భారతదేశంలో దసరా అనగానే మనకు టపాకాయలు, రావణ దహనం, పెద్ద ఎత్తున జరిగే ఉత్సవాలు గుర్తుకువస్తాయి. అయితే తెలుగు రాష్ట్రాలలో జమ్మి ఆకులను ఇచ్చిపుచ్చుకునే ఆచారం ఎంత ప్రాచీనమైనదో, మహారాష్ట్రలోనూ అలాంటిదే ఒక అద్భుతమైన సంప్రదాయం శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతోంది.
విజయ దశమి రోజున మహారాష్ట్రలో ప్రజలు జమ్మి చెట్టు ఆకులను ఒకరికొకరు బహుమతిగా ఇస్తారు. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ ఆకులను ప్రజలు నిజమైన బంగారంలా భావించి ఆప్యాయంగా పంచుకుంటారు. ఈ సంప్రదాయం కేవలం ఆచార వ్యవహారాలకే పరిమితం కాకుండా, బంధాలను బలోపేతం చేసే అపురూప వేడుకలా సాగుతుంది.
ఆకులను బంగారంగా ఎందుకు భావిస్తారు?
మహారాష్ట్రలో విజయదశమి పర్వదినాన బంధుమిత్రులు, శ్రేయోభిలాషులు కలుసుకుని ఈ ఆకులను ఒకరి చేతిలో మరొకరు పెడతారు. ఈ ఆకులను ‘సోనా’ (బంగారం) అని సంబోధిస్తూ పరస్పరం శుభాకాంక్షలు తెలుపుకుంటారు. ఆర్థికంగా బంగారం ఎంత విలువైనదో, మనుషుల మధ్య ఉండే ప్రేమ, ఆప్యాయతలు అంతకంటే మిన్న అని చెప్పడమే ఈ ఆచారం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
ఈ ఆకులను ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం ద్వారా ఇంటా బయటా సుఖశాంతులు వెల్లివిరుస్తాయని, సిరిసంపదలు వర్ధిల్లుతాయని ప్రజల ప్రగాఢ విశ్వాసం. కాలం మారుతున్నా, యువత ఆధునికతను సంతరించుకుంటున్నా ఈ సాంస్కృతిక వైభవం మాత్రం చెక్కుచెదరలేదు.
మహాభారతంతో జమ్మి వృక్ష సంబంధం
మరోవైపు, దేశవ్యాప్తంగా దసరా రోజున జమ్మి (శమీ) చెట్టును పూజించడం హిందూ సనాతన ధర్మంలో ఆనవాయితీగా వస్తోంది. ఈ పూజా విధానం వెనుక మహాభారత కాలం నాటి చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. పాండవులు తమ అజ్ఞాతవాస సమయాన్ని ముగించే ముందు, తమ శక్తివంతమైన అస్త్రశస్త్రాలను శమీ వృక్షంపైనే భద్రపరిచారు.
ఆ తర్వాత అజ్ఞాతవాసం విజయవంతంగా పూర్తి కావడంతో, అర్జునుడు తిరిగి అదే చెట్టు నుంచి తన గాండీవాన్ని, ఇతర ఆయుధాలను వెనక్కి తీసుకున్నాడు. ఈ చారిత్రక ఘట్టం ఆధారంగానే శమీ వృక్షాన్ని విజయం, శక్తి, పరాక్రమాలకు ప్రతీకగా కొలుస్తారు. విజయదశమి నాడు ఈ చెట్టును దర్శించుకోవడం ద్వారా సకల విజయాలు సిద్ధిస్తాయని నమ్ముతారు.
దసరా రోజున శమీ పూజ చేసే విధానం
విజయదశమి వేళ సాయంత్రం వేళల్లో శమీ వృక్షం వద్దకు వెళ్లి భక్తులు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. చెట్టు మొదట్లో శుద్ధ జలాలు సమర్పించి, దీపం వెలిగించి, పూలతో పాటు అక్షతలను సమర్పిస్తారు. జీవితంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను ఎదుర్కొనే మానసిక స్థైర్యాన్ని ప్రసాదించమని, ఇంట్లో సిరిసంపదలు నిలకడగా ఉండాలని ఆ దేవుడిని ప్రార్థిస్తారు.
{{/usCountry}}విజయదశమి వేళ సాయంత్రం వేళల్లో శమీ వృక్షం వద్దకు వెళ్లి భక్తులు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. చెట్టు మొదట్లో శుద్ధ జలాలు సమర్పించి, దీపం వెలిగించి, పూలతో పాటు అక్షతలను సమర్పిస్తారు. జీవితంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను ఎదుర్కొనే మానసిక స్థైర్యాన్ని ప్రసాదించమని, ఇంట్లో సిరిసంపదలు నిలకడగా ఉండాలని ఆ దేవుడిని ప్రార్థిస్తారు.
{{/usCountry}}ప్రాంతాలను బట్టి ఆచారాల్లో చిన్నపాటి మార్పులు ఉన్నప్పటికీ, చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా సాగే ఈ వేడుకల అంతరార్థం ఒక్కటే. ఈ ఆచారాలు అన్నీ మానవ సంబంధాల గొప్పతనాన్ని చాటిచెప్పేవే.