స్టాక్ మార్కెట్‌ను ఇంకా వారే శాసిస్తున్నారా? మారుతున్న మార్కెట్ లెక్కలు

భారత షేర్ మార్కెట్‌లో విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడిదారుల (FPIs) హవా క్రమంగా తగ్గుతోంది. దేశీయ ఇన్వెస్టర్ల భాగస్వామ్యం భారీగా పెరగడంతో, విదేశీ నిధులు పెద్ద ఎత్తున తరలిపోయినా మార్కెట్లు నిలకడగా రాణిస్తున్నాయి.

దలాల్ స్ట్రీట్ అనగానే ఒకప్పుడు విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్ల (FPI) హడావుడే గుర్తుకొచ్చేది. వారు షేర్లను కొంటే మార్కెట్లు పెరగడం, వారు విక్రయిస్తే కుప్పకూలడం సర్వసాధారణంగా ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు రోజులు మారాయి. లార్జ్-క్యాప్, ఇండెక్స్ షేర్లలో వారి ప్రభావం ఇప్పటికీ ఉన్నప్పటికీ, మొత్తం మార్కెట్ గమనాన్ని తమ చేతుల్లోకి తీసుకునే శక్తి వారికి క్రమంగా తగ్గుతోంది.

దలాల్ స్ట్రీట్‌ను ఇంకా ఎఫ్‌పీఐలే శాసిస్తున్నాయా? మారుతున్న మార్కెట్ లెక్కలు

ఆనాటి భయాలు.. నేటి వాస్తవాలు

ఒకప్పుడు ఎఫ్‌పీఐల పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ మార్కెట్లను తీవ్రంగా పడేసేది. ఉదాహరణకు, 2008 ఆర్థిక సంక్షోభ సమయంలో ఎఫ్‌పీఐలు దాదాపు ₹53,000 కోట్ల విలువైన ఈక్విటీలను వెనక్కి తీసుకోవడంతో ప్రధాన సూచీలు భారీగా పతనమయ్యాయి. అదే 2009లో మళ్లీ విదేశీ నిధులు రావడంతో మార్కెట్లు అంతే వేగంగా కోలుకున్నాయి.

కానీ ప్రస్తుత పరిస్థితులు ఇందుకు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉన్నాయి. 2022లో ఎఫ్‌పీఐలు ₹1.2 lakh కోట్లకు పైగా నిధులను వెనక్కి తీసుకున్నప్పటికీ నిఫ్టీ 100 సూచీ 4.9 శాతం లాభపడింది. అదే విధంగా, 2025లో సుమారు ₹1.64 lakh కోట్ల విలువైన షేర్లను విదేశీ ఇన్వెస్టర్లు విక్రయించినా, నిఫ్టీ 100 ఏకంగా 10 శాతానికి పైగా వృద్ధిని నమోదు చేయడం గమనార్హం.

మార్కెట్ రూపురేఖలు మార్చిన దేశీయ ఇన్వెస్టర్లు

"దేశీయ పొదుపు మొత్తాలు ఆర్థిక రంగం వైపు మళ్లడం వల్ల భారత ఈక్విటీ మార్కెట్లు విదేశీ మూలధనంపై ఆధారపడటాన్ని క్రమంగా తగ్గించుకున్నాయి" అని సెబీ రిజిస్టర్డ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ అడ్వైజర్ (RIA), సహజ్ మనీ వ్యవస్థాపకుడు అభిషేక్ కుమార్ వివరించారు.

దశాబ్దం క్రితం ₹1 లక్ష కోట్ల ఎఫ్‌పీఐ నిధులు మార్కెట్‌ను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసేవి. అప్పట్లో అది మొత్తం మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్‌లో దాదాపు 2 శాతంగా ఉండేది. కానీ నేడు అంతకంటే పెద్ద మొత్తంలో నిధులు తరలిపోయినా అది మార్కెట్ క్యాప్‌లో 0.5 శాతం కంటే తక్కువేనని ఆయన పేర్కొన్నారు. అందుకే 2008 నాటి పరిస్థితులతో పోలిస్తే 2022, 2025 ఫలితాలు పూర్తిగా భిన్నంగా వచ్చాయని విశ్లేషించారు.

"ఈ మార్పునకు ప్రధాన కారణం దేశీయ ఇన్వెస్టర్లే. ఎస్‌ఐపీ (SIP)ల ద్వారా మ్యూచువల్ ఫండ్లలోకి వస్తున్న పెట్టుబడులు, ఇన్సూరెన్స్, పెన్షన్ నిధులు దేశీయ సంస్థాగత ఇన్వెస్టర్లను (DIIs) ఒక శక్తిమంతమైన రక్షణ కవచంగా మార్చాయి. ఎఫ్‌పీఐలు విక్రయించిన దానికి నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ మొత్తాన్ని దేశీయ సంస్థలు కొనుగోలు చేసి, ఆ ఒత్తిడిని పూర్తిగా తట్టుకున్నాయి" అని అభిషేక్ కుమార్ స్పష్టం చేశారు.

భారతదేశం ఇప్పటికీ స్థిరమైన కరెంట్ అకౌంట్ లోటు ఉన్న దేశం కావడంతో, భారీ ఇండెక్స్ షేర్లలో ఎఫ్‌పీఐలు కీలక ఇన్వెస్టర్లుగా కొనసాగుతున్నారు. వారు తమ పోర్ట్‌ఫోలియోలో దాదాపు 92 శాతం పెట్టుబడులను ఈ లార్జ్-క్యాప్ షేర్లలోనే ఉంచారు.

ఎఫ్‌పీఐలు ఎక్కడెక్కడ పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు?

సెబీ (SEBI), రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI), ఫెమా (FEMA) నిబంధనలకు లోబడి విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లు భారత ఆర్థిక మార్కెట్లలోని వివిధ విభాగాలలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి అవకాశం ఉంది.

ఈక్విటీ విభాగం: ప్రైమరీ, సెకండరీ మార్కెట్ల ద్వారా లిస్టెడ్, కాబోయే షేర్లలో పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు. వారెంట్లు, రియల్ ఎస్టేట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌లు (REITs), ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌లు (InvITs), దేశీయ మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లలో పెట్టుబడులకు అనుమతి ఉంది.

రుణ సాధనాలు (Debt Instruments): కార్పొరేట్ బాండ్లు, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సెక్యూరిటీలు, మున్సిపల్ బాండ్లు, రెపో/రివర్స్ రెపో మార్కెట్లలో పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు. ఇందుకోసం ఫుల్లీ యాక్సెసిబుల్ రూట్ (FAR), వాలంటరీ రిటెన్షన్ రూట్ (VRR), జనరల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ రూట్ అందుబాటులో ఉన్నాయి.

హైబ్రిడ్ సాధనాలు: వివిధ రకాల అసెట్ క్లాసులలో పెట్టుబడి పెట్టే దేశీయ మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లలోనూ వీరు పెట్టుబడులు పెట్టవచ్చు.

పెట్టుబడి ప్రక్రియ ఎలా సాగుతుంది?

భారతదేశంలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి ఎఫ్‌పీఐలు ముందుగా డెసిగ్నేటెడ్ డిపాజిటరీ పార్టిసిపెంట్ (DDP) వద్ద నమోదు చేసుకోవాలి. ఈ డీడీపీలు సెబీ తరఫున రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను పర్యవేక్షిస్తూ, కేవైసీ (KYC) పూర్తి చేస్తాయి. జేపీ మోర్గాన్ (JP Morgan) వంటి అంతర్జాతీయ కస్టోడియన్ బ్యాంకులు డీడీపీలుగా వ్యవహరిస్తూ విదేశీ ఇన్వెస్టర్లకు సహాయపడతాయి. రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తయిన తర్వాత, ఎఫ్‌పీఐలు ఒక దేశీయ కస్టోడియన్‌ను నియమించుకుంటాయి. ఈ కస్టోడియన్ డిమెటీరియలైజ్డ్ రూపంలో సెక్యూరిటీలను భద్రపరచడం, ట్రేడింగ్ లావాదేవీలను పూర్తి చేయడం వంటి బాధ్యతలను చూసుకుంటుంది.