil) అయితే ఐటీఆర్ దాఖలును దాటవేయవచ్చా?

సమాధానం: కుదరదు. సెక్షన్ 87A అనేది పన్ను రిబేట్ మాత్రమే. మీ స్థూల ఆదాయం ప్రాథమిక మినహాయింపు పరిమితి దాటినా, లేదా పైన పేర్కొన్న ఇతర ప్రత్యేక నిబంధనలు వర్తించినా ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయాల్సిందే.

ప్రశ్న 4: గడువులోగా ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయకపోతే ఎంత ఆలస్య రుసుము పడుతుంది?

సమాధానం: సెక్షన్ 234F కింద, రూ. 5 లక్షల లోపు ఆదాయం ఉన్నవారికి రూ. 1,000, రూ. 5 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారికి రూ. 5,000 వరకు ఆలస్య రుసుము (పెనాల్టీ) విధిస్తారు.