దిల్లీ నడిబొడ్డున ప్రముఖ పర్యావరణ, సామాజిక కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్చుక్ (59) చేపట్టిన ఆమరణ నిరాహార దీక్ష 20వ రోజుకు చేరుకుంది. నీట్ (NEET) పరీక్షల్లో జరిగిన అక్రమాలకు బాధ్యత వహిస్తూ కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ ఆయన ఈ దీక్షకు దిగారు. దిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (CJP) ఆధ్వర్యంలో గత 25 రోజులుగా జరుగుతున్న నిరసనల్లో జూన్ 28న చేరిన వాంగ్చుక్, అప్పటి నుంచి నిరాహార దీక్షను కొనసాగిస్తున్నారు. லడఖ్ ప్రాంతానికి రాజ్యాంగ రక్షణ కల్పించాలనే డిమాండ్తో గతంలో మూడుసార్లు దీక్ష చేసిన వాంగ్చుక్, ఇప్పుడు దేశవ్యాప్త విద్యా వ్యవస్థ సమస్యపై పోరాడుతున్నారు.
భారతదేశంలో నిరాహార దీక్షలకు పెద్ద చరిత్రే ఉంది. స్వాతంత్య్రానికి ముందు, ఆ తర్వాత కూడా అనేక మంది నేతలు ఈ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. 1929లో భగత్ సింగ్ 116 రోజులు, 1933లో మహాత్మా గాంధీ 21 రోజులు దీక్ష చేశారు. స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో నమోదైన కొన్ని సుదీర్ఘ నిరాహార దీక్షల వివరాలు:
ఐరోమ్ షర్మిల – 16 ఏళ్లు
మణిపూర్లో వివాదాస్పద సాయుధ దళాల ప్రత్యేక అధికారాల చట్టాన్ని (AFSPA) రద్దు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ ఐరోమ్ షర్మిల ఏకంగా 16 ఏళ్ల పాటు నిరాహార దీక్ష చేశారు. ప్రపంచ చరిత్రలోనే ఇది అత్యంత సుదీర్ఘమైన నిరాహార దీక్షగా నిలిచింది. ఇంఫాల్ సమీపంలో భద్రతా సిబ్బంది జరిపిన కాల్పుల్లో 10 మంది పౌరులు మరణించిన ఘటనకు నిరసనగా 'మణిపూర్ ఐరన్ లేడీ'గా పిలవబడే షర్మిల 2000 నవంబర్ 5న తన దీక్షను ప్రారంభించారు. 2016 ఆగస్టు 9 వరకు ఈ దీక్ష కొనసాగింది. రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించేందుకు ఆమె 2016లో దీక్షను విరమించారు.
స్వామి నిగమానంద – 115 రోజులు
ఉత్తరాఖండ్లోని హరిద్వార్లో గంగా నది గర్భంలో జరుగుతున్న అక్రమ ఇసుక తవ్వకాలకు వ్యతిరేకంగా హిందూ సాధువు స్వామి నిగమానంద 115 రోజుల పాటు సుదీర్ఘ నిరాహార దీక్ష చేశారు. ఈ క్రమంలో ఆరోగ్యం క్షీణించి 2011 జూన్ 13న డెహ్రాడూన్ ఆసుపత్రిలో ఆయన కన్నుమూశారు. ఈ మరణం అప్పట్లో దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది. అక్రమ మైనింగ్పై చర్యలు తీసుకునేలా ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి తెచ్చింది.
దర్శన్ సింగ్ ఫేరుమాన్ – 74 రోజులు
చండీగఢ్తో పాటు పంజాబీ మాట్లాడే ప్రాంతాలను పంజాబ్ రాష్ట్రంలో చేర్చాలనే డిమాండ్తో సిక్కు కార్యకర్త దర్శన్ సింగ్ ఫేరుమాన్ 1969 ఆగస్టు 15న ఆమరణ దీక్షకు దిగారు. భాషా ప్రాతిపదికన 1966లో పంజాబ్ ఏర్పడినప్పటికీ, కొన్ని ప్రాంతాలు వెలుపలే ఉండిపోయాయి. ఆహారం తీసుకోకుండా 74 రోజుల పాటు దీక్ష చేసిన ఆయన చివరకు ప్రాణాలు విడిచారు. అయినప్పటికీ చండీగఢ్ను పంజాబ్కు బదిలీ చేయాలనే ఆయన ప్రధాన డిమాండ్లు పూర్తిగా నెరవేరలేదు.
పొట్టి శ్రీరాములు – 58 రోజులు
{{/usCountry}}చండీగఢ్తో పాటు పంజాబీ మాట్లాడే ప్రాంతాలను పంజాబ్ రాష్ట్రంలో చేర్చాలనే డిమాండ్తో సిక్కు కార్యకర్త దర్శన్ సింగ్ ఫేరుమాన్ 1969 ఆగస్టు 15న ఆమరణ దీక్షకు దిగారు. భాషా ప్రాతిపదికన 1966లో పంజాబ్ ఏర్పడినప్పటికీ, కొన్ని ప్రాంతాలు వెలుపలే ఉండిపోయాయి. ఆహారం తీసుకోకుండా 74 రోజుల పాటు దీక్ష చేసిన ఆయన చివరకు ప్రాణాలు విడిచారు. అయినప్పటికీ చండీగఢ్ను పంజాబ్కు బదిలీ చేయాలనే ఆయన ప్రధాన డిమాండ్లు పూర్తిగా నెరవేరలేదు.
పొట్టి శ్రీరాములు – 58 రోజులు
{{/usCountry}}తెలుగు మాట్లాడే ప్రజల కోసం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ నుంచి విడదీసి ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ అమరజీవి పొట్టి శ్రీరాములు 1952లో 58 రోజుల పాటు చారిత్రాత్మక నిరాహార దీక్ష చేశారు. ఉప్పు సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాల్లో పాల్గొని జైలుకు వెళ్లిన శ్రీరాములు, ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన కోసం చేసిన దీక్షలోనే ప్రాణత్యాగం చేశారు. ఆయన మరణం తీవ్ర ప్రజాందోళనలకు దారితీయడంతో, అప్పటి ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ 1953లో ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రాన్ని ప్రకటిస్తూ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
మమతా బెనర్జీ – 26 రోజులు
2006లో సింగూరులో టాటా నానో కార్ల ఫ్యాక్టరీ కోసం అప్పటి వామపక్ష ప్రభుత్వం బలవంతంగా 997 ఎకరాల సారవంతమైన బహుళ-పంటల భూములను సేకరించడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ మమతా బెనర్జీ 26 రోజుల పాటు నిరాహార దీక్ష చేశారు. దీక్ష సమయంలో ఆమె ఆరోగ్యం తీవ్రంగా క్షీణించడంతో అప్పటి రాష్ట్రపతి ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం, ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ స్వయంగా జోక్యం చేసుకున్నారు. భూ వివాదాన్ని పరిష్కరిస్తామని ప్రధాని నుంచి లిఖితపూర్వక హామీ రావడంతో 2006 డిసెంబర్ 29 అర్ధరాత్రి ఆమె దీక్ష విరమించారు. ఈ నిరసన పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయాల్లో ఒక పెద్ద మలుపుగా మారి, ఆమె ముఖ్యమంత్రి కావడానికి మార్గం సుగమం చేసింది.
అన్నా హజారే – 13 రోజులు
అవినీతికి వ్యతిరేకంగా బలమైన 'లోక్పాల్' చట్టాన్ని తీసుకురావాలని డిమాండ్ చేస్తూ సామాజిక కార్యకర్త అన్నా హజారే 2011 ఏప్రిల్ 5న జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా పెద్ద ప్రజా ఉద్యమంగా మారింది. ఆ తర్వాత ఆగస్టులో రాంలీలా మైదానంలో ఆయన చేసిన 13 రోజుల దీక్షకు లక్షలాది మంది మద్దతు పలికారు. ఈ ఉద్యమ ఫలితంగానే 2013లో లోక్పాల్, లోకాయుక్త చట్టం ఆమోదం పొందింది. ఇదే 'ఇండియా అగైనెస్ట్ కరప్షన్' ఉద్యమం నుంచి అరవింద్ కేజ్రీవాల్ నేతృత్వంలోని ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) ఆవిర్భవించింది.