ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేగంగా ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ఒకటైన భారత్ మరో చారిత్రాత్మక మైలురాయిని అధిగమించింది! దేశంలో పేదరిక నిర్మూలన దిశగా గత పుష్కర కాలంలో చేపట్టిన సంస్కరణలు, సంక్షేమ పథకాలు అద్భుతమైన ఫలితాలను అందించాయని ప్రపంచ బ్యాంక్ తన తాజా నివేదికలో వెల్లడించింది. 2011 నుంచి 2023 మధ్య కాలంలో భారతదేశంలో ఏకంగా 49.6 కోట్ల మంది (496 మిలియన్లు) పేదరికం నుంచి బయటపడ్డారని స్పష్టం చేసింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా పేదరికాన్ని తగ్గించిన దేశాల్లో భారత్ ఒకటిగా నిలిచిందని కొనియాడింది.
ప్రపంచ బ్యాంక్ విడుదల చేసిన 'ఇండియా పావర్టీ అండ్ ఈక్విటీ నివేదిక (అక్టోబర్ 2026)' వివరాలను కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ సోషల్ మీడియా వేదికగా పంచుకున్నారు. ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న సమగ్ర ఆర్థిక విధానాలు, సంక్షేమ ఫలాలు సామాన్యుడికి చేరడం వల్లే ప్రజలు ఎన్డీయే ప్రభుత్వానికి పదేపదే పట్టం కడుతున్నారని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు.
పడిపోయిన పేదరిక శాతాలు: గణాంకాల విశ్లేషణ
ప్రపంచ బ్యాంక్ ప్రామాణిక కొలమానాల ప్రకారం రోజువారీ ఆదాయం, జీవన ప్రమాణాల ఆధారంగా పేదరికాన్ని లెక్కించారు:
దిగువ మధ్యతరగతి పేదరికం (4.20 డాలర్లు/రోజు): 2011లో దేశంలో 57.7 శాతంగా ఉన్న పేదరికం రేటు, 2023 నాటికి ఏకంగా 16.1 శాతానికి పడిపోయింది.
అత్యంత తీవ్రమైన పేదరికం (3.00 డాలర్లు/రోజు): 2011లో 27.1 శాతంగా ఉన్న అతి తీవ్ర పేదరికం, 2023 నాటికి 2.6 శాతానికి దిగివచ్చింది.
మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ: ఆక్స్‌ఫర్డ్ ప్రామాణికాల ఆధారంగా విద్య, వైద్యం, మౌలిక వసతుల కోణంలో చూస్తే.. 2005-06లో 53.8 శాతంగా ఉన్న మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ, 2022-23 నాటికి 15.5 శాతానికి తగ్గుముఖం పట్టింది.
ప్రపంచ బ్యాంక్ అంచనాల ప్రకారం ఈ పేదరిక రేటు భవిష్యత్తులో మరింత తగ్గి, 2026 నాటికి 14.2 శాతానికి, 2028 నాటికి 12.1 శాతానికి చేరుతుందని నివేదిక పేర్కొంది.
ఈ మహత్తర మార్పునకు ప్రధాన కారణాలు..
{{/usCountry}}ప్రపంచ బ్యాంక్ అంచనాల ప్రకారం ఈ పేదరిక రేటు భవిష్యత్తులో మరింత తగ్గి, 2026 నాటికి 14.2 శాతానికి, 2028 నాటికి 12.1 శాతానికి చేరుతుందని నివేదిక పేర్కొంది.
ఈ మహత్తర మార్పునకు ప్రధాన కారణాలు..
{{/usCountry}}దేశవ్యాప్తంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తి గణనీయంగా పెరిగిందని ప్రపంచ బ్యాంక్ విశ్లేషించింది. ఈ విజయానికి ప్రధానంగా మూడు అంశాలు దోహదం చేశాయి:
మహిళా ఉపాధి పెరుగుదల: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మహిళలు పెద్ద ఎత్తున ఉపాధి రంగంలోకి అడుగుపెట్టడం వల్ల కుటుంబ ఆదాయాలు పెరిగాయి. 2017-2023 మధ్య కాలంలో దేశంలో కొత్తగా 13.4 కోట్ల ఉపాధి అవకాశాలు లభించాయి.
ప్రభుత్వ ఉచిత సంక్షేమ పథకాలు: ఉచిత బియ్యం సరఫరా (ఉచిత రేషన్), పింఛన్లు, డీబీటీ ద్వారా నేరుగా నగదు బదిలీ వంటి పథకాలు పేద కుటుంబాలను ఆర్థికంగా ఆదుకున్నాయి.
గ్రామీణ-పట్టణ వ్యత్యాసం తగ్గడం: ఒకప్పుడు పట్టణ ప్రాంతాలతో పోలిస్తే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పేదరికం అధికంగా ఉండేది. కానీ గత పదేళ్లలో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వేగవంతమైన పురోగతి నమోదు కావడంతో ఈ వ్యత్యాసం గణనీయంగా తగ్గింది.
సవాళ్లు: ఆదాయ అసమానతలు, ప్రాంతీయ కేంద్రీకరణ..
పేదరికం భారీగా తగ్గినప్పటికీ, కొన్ని సవాళ్లను కూడా ప్రపంచ బ్యాంక్ వేలెత్తి చూపింది. దేశంలో ఆదాయ వ్యత్యాసాలు ఇంకా ఆందోళనకరంగానే ఉన్నాయి. 2023 లెక్కల ప్రకారం, అత్యధిక ఆదాయం పొందే 10 శాతం మంది కార్మికుల వేతనం, అత్యల్ప ఆదాయం పొందే 10 శాతం మంది వేతనం కంటే 13 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది.
అంతేకాకుండా, దేశంలోని పేదరికంలో సింహభాగం కొన్ని నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకే పరిమితమైంది. ఉత్తర ప్రదేశ్ నుంచి పశ్చిమ బెంగాల్ వరకు ఉన్న రాష్ట్రాల బెల్ట్‌లోనే దేశంలోని మొత్తం పేదల్లో 57 శాతం మంది నివసిస్తున్నారు. ఈ రాష్ట్రాల్లో ఉత్పాదకత కలిగిన ఉపాధి అవకాశాలను సృష్టిస్తేనే భవిష్యత్తులో దేశంలో పేదరికం మరింత వేగంగా తగ్గుతుందని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
"దేశ ప్రజల ఆకాంక్షలకు అనుగుణంగా నాణ్యమైన ఉపాధి, మెరుగైన కుటుంబ ఆదాయం, పారదర్శకమైన ప్రభుత్వ సేవల ద్వారా ఈ వృద్ధిని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది," అని ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ధీమా వ్యక్తం చేశారు.