హిందూ సనాతన ధర్మంలో ఏకాదశి వ్రతాలకు అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. మనుషులు చేసిన సమస్త పాపాలను హరించి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పవిత్ర దినాలలో ఆశ్వయుజ మాసం శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది.

దీనినే 'పాపాంకుశ ఏకాదశి' అని పిలుస్తారు. ఈ వ్రత మహత్యం గురించి సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడు ధర్మరాజుకు వివరించినట్లు పద్మపురాణంలో పేర్కొనబడింది. జీవితంలో ఎన్నో పాపాలు చేసిన వారైనా సరే, ఈ ఒక్క రోజు భక్తిశ్రద్ధలతో శ్రీహరిని ఆరాధిస్తే సకల పాపాల నుంచి విముక్తి పొందవచ్చని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
పాపాంకుశ ఏకాదశి విశిష్టత
శ్రీకృష్ణుడు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఆశ్వయుజ శుక్ల పక్ష ఏకాదశి రోజున పద్మనాభ రూపంలో ఉన్న శ్రీ మహావిష్ణువును పూజించాలి. మునులు ఎన్నో ఏళ్లపాటు కఠినమైన తపస్సు చేస్తే లభించే పుణ్యఫలం కేవలం గరుడధ్వజుడైన శ్రీహరిని మనసారా ప్రార్థించడం ద్వారా లభిస్తుంది.
భూమిపై ఉన్న సమస్త తీర్థాలను దర్శించిన ఫలం కేవలం విష్ణునామ కీర్తనతోనే సాధ్యమవుతుందని ప్రతీతి. భగవంతుని శరణు లేకపోతె ఎప్పటికీ యమయాతనలు తప్పవు. ఏకాదశి రోజున ఉపవాస దీక్ష ఆచరిస్తే యమలోక బాధలు వుండవు. అయితే, విష్ణు భక్తులుగా ఉంటూ శివ నింద చేయడం లేదా శైవ భక్తులు విష్ణు నింద చేయడం మహాపాపమని, అలాంటివారు ఘోర నరకాన్ని చవిచూడాల్సి వస్తుందని పురాణాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి.
వేటగాడి కథ
ఈ వ్రత మహత్యాన్ని వివరించేందుకు వింధ్య పర్వత ప్రాంతానికి చెందిన ఓ పాపాత్ముడైన వేటగాడు కథను ఉదాహరణగా చెబుతారు. జీవితాంతం పాప కార్యాలకే పాల్పడిన ఆ వ్యక్తి, తన తుది దశలో యమదూతలను చూసి భయకంపితుడయ్యాడు. వెంటనే మహర్షి అంగిరసుని ఆశ్రయించి తన పాప ప్రక్షాళనకు మార్గం చూపమని వేడుకున్నాడు.
అప్పుడు ఆ మహర్షి అతనికి ఆశ్వయుజ శుక్ల పక్ష పాపాంకుశ ఏకాదశి వ్రతం గురించి వివరించారు. ఆ వేటగాడు శ్రద్ధగా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి తన సమస్త పాపాల నుంచి విముక్తుడయ్యాడు. చివరికి విష్ణు లోకాన్ని చేరుకున్నాడు. పద్మపురాణం ప్రకారం ఈ రోజు ఉపవాస దీక్షతో పాటు రాత్రి జాగారం చేయడం వల్ల మోక్షాన్ని సులభంగా పొందవచ్చు. అంతేకాకుండా, తల్లి తరఫు పది తరాలు, తండ్రి తరఫు పది తరాల పూర్వీకులను కూడా ఉద్ధరించినవారవుతారు.
దాన ధర్మాల ద్వారా అపార పుణ్యం
ఈ పవిత్రమైన రోజున కేవలం పూజలతో సరిపెట్టకుండా శక్తి కొలది దానధర్మాలు చేయడం వల్ల అనూహ్య ఫలితాలు ఉంటాయి. బంగారం, నువ్వులు, భూమి, ఆవు, అన్నం, నీరు, చెప్పులు, గొడుగు వంటి వస్తువులను దానం చేయడం ఉత్తమం. ఇలా చేయడం వల్ల ఆ వ్యక్తి ఎప్పటికీ యమధర్మరాజు ముఖాన్ని చూడాల్సిన అవసరం రాదని విశ్వాసం.
{{/usCountry}}ఈ పవిత్రమైన రోజున కేవలం పూజలతో సరిపెట్టకుండా శక్తి కొలది దానధర్మాలు చేయడం వల్ల అనూహ్య ఫలితాలు ఉంటాయి. బంగారం, నువ్వులు, భూమి, ఆవు, అన్నం, నీరు, చెప్పులు, గొడుగు వంటి వస్తువులను దానం చేయడం ఉత్తమం. ఇలా చేయడం వల్ల ఆ వ్యక్తి ఎప్పటికీ యమధర్మరాజు ముఖాన్ని చూడాల్సిన అవసరం రాదని విశ్వాసం.
{{/usCountry}}హోమం, స్నానం, జప తపాలు, ధ్యానం వంటి పుణ్యకర్మలు ఆచరించే వారికి భయంకరమైన యమయాతనల నుంచి రక్షణ లభిస్తుంది. సమాజంలో ఎంతో దీర్ఘకాలం ఆయువుతో, సిరిసంపదలతో, ఆరోగ్యంతో జీవించేవారు గత జన్మల్లో పుణ్యం చేసుకున్నవారేనని శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టం చేశారు. మనుషులు తమ పాపాల వల్ల దుర్గతిని, ధర్మం వల్ల స్వర్గాన్ని పొందుతారని ఈ వ్రత కథ ద్వారా స్పష్టమవుతోంది.