అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న పోరు ఇప్పుడు పతాక స్థాయికి చేరింది. ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాలకు చెక్ పెట్టడమే లక్ష్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వద్ద విధించిన నౌకా దిగ్బంధాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఎత్తివేసే ప్రసక్తే లేదని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కుండబద్ధలు కొట్టారు. తమ షరతులకు లోబడి కొత్త అణు ఒప్పందానికి ఇరాన్ అంగీకరించే వరకు ఈ ఒత్తిడి కొనసాగుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
బాంబుల కంటే దిగ్బంధమే మేలు
ఇరాన్ను దారికి తెచ్చుకోవడానికి సైనిక దాడుల కంటే నౌకా దిగ్బంధమే సరైన మార్గమని ట్రంప్ అభిప్రాయపడ్డారు. ఆక్సియోస్ వార్తా సంస్థకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆయన మాట్లాడుతూ ఇరాన్ ప్రస్తుత పరిస్థితిని చాలా ఘాటు పదజాలంతో వివరించారు.
"బాంబు దాడుల కంటే ఈ దిగ్బంధం ఎంతో ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తోంది. ఇరాన్ ఇప్పుడు ఊపిరాడక కొట్టుమిట్టాడుతోంది. వారికి ఇక వేరే దారి లేదు. అణు ఆయుధాలను తయారు చేసే ఆలోచనను వారు పూర్తిగా మానుకోవాల్సిందే" అని ట్రంప్ హెచ్చరించారు.
చమురు ఎగుమతులు నిలిచిపోవడంతో ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్ర సంక్షోభంలో కూరుకుపోయిందని, ఆ దేశంలోని చమురు నిల్వ కేంద్రాలు, పైప్లైన్లు ఎప్పుడైనా పేలిపోయే స్థితికి చేరుకున్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.
భారతదేశంపై దీని ప్రభావం ఏంటి?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే ముడిచమురులో సుమారు 20 శాతం హార్ముజ్ జలసంధి గుండానే వెళ్తుంది. అమెరికా విధిస్తున్న ఈ దిగ్బంధం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. భారత్ వంటి దేశాలు తమ అవసరాల కోసం దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతున్నాయి కాబట్టి, గ్లోబల్ మార్కెట్లో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర పెరిగితే దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు మండిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇది పరోక్షంగా ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసి సామాన్యుడి జేబుకు చిల్లు పెడుతుంది.
తలవంచాల్సిందే
ఓవల్ ఆఫీస్లో ఆర్టెమిస్ II వ్యోమగాములతో జరిగిన సమావేశంలో ట్రంప్ మరింత దూకుడుగా మాట్లాడారు. ఇరాన్ మిలిటరీని ఇప్పటికే అమెరికా దెబ్బకొట్టిందని, వారి నౌకాదళం సముద్ర గర్భంలో కలిసిపోయిందని ఎద్దేవా చేశారు.
{{/usCountry}}ఓవల్ ఆఫీస్లో ఆర్టెమిస్ II వ్యోమగాములతో జరిగిన సమావేశంలో ట్రంప్ మరింత దూకుడుగా మాట్లాడారు. ఇరాన్ మిలిటరీని ఇప్పటికే అమెరికా దెబ్బకొట్టిందని, వారి నౌకాదళం సముద్ర గర్భంలో కలిసిపోయిందని ఎద్దేవా చేశారు.
{{/usCountry}}"ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పుడు ఒక మృతదేహం లాంటిది. వారు ఇక చేయగలిగింది ఏమీ లేదు. లొంగిపోతున్నామని ప్రకటించడం తప్ప వారికి మరో మార్గం లేదు" అని ట్రంప్ వ్యాఖ్యానించారు.
సైనిక చర్యకూ సిద్ధం
ఒకవేళ దౌత్యపరమైన చర్చలు విఫలమైతే, ఇరాన్ మౌలిక సదుపాయాలపై మెరుపు దాడులు చేసేందుకు అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ (CENTCOM) ఇప్పటికే ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. 'షార్ట్ అండ్ పవర్ఫుల్' స్ట్రైక్స్ ద్వారా ఇరాన్ను కోలుకోలేని దెబ్బ తీయాలని పెంటగాన్ యోచిస్తోంది. అయితే, ప్రస్తుతానికి ఆర్థిక దిగ్బంధం ద్వారానే ఇరాన్ను లొంగదీసుకోవాలని వైట్ హౌస్ భావిస్తోంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్ మధ్య ఉన్న అతి ముఖ్యమైన సముద్ర మార్గం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా అయ్యే ముడిచమురులో ఐదో వంతు ఈ మార్గం గుండానే వెళ్తుంది. దీన్ని మూసివేస్తే ప్రపంచ దేశాల్లో ఇంధన సంక్షోభం తలెత్తుతుంది.
2. అమెరికా ఇరాన్పై ఎందుకు ఈ స్థాయిలో ఒత్తిడి తెస్తోంది?
ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాలను నిలిపివేసి, అంతర్జాతీయ నిబంధనలకు కట్టుబడి ఉండేలా కొత్త ఒప్పందంపై సంతకం చేయాలన్నది అమెరికా ప్రధాన డిమాండ్.
3. ఈ గొడవ వల్ల మన దేశంలో పెట్రోల్ ధరలు పెరుగుతాయా?
అవును. హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే ముడిచమురు సరఫరాకు ఆటంకం కలుగుతుంది. ఫలితంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ధరలు పెరిగి, భారత్లో ఇంధన ధరలపై ఆ ప్రభావం కనిపిస్తుంది.