దక్షిణ భారతదేశంలో తుంగభద్ర నది తీరాన వెలిసిన ఒక అద్భుత శిల్పకళా క్షేత్రం హంపి. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ కట్టడాల జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్న ఈ ప్రాంతం, ప్రాచీన భారతదేశ వైభవానికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది. మన దేశంలోని చారిత్రక కట్టడాల గురించి మాట్లాడుకునేటప్పుడు భక్తి, భవ్యతతో పాటు నాటి శిల్పుల అసాధారణ నైపుణ్యం మన కళ్లముందు కదలాడుతుంది.
కర్ణాటకలోని హంపి నగరంలో ఉన్న శ్రీ విజయ విఠల ఆలయం ఇందుకు ఒక చక్కని ఉదాహరణ. ఈ ఆలయం కేవలం ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం మాత్రమే కాదు, నాటి ఇంజనీరింగ్ వింతలకు నిదర్శనం. నేటి తరం ఇంజనీర్లను సైతం ఆశ్చర్యపరిచే అద్భుత సాంకేతికత ఇందులో దాగి ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షించే ఇక్కడి రాతి స్తంభాలు సంగీత స్వరాలను వినిపించడం విశేషం. ఆ అద్భుత ఆలయ విశేషాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
సప్తస్వరాలు పలికించే మాయా స్తంభాలు
విఠల ఆలయ ప్రధాన మండపంలో 56 సంగీత స్తంభాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో అత్యంత వింతైన, మాయాజాలంతో కూడిన భాగం ఇదేనని చెప్పవచ్చు. వీటిని 'సారేగామ స్తంభాలు' అని పిలుస్తారు. ఈ రాతి స్తంభాలను చేతి వేళ్లతో లేదా చిన్న చెక్క ముక్కతో తట్టినా.. వాటి నుంచి సప్తస్వరాలు స్పష్టంగా వినిపిస్తాయి.
రాతి నుంచి ఇలాంటి మధురమైన స్వరాలు వచ్చేలా నాటి శిల్పులు వాటిని ఎలా చెక్కారు అనేది నేటికీ ఒక రహస్యంగానే మిగిలిపోయింది. పూర్వం బ్రిటీష్ వారు కూడా ఈ రహస్యాన్ని ఛేదించడానికి రెండు స్తంభాలను అడ్డంగా కోసి చూశారని, కానీ లోపల ఎలాంటి లోహాలు లేకపోవడంతో ఆశ్చర్యపోయారని చరిత్రకారులు చెప్తారు.
యాభై రూపాయల నోటుపై ఉన్న రాతి రథం
మనం నిత్యం వాడుతున్న కొత్త రూ.50 నోటు వెనుక భాగంలో ఒక అందమైన రాతి రథం బొమ్మ ఉంటుంది. ఆ రథం మరెక్కడో లేదు, సరిగ్గా ఈ విఠల ఆలయ ప్రాంగణంలోనే కొలువై ఉంది. ఒక భారీ రాతిని అద్భుతంగా చెక్కి ఈ రథాన్ని రూపొందించినట్లు కనిపిస్తుంది. రథం ముందు భాగంలో రెండు ఏనుగుల శిల్పాలు ఉంటాయి. అవి ఆ భారీ రథాన్ని ముందుకు లాగుతున్నట్లు శిల్పులు మలిచారు. ఈ రథం చక్రాలు ఒకప్పుడు తిరిగేవి. అయితే పర్యాటకులు వాటిని తిప్పడం వల్ల శిల్పాలు పాడైపోతాయనే ఉద్దేశంతో పురావస్తు శాఖ అధికారులు ఇప్పుడు వాటిని కదలకుండా స్థిరపరిచారు.
అబ్బురపరిచే ద్రావిడ శిల్పకళా శైలి
{{/usCountry}}మనం నిత్యం వాడుతున్న కొత్త రూ.50 నోటు వెనుక భాగంలో ఒక అందమైన రాతి రథం బొమ్మ ఉంటుంది. ఆ రథం మరెక్కడో లేదు, సరిగ్గా ఈ విఠల ఆలయ ప్రాంగణంలోనే కొలువై ఉంది. ఒక భారీ రాతిని అద్భుతంగా చెక్కి ఈ రథాన్ని రూపొందించినట్లు కనిపిస్తుంది. రథం ముందు భాగంలో రెండు ఏనుగుల శిల్పాలు ఉంటాయి. అవి ఆ భారీ రథాన్ని ముందుకు లాగుతున్నట్లు శిల్పులు మలిచారు. ఈ రథం చక్రాలు ఒకప్పుడు తిరిగేవి. అయితే పర్యాటకులు వాటిని తిప్పడం వల్ల శిల్పాలు పాడైపోతాయనే ఉద్దేశంతో పురావస్తు శాఖ అధికారులు ఇప్పుడు వాటిని కదలకుండా స్థిరపరిచారు.
అబ్బురపరిచే ద్రావిడ శిల్పకళా శైలి
{{/usCountry}}ఈ ఆలయ ప్రాంగణమంతా ద్రావిడ నిర్మాణ శైలిలో సాగుతుంది. ఆలయ గోడలపై నాటి సామాజిక జీవనం, నృత్యం చేస్తున్న అప్సరసలు, యుద్ధ ఘట్టాలు, విదేశీ గుర్రపు వర్తకులు, పురాణ గాథలను ఎంతో శ్రద్ధతో చెక్కారు. ఇక్కడి గోడలు, పైకప్పులు, స్తంభాలపై ఉన్న శిల్పాలు ఎంత నిశితంగా ఉంటాయంటే, వాటిని గంటల తరబడి చూసినా తనివి తీరదు. విజయనగర సామ్రాజ్య వైభవానికి ఈ శిల్పాలే అద్దం పడతాయి.
విజయనగర సామ్రాజ్య వైభవం - చరిత్ర
ఈ చారిత్రక ఆలయాన్ని 16వ శతాబ్దంలో విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో నిర్మించారు. విజయనగర చక్రవర్తి, కన్నడ రాజ్య రమణాధీశ్వరుడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో, అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించారు. శ్రీమహావిష్ణువు అవతారమైన విఠల స్వామి (శ్రీకృష్ణుడు) ఇక్కడ ప్రధాన దైవంగా కొలువై ఉన్నాడు. నాటి శిల్పుల శ్రమకు, రాజుల భక్తికి ఈ ఆలయం నిలువెత్తు నిదర్శనం.
సందర్శనకు ఉత్తమ సమయం
మీరు హంపి విఠల ఆలయాన్ని సందర్శించాలనుకుంటే తెల్లవారుజామున లేదా సాయంత్రం వేళల్లో వెళ్లడం మంచిది. సూర్యాస్తమయ సమయంలో సూర్య కిరణాలు ఈ బంగారు రంగు రాళ్లపై పడినప్పుడు ఆలయ రూపురేఖలు సరికొత్త కాంతితో మెరిసిపోతాయి. ఆ దృశ్యం పర్యాటకులకు మరుపురాని అనుభూతిని ఇస్తుంది.
గమనిక: ఈ కథనంలో అందించిన సమాచారం పర్యాటక వివరాలు, చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం సేకరించినది. దీనికి సంబంధించిన మరిన్ని ఖచ్చితమైన వివరాల కోసం పురావస్తు శాఖ లేదా స్థానిక గైడ్ల సలహాలు తీసుకోగలరు.