దేశ రాజధాని ప్రాంతంలో ఏళ్ల తరబడి పీడిస్తున్న వాయు కాలుష్య సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం అడుగులు వేస్తోంది. బుధవారం ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర క్యాబినెట్ సమావేశంలో దిల్లీ-ఎన్సీఆర్ పరిధిలో కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు ₹9,585 కోట్లతో కూడిన భారీ ప్యాకేజీకి ఆమోదముద్ర వేశారు. ఈ పథకం కింద రోడ్లపై తిరుగుతున్న పాత కమర్షియల్ వాహనాలను (బస్సులు, ట్రక్కులు) స్క్రాప్ (రద్దు) చేసి, వాటి స్థానంలో అత్యాధునిక బీఎస్-6 (BS-VI) ప్రమాణాలు గల వాహనాలను లేదా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలను (EVs) ప్రవేశపెడతారు.
యూరో 6 (Euro 6) ప్రమాణాలకు సమానమైన బీఎస్-6 నియమాలు వాహనాల నుంచి వచ్చే హానికరమైన పొగను అత్యంత ప్రభావవంతంగా తగ్గిస్తాయి.
వాహనదారులకు లభించే భారీ ఆఫర్లు, సబ్సిడీలు:
ఈ పథకం కింద పాత వాహనాలను మార్చుకునే వారికి ప్రభుత్వం, ఆటోమొబైల్ సంస్థలు అనేక ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కల్పిస్తున్నాయి.
వడ్డీ సబ్సిడీ: కొత్త వాహనం కొనుగోలు కోసం తీసుకునే రుణాలపై (Loans) ఐదేళ్ల పాటు 5% వడ్డీ సబ్సిడీ (Interest Subvention) లభిస్తుంది.
ఇంధన వోచర్లు: వాహన యజమానులకు ప్రతి నెలా ₹4,800 వరకు ఉచిత ఫ్యూయల్ వోచర్లు అందిస్తారు.
కంపెనీల డిస్కౌంట్: కొత్త వాహనం కొనుగోలు చేసేటప్పుడు ఆటోమొబైల్ తయారీదారులు ఎక్స్-షోరూమ్ ధరపై 8% నేరుగా డిస్కౌంట్ ఇస్తారు.
పన్ను మినహాయింపు: దిల్లీ, హర్యానా, రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు కొత్త వాహనాల రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజును పూర్తిగా రద్దు చేయనున్నాయి. అలాగే కొత్త వాహనాలకు 10 ఏళ్ల పాటు 100% వరకు మోటార్ వాహన పన్ను మినహాయింపు, పాత వాహనాలపై ఉన్న పెండింగ్ చార్జీల రద్దు వంటి సదుపాయాలు కల్పిస్తారు.
ముఖ్య గమనిక: ఈ ప్రయోజనాలను పొందాలంటే వాహనదారులు తమ పాత బీఎస్-3 (BS-III) లేదా అంతకంటే పాత వాహనాలను ప్రభుత్వ గుర్తింపు పొందిన స్క్రాపింగ్ కేంద్రాలలో పూర్తిగా స్క్రాప్ చేయాల్సి ఉంటుంది.
2 లక్షలకు పైగా వాహనాల మార్పిడి
ఈ పథకం ద్వారా దిల్లీ పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్న సుమారు 2,00,000 కంటే ఎక్కువ పాత వాహనాలను మార్చే అవకాశం ఉందని కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ తెలిపారు. ఈ నిర్ణయం వల్ల కాలుష్య నియంత్రణలో ఒక విప్లవాత్మక మార్పు వస్తుందని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
{{/usCountry}}ఈ పథకం ద్వారా దిల్లీ పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్న సుమారు 2,00,000 కంటే ఎక్కువ పాత వాహనాలను మార్చే అవకాశం ఉందని కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ తెలిపారు. ఈ నిర్ణయం వల్ల కాలుష్య నియంత్రణలో ఒక విప్లవాత్మక మార్పు వస్తుందని ఆయన ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.
{{/usCountry}}ఇంటర్నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆన్ క్లీన్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ (ICCT) ఇండియా మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అమిత్ భట్ ఈ నిర్ణయాన్ని స్వాగతించారు. దిల్లీలో జరిగిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం.. బీఎస్-6 కంటే ముందు తరం వాహనాల వల్ల, ముఖ్యంగా కమర్షియల్ వాహనాల వల్లే అత్యధికంగా కాలుష్యం జరుగుతోందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ పాత వాహనాలను పొరుగు రాష్ట్రాల్లో మళ్లీ వాడకుండా పూర్తిగా స్క్రాప్ చేయడం ఎంతో అవసరమని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?
దిల్లీలో కాలుష్య సంక్షోభం కేవలం చలికాలానికే పరిమితం కాకుండా ఏడాది పొడవునా ఉంటోంది. వాహనాల పొగ, పరిశ్రమలు, రోడ్డు దుమ్ము దీనికి ప్రధాన కారణాలు.
ఐక్యూఎయిర్ (IQAir 2025) నివేదిక ప్రకారం: ప్రపంచంలోనే అత్యంత కాలుష్య పూరిత రాజధాని నగరంగా దిల్లీ వరుసగా 8వ ఏడాది కూడా మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. ఇక్కడి గాలిలో పీఎం 2.5 (PM2.5) కాలుష్య కారకాల స్థాయి ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్దేశించిన ప్రమాణాల కంటే 16 రెట్లు ఎక్కువగా నమోదైంది.
ట్రక్కులు, బస్సుల వల్లే ఎక్కువ ముప్పు: దిల్లీ-ఎన్సీఆర్ ప్రాంతంలోని మొత్తం వాహనాలలో ట్రక్కులు, బస్సులు కేవలం 3% మాత్రమే ఉన్నాయి. కానీ, రవాణా రంగం నుండి వెలువడే ప్రమాదకరమైన పీఎం 2.5 ఉద్గారాలలో వీటి వాటా ఏకంగా 36% గా ఉంది. ఒక పాత హెవీ డ్యూటీ వాహనం విడుదల చేసే కాలుష్యం.. 14 కొత్త బీఎస్-6 వాహనాలతో సమానం.
ఈ భారీ పథకం అమలుతో రానున్న రోజుల్లో దిల్లీ-ఎన్సీఆర్ ప్రాంతంలో వాయు నాణ్యత మెరుగుపడటంతో పాటు పర్యావరణానికి ఎంతో మేలు చేకూరనుంది.