దీపావళి పండగ సమయాల్లో బాణసంచా పొగ వల్ల గాలి నాణ్యత పడిపోవడంతో వాయు కాలుష్యం ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుతోంది. దీనివల్ల వాతావరణంలో పెరిగే సూక్ష్మ ధూళికణాలు శ్వాసకోశ వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిస్తున్నాయి. ఆస్తమా, సీఓపీడీ, అలర్జిక్ రైనైటిస్ వంటి దీర్ఘకాలిక సమస్యలు ఉన్నవారికి ఈ సమయం ఎంతో క్లిష్టమైనది. ఎలాంటి శ్వాసకోశ అనారోగ్యాలు లేని వారిలోనూ గొంతు మంట, ఎడతెరిపి లేని దగ్గు, పిల్లికూతలు, శ్వాస ఆడకపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయని విజయవాడ మణిపాల్ ఆసుపత్రి శ్వాసకోశ నిపుణులు డాక్టర్ ఉదయ్ కిరణ్ జీ తెలిపారు.
గాలి కాలుష్యం ఊపిరితిత్తులకు ఎందుకు ప్రమాదకరం?
పండగ వేళ బయటకు వెళ్లే సమయంలో తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం అవసరం. కంటికి కనిపించే పొగ మాత్రమే కాకుండా, బాణసంచా కాల్చడం వల్ల గాలిలోకి విడుదలయ్యే అత్యంత సూక్ష్మ ధూళికణాలు (పీఎం 2.5), విషవాయువులు ఊపిరితిత్తుల లోతుల్లోకి చేరుతాయి.
"పండగల వేళ విడుదలయ్యే పీఎం 2.5 కణాలు చాలా చిన్నవిగా ఉండటం వల్ల ఊపిరితిత్తులలోకి లోతుగా చొచ్చుకెళ్లి రక్తప్రవాహంలోకి చేరుతాయి. ఇవి శరీరం అంతటా వాపునకు (Inflammation), శ్వాసనాళాల్లో తీవ్రమైన మంటకు కారణమవుతాయి" అని డాక్టర్ ఉదయ్ కిరణ్ విశ్లేషించారు. పొగను పీల్చడం వల్ల శ్వాసనాళాల వాపు, కఫం పెరగడం, శ్వాసనాళాలు కుంచించుకుపోవడం జరుగుతుంది. ఆస్తమా ఉన్నవారికి ఆకస్మిక దాడి (Acute attack) ముప్పు పెరగ్గా, సీఓపీడీ బాధితుల్లో శ్వాస ఆడకపోవడం, దగ్గు తీవ్రమవుతాయి.
తీవ్రమైన ముప్పు ఎదుర్కొంటున్న వర్గాలు ఇవే
కాలుష్యం పెరిగిన వేళ ప్రధానంగా రెండు వర్గాల ప్రజలు శ్వాసకోశ పరంగా తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్కొంటున్నారని వైద్యులు తెలిపారు.
పిల్లలు: వీరి ఊపిరితిత్తులు పెంపకంలో ఉండి పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందకపోవడం, శరీర బరువుతో పోలిస్తే శ్వాస తీసుకునే వేగం ఎక్కువగా ఉండటంతో వీరు ఎక్కువ పరిమాణంలో కాలుష్య కారకాలను పీల్చుకుంటారు.
వయోవృద్ధులు: వయసు మళ్లినవారు, అందునా ఇదివరకే గుండె లేదా ఊపిరితిత్తుల సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారు స్వల్ప సమయం కాలుష్యానికి గురైనా ఆరోగ్యం వేగంగా క్షీణిస్తుంది.
ప్రాథమిక హెచ్చరిక సంకేతాలు
{{/usCountry}}వయోవృద్ధులు: వయసు మళ్లినవారు, అందునా ఇదివరకే గుండె లేదా ఊపిరితిత్తుల సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారు స్వల్ప సమయం కాలుష్యానికి గురైనా ఆరోగ్యం వేగంగా క్షీణిస్తుంది.
ప్రాథమిక హెచ్చరిక సంకేతాలు
{{/usCountry}}శ్వాసకోశ ఆరోగ్యం క్షీణిస్తోందని తెలిపే క్రింది సూచనలను తాత్కాలిక అసౌకర్యంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని వైద్యులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
- ఎడతెరిపి లేని దగ్గు, ఛాతీలో బిగుతుగా ఉండటం లేదా పిల్లికూతలు రావడం.
- శ్వాసకోశ ఇన్‌హేలర్లను సాధారణం కంటే ఎక్కువగా వాడాల్సి రావడం.
- రాత్రి వేళల్లో దగ్గు ఎక్కువై నిద్రకు భంగం కలగడం.
- రోజువారీ అలవాటైన శారీరక శ్రమ లేదా వ్యాయామాలు చేయడం కష్టంగా మారడం.
- మందులు వాడుతున్నప్పటికీ లక్షణాలు తీవ్రమవ్వడం లేదా ఇన్‌హేలర్ల ప్రభావం తగ్గడం.
ఊపిరితిత్తుల సంరక్షణకు 6 కీలక మార్గాలు
పండగ అనంతరం కొన్ని రోజుల పాటు ప్రతి ఒక్కరూ ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు పాటించాలని డాక్టర్ ఉదయ్ కిరణ్ సూచించారు.
నిత్యం ఏక్యూఐ పరిశీలించండి: స్థానిక ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ (ఏక్యూఐ) వివరాలను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేస్తూ, కాలుష్యం తక్కువగా ఉండే సమయాల్లో మాత్రమే బయటి పనులను ప్లాన్ చేసుకోండి.
ఇంటి వాతావరణాన్ని సురక్షితంగా ఉంచండి: బాణసంచా ఎక్కువగా కాల్చే వేళల్లో తలుపులు, కిటికీలు మూసివేయండి. ఇంట్లో గాలిని శుభ్రంగా ఉంచేందుకు హెపా (HEPA) ఫిల్టర్లు ఉన్న ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లను ఉపయోగించడం మంచిది.
సరైన మాస్క్ ధరించండి: బయటకు వెళ్లడం అనివార్యమైతే ఎన్95 (N95) లేదా కేఎన్95 (KN95) మాస్క్‌లను సరిగ్గా ధరించాలి. సాధారణ సర్జికల్ లేదా గుడ్డ మాస్క్‌లు సూక్ష్మ ధూళికణాలను (పీఎం 2.5) నిరోధించలేవని గుర్తుంచుకోండి.
తీవ్రమైన వ్యాయామాలను తగ్గించండి: ఏక్యూఐ ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో రన్నింగ్ లేదా అధిక శారీరక శ్రమతో కూడిన వ్యాయామాలను నివారించాలి. వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం వల్ల ఎక్కువ కాలుష్యం ఊపిరితిత్తుల్లోకి చేరుతుంది.
మందులను క్రమం తప్పకుండా వాడండి: వైద్యులు సూచించిన మందులు, ఇన్‌హేలర్లు అందుబాటులో ఉంచుకుని నిరంతరం వాడాలి. డాక్టర్ సలహా లేకుండా డోసేజ్ మార్చడం కానీ, వాడకం నిలిపివేయడం కానీ చేయకూడదు.
ఇంటి లోపలి కాలుష్యాన్ని నివారించండి: ఇండోర్ ఇర్రిటెంట్స్ అయిన అగరబత్తులు, దోమల కాయిల్స్ వెలిగించడం లేదా ఇంట్లో పొగతాగడం వంటి వాటికి దూరంగా ఉండాలి.
అత్యవసరంగా వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి?
కొన్ని ప్రాథమిక సూచనలు ప్రాణాపాయ స్థితికి సంకేతం కావచ్చు. క్రింది అత్యవసర లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే వైద్య సహాయం పొందాలి.
- తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ఇబ్బంది లేదా శ్వాస ఆడకపోవడం.
- నిరంతరాయంగా ఒక పూర్తి వాక్యం కూడా మాట్లాడలేకపోవడం.
- ఛాతీలో తగ్గని తీవ్రమైన నొప్పి.
- పెదవులు లేదా చేతి గోళ్లు నీలిరంగులోకి మారడం.
- హఠాత్తుగా గందరగోళానికి గురికావడం.
(గమనిక: ఈ కథనం కేవలం ప్రాథమిక సమాచారం, అవగాహన కోసం మాత్రమే ప్రచురించాం. ఇది నిపుణులైన వైద్యుల సలహాకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. శ్వాసకోశ సమస్యలకు సంబంధించిన ఎలాంటి సందేహాలు ఉన్నా వెంటనే అర్హులైన వైద్యులను సంప్రదించాలి.)