ఇరాన్ యుద్ధానికి ‘ఫుల్ స్టాప్’? ట్రంప్ వెనకడుగు వెనుక అసలు వ్యూహం ఇదేనా!

ఇరాన్‌లోని ఇంధన వనరులపై దాడులను 5 రోజుల పాటు నిలిపివేస్తున్నట్లు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించడం అంతర్జాతీయంగా చర్చనీయాంశమైంది. ఇజ్రాయెల్ లక్ష్యాలకు, అమెరికా ప్రాధాన్యతలకు మధ్య విభేదాలు మొదలయ్యాయా? యుద్ధం ముగింపు దిశగా అడుగులు పడుతున్నాయా? తాజా విశ్లేషణ మీకోసం.

వాషింగ్టన్/టెహ్రాన్: మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు సరికొత్త మలుపు తిరిగాయి. ఇరాన్‌పై యుద్ధం విషయంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ వైఖరిలో స్పష్టమైన మార్పు కనిపిస్తోంది. ఇరాన్ ఇంధన వనరులు, విద్యుత్ కేంద్రాలపై దాడులను ఐదు రోజుల పాటు నిలిపివేస్తున్నట్లు (Suspension) ట్రంప్ ప్రకటించడం ఇప్పుడు హాట్ టాపిక్ గా మారింది. అయితే, ఈ ప్రకటన వచ్చిన కొద్దిసేపటికే ఇజ్రాయెల్ దళాలు (IDF) టెహ్రాన్ గుండెల్లో బాంబుల వర్షం కురిపించడం గమనార్హం.

ఇరాన్ యుద్ధానికి ‘ఫుల్ స్టాప్’? ట్రంప్ వెనకడుగు వెనుక అసలు వ్యూహం ఇదేనా! (AP)

ట్రంప్ ప్రకటన.. ఇజ్రాయెల్ రియాక్షన్

"ఇరాన్ పవర్ ప్లాంట్లు, ఎనర్జీ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌పై ఎలాంటి దాడులు చేయవద్దు" అని ట్రంప్ సోషల్ మీడియా వేదికగా ఆదేశించారు. ఇరాన్‌తో చర్చలు జరుగుతున్నాయని, సమస్యల పరిష్కారానికి అవకాశం ఉందని ఆయన సంకేతాలిచ్చారు. కానీ, ట్రంప్ పోస్ట్ పెట్టిన గంటలోపే టెహ్రాన్ లోని ఉగ్రవాద స్థావరాలే లక్ష్యంగా దాడులు చేస్తున్నట్లు ఇజ్రాయెల్ ప్రకటించింది.

ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే.. ట్రంప్ కేవలం 'ఇంధన వనరుల' (Energy targets) మీద మాత్రమే దాడులు వద్దున్నారు. ఇజ్రాయెల్ మాత్రం ఇతర సైనిక లక్ష్యాలపై విరుచుకుపడుతోంది. అయినప్పటికీ, తన ప్రధాన భాగస్వామి అయిన అమెరికా యుద్ధం నుంచి ఎక్కడ తప్పుకుంటుందో అనే ఆందోళన ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహులో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ మధ్య ‘గ్యాప్’ పెరుగుతోందా?

ఈ యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుంచి అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ లక్ష్యాల మధ్య భేదాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

• ఇజ్రాయెల్ లక్ష్యం: ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాలను పూర్తిగా ధ్వంసం చేయడం, అక్కడి ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయడం (Regime Change).
• ట్రంప్ లక్ష్యం: ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లో చమురు ధరలు పెరగకుండా చూడటం. యుద్ధం వల్ల గ్లోబల్ ఎనర్జీ క్రైసిస్ వస్తే దాని ప్రభావం అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థపై పడుతుందని, దానికి తననే నిందిస్తారని ట్రంప్ భయపడుతున్నారు.

ఇరాన్ ఇంధన కేంద్రాలపై ఇజ్రాయెల్ దాడులు చేసిన ప్రతిసారీ ట్రంప్ అసహనం వ్యక్తం చేయడం ఈ విభేదాలకు నిదర్శనం.

క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి ఏంటి?

ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అలీ ఖమేనీ వంటి అగ్రనేతల హత్యానంతరం అక్కడి పాలనలో గందరగోళం నెలకొన్నప్పటికీ, ఇరాన్ ఇంకా లొంగిపోలేదు.

• క్షిపణి దాడులు: ఇరాన్ క్షిపణి వ్యవస్థను 75% ధ్వంసం చేశామని ఇజ్రాయెల్ చెబుతున్నా, ఇప్పటికీ రోజుకు కనీసం 12 క్షిపణులు ఇరాన్ నుంచి దూసుకొస్తున్నాయి.
• పౌర నష్టం: మార్చి 21న డిమోనా, అరాద్ నగరాలపై జరిగిన దాడుల్లో 180 మంది ఇజ్రాయెల్ పౌరులు గాయపడటం పరిస్థితి తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది.

త్వరితగతిన ముగింపు వైపు..

డోనాల్డ్ ట్రంప్ చరిత్రను చూస్తే, ఆయన సుదీర్ఘ కాలం సాగే యుద్ధాల కంటే 'మెరుపు దాడులు' లేదా 'వేగవంతమైన ఒప్పందాల'కే ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. గతంలో ఇరాన్‌తో జరిగిన యుద్ధాన్ని కూడా రెండు రోజుల్లోనే ముగించిన రికార్డు ఆయనకుంది. ఇప్పుడు కూడా ఇరాన్ తో ఒక డీల్ కుదుర్చుకుని, చమురు సరఫరాను పునరుద్ధరించడం ద్వారా ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభాన్ని నివారించాలని ఆయన చూస్తున్నారు.

మరోవైపు, ఇరాన్ ప్రభుత్వం కుప్పకూలడం లేదని, యుద్ధం ఇప్పట్లో ముగిసేలా లేదని అర్థమవ్వడంతో ట్రంప్ ఈ ‘వెనకడుగు’ వేసి ఉండవచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. ట్రంప్ దాడులను ఎందుకు నిలిపివేశారు?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముడి చమురు ధరలు పెరిగి ఇంధన సంక్షోభం తలెత్తకుండా చూడటం ట్రంప్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. అందుకే ఇరాన్ చమురు కేంద్రాలపై దాడులు వద్దని కోరారు.

2. ఇజ్రాయెల్ లక్ష్యం నెరవేరిందా?

లేదు. ఇరాన్ ప్రభుత్వం (Regime) ఇంకా పతనం కాలేదు. అలాగే ఇరాన్ క్షిపణి దాడులు కూడా పూర్తిగా ఆగలేదు.

3. అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య చర్చలు జరుగుతున్నాయా?

అమెరికా చర్చలు జరుగుతున్నాయని చెబుతున్నప్పటికీ, ఇరాన్ మాత్రం వీటిని బహిరంగంగా ఖండిస్తోంది.