హిందూ సంప్రదాయంలో దీపావళి వేడుకలకు అంకురార్పణ పలికే పవిత్ర పర్వదినం ధనత్రయోదశి. ఆశ్వయుజ కృష్ణ పక్ష త్రయోదశి తిథి రోజున ఈ పండుగను అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. సముద్ర మథన సమయంలో ఇదే రోజున విష్ణుమూర్తి అంశావతారమైన భగవాన్ ధన్వంతరి తన చేతిలో అమృత కలశంతో పాటు ఆయుర్వేద విజ్ఞానాన్ని తీసుకుని ఉద్భవించారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ చారిత్రక ఘట్టానికి ప్రతీకగానే ప్రతిఏటా ధన త్రయోదశి నాడు కొత్త వస్తువులను కొనుగోలు చేసే సంప్రదాయం తరతరాలుగా వస్తోంది.

ధన్వంతరి భగవానుడి ప్రాదుర్భావం తర్వాత దేవతలు ఆయన పూజలో ధనియాలను ఉపయోగించారని ప్రతీతి. అందుకే ఈ పర్వదినాన పూజా సమయంలో లక్ష్మీదేవి, ధన్వంతరి చరణాల వద్ద ధనియాలను సమర్పించి, వాటిని భద్రంగా ఉంచుకుంటారు. కొందరు భక్తులు ఆ ధనియాలను మట్టిలో విత్తనాలుగా నాటుతారు.
ప్రకృతి ఒక చిన్న గింజను వందల కొద్దీ ధాన్యపు గింజలుగా ఎలా మారుస్తుందో, అలాగే భగవానుడు తమ సంపదను అనేక రెట్లు వృద్ధి చేస్తాడనే గట్టి నమ్మకం దీని వెనుక ఉంది. దేవతల వైద్యుడిగా, ఆరోగ్య ప్రదాతగా కీర్తించబడే ధన్వంతరికి ఈ రోజున ప్రత్యేక పూజలు చేసి దీర్ఘాయువును ప్రసాదించమని కోరుకుంటారు.
చీపురు కొనుగోలు వెనుక ఉన్న ఆచారాలు
ధనత్రయోదశి రోజున కేవలం బంగారం, వెండి మాత్రమే కాకుండా కొత్త చీపురు కొనుగోలు చేయడం కూడా ఎంతో శుభప్రదంగా భావిస్తారు. మత్స్య పురాణం ప్రకారం చీపురులో సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవి కొలువై ఉంటుందని నమ్ముతారు. ఇది ఇళ్లలోని మురికిని శుభ్రం చేయడమే కాకుండా దరిద్య్రాన్ని, వ్యతిరేక శక్తిని తరిమికొడుతుంది. నూతనంగా కొనుగోలు చేసిన చీపురును పూజ గదిలో నేలపై పడుకోబెట్టి ఉంచాలి.
దీన్ని ఎప్పుడూ నిలబెట్టి ఉంచకూడదని శాస్త్రం చెప్తోంది. ఈ చీపురు వాడకాన్ని దీపావళి మరుసటి రోజు నుంచి ప్రారంభిస్తారు. అలాగే ఈ రోజున కొద్దిగా ఉప్పును ఇంటికి తెచ్చుకోవడం వల్ల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగిపోతాయని విశ్వసిస్తారు. వ్యాపార వర్గాలు ఈ పర్వదినాన కొత్త ఖాతా పుస్తకాలను కొనుగోలు చేసి దీపావళి రోజున పూజలు నిర్వహిస్తారు.
త్రిమూర్తుల ఆరాధన.. యమ దీపదానం ప్రాముఖ్యత
{{/usCountry}}దీన్ని ఎప్పుడూ నిలబెట్టి ఉంచకూడదని శాస్త్రం చెప్తోంది. ఈ చీపురు వాడకాన్ని దీపావళి మరుసటి రోజు నుంచి ప్రారంభిస్తారు. అలాగే ఈ రోజున కొద్దిగా ఉప్పును ఇంటికి తెచ్చుకోవడం వల్ల ఆర్థిక ఇబ్బందులు తొలగిపోతాయని విశ్వసిస్తారు. వ్యాపార వర్గాలు ఈ పర్వదినాన కొత్త ఖాతా పుస్తకాలను కొనుగోలు చేసి దీపావళి రోజున పూజలు నిర్వహిస్తారు.
త్రిమూర్తుల ఆరాధన.. యమ దీపదానం ప్రాముఖ్యత
{{/usCountry}}పురాణ కథల ప్రకారం రాజా బలి చక్రవర్తి వామనుడికి సమస్తాన్ని దానం చేసిన తర్వాత, దేవతలు తాము కోల్పోయిన సంపదను తిరిగి పొందారు. దీనికి కృతజ్ఞతగా దేవతలు విష్ణువును, ఆయన వామన రూపాన్ని ఆరాధించారు.
ఈ పర్వదినం ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, సుఖ సౌకర్యాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. అందుకే ధనత్రయోదశి రోజున ధన్వంతరితో పాటు లక్ష్మీదేవి, కుబేరుడు మరియు యమధర్మరాజును భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. లక్ష్మీదేవి సంపదను ప్రసాదిస్తే, కుబేరుడు ఆ సంపదను కాపాడతాడు. ఇక యమధర్మరాజు అకాల మృత్యువు నుంచి మనలను రక్షిస్తాడని నమ్ముతారు.
ఈ రోజు సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో ఇంటి ప్రధాన గుమ్మం వద్ద పదమూడు దీపాలను వెలిగిస్తారు. ముఖ్యంగా కుటుంబ సభ్యులకు అకాల మృత్యు భయం తొలగిపోవడానికి యమరాజ నిమిత్తం దక్షిణ దిశలో దీపాన్ని వెలిగించి ఉంచుతారు. ఈ దీపాన్ని వెలిగించిన తర్వాత వెనక్కి తిరిగి చూడకూడదనే కఠినమైన ఆచారం ఉంది.