యూపీఐ చెల్లింపులు: ఎవరికి ఉచితం? ఎవరికి ఛార్జీలు పడతాయి?

రూ.2,000 దాటిన యూపీఐ వ్యాపార లావాదేవీలపై అక్టోబర్ 15 నుంచి మర్చంట్ రుసుము వర్తించనుంది. అయితే, రోజువారీ చిన్న చెల్లింపులు, సామాన్య వినియోగదారులు, వీధి వ్యాపారులకు ఈ రుసుముల నుంచి పూర్తిగా మినహాయింపు లభించింది. మరి ఎవరికి మినహాయింపులు వర్తించవు? పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకోండి.

దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల రంగాన్ని శాసిస్తున్న యూపీఐ (UPI) లావాదేవీల నిబంధనలలో కీలక మార్పు చోటుచేసుకుంది. అక్టోబర్ 15 నుంచి రూ.2,000 దాటిన యూపీఐ వ్యాపార లావాదేవీలపై మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) వసూలు చేయడానికి నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎన్‌పీసీఐ) నేతృత్వంలోని స్టీరింగ్ కమిటీ ఆమోదం తెలిపింది. అయితే, నిత్యం చిన్న చిన్న డిజిటల్ చెల్లింపులు చేసే సాధారణ పౌరులు, చిన్న వ్యాపారులపై ఈ నిబంధనల ప్రభావం ఏమాత్రం ఉండదు.

ఎవరికి ఉచితం? ఎవరికి మినహాయింపులు?

యూపీఐ చెల్లింపులు: ఎవరికి ఉచితం? ఎవరికి మినహాయింపులు?

ఎన్‌పీసీఐ స్పష్టం చేసిన వివరాల ప్రకారం, దేశంలో జరుగుతున్న మొత్తం యూపీఐ లావాదేవీలలో దాదాపు 95 శాతం చిన్న మొత్తాల చెల్లింపులే ఉన్నాయి. వీటిపై ఎలాంటి రుసుములు విధించరు.

వ్యక్తుల మధ్య బదిలీలు (P2P): పరిమితితో సంబంధం లేకుండా ఒకరి ఖాతా నుంచి మరొకరి ఖాతాకు పంపే డబ్బుపై ఎలాంటి చార్జీలు ఉండవు.

రూ.2,000 లోపు చెల్లింపులు: వ్యాపారులకు చేసే రూ.2,000 లోపు లావాదేవీలన్నీ పూర్తిగా ఉచితం.

చిన్న వ్యాపారులు (P2PM): నెలకు రూ.లక్ష వరకు నేరుగా తమ బ్యాంక్ ఖాతాలో యూపీఐ క్యూఆర్‌ కోడ్ ద్వారా జమ చేసుకునే వీధి వ్యాపారులు, కిరాణా దుకాణాదారులు, క్యాబ్ డ్రైవర్ల నుంచి ఎటువంటి రుసుము వసూలు చేయరు.

రూపే డెబిట్ కార్డులు: రూపే డెబిట్ కార్డ్ ద్వారా చేసే లావాదేవీలపై ఎప్పటికీ ఉచిత విధానమే కొనసాగుతుంది.

రూ.2,000 దాటితే చార్జీల లెక్కింపు ఎలా?

రూ.2,000 పైబడిన వ్యాపార (P2M) చెల్లింపులకు సంబంధించి రెండు రకాల చార్జీల విధానాన్ని ఖరారు చేశారు.

సాధారణ వ్యాపారులకు 0.4 శాతం చార్జీ: సాధారణ వ్యాపారులకు రూ.2,000 దాటిన లావాదేవీపై 0.4 శాతం ఎండీఆర్ వర్తిస్తుంది. అయితే, ఈ రుసుము గరిష్ఠంగా లావాదేవీకి రూ. 300 మించకూడదు.

నాలుగు వర్గాలకు రూ.5 ఫ్లాట్ రుసుము: రైల్వే టికెట్ కౌంటర్లు, టెలికాం సేవలు, ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలు, పెట్రోల్ బంకులలో చేసే రూ.2,000 పైబడిన చెల్లింపులకు లావాదేవీ పరిమాణంతో సంబంధం లేకుండా కేవలం రూ.5 ఫ్లాట్ రుసుము మాత్రమే వసూలు చేస్తారు.

పబ్లిక్ యుటిలిటీలు, విద్యుత్, విద్యా సంస్థలకు ప్రత్యేక నిబంధనలు

విద్యుత్ బిల్లులు, మున్సిపల్ నీటి సరఫరా, పైప్డ్ గ్యాస్ వంటి ప్రజా ఉపయోగ సేవల (Public Utilities) చెల్లింపులకు కూడా రూ. 2,000 దాటితే రూ. 5 ఫ్లాట్ రుసుము విధానాన్నే అమలు చేస్తారు. పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, ప్రవేశ పరీక్షల ఫీజుల వసూళ్లకు కూడా శాతాల ఆధారంగా కాకుండా పరిమిత రుసుమునే వర్తింపజేస్తారు. రూ. 2,000 లోపు ఉన్న యుటిలిటీ, విద్యా సంబంధిత చెల్లింపులన్నీ ఉచితంగానే సాగుతాయి.

అటు మూలధన మార్కెట్ (మ్యూచువల్ ఫండ్స్, స్టాక్ బ్రోకర్లు, సెక్యూరిటీస్ సంస్థలు) విభాగంలో రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లపై భారం పడకుండా లావాదేవీ విలువపై కేవలం 0.02 శాతం (గరిష్ఠంగా రూ.300) మాత్రమే స్వల్ప ఎండీఆర్ చార్జీ విధించనున్నారు.

చట్టబద్ధత, కొత్త గెజిట్

ఈ కొత్త విధానానికి చట్టబద్ధమైన ఆధారాన్ని కల్పిస్తూ పార్లమెంట్ 2026 ఆగస్టు 11న 'టాక్సేషన్ అండ్ అదర్ లాస్ (అమెండ్‌మెంట్) బిల్, 2026'ను ఆమోదించింది. పేమెంట్ అండ్ సెటిల్‌మెంట్ సిస్టమ్స్ యాక్ట్, 2007లోని సెక్షన్ 10Aను సవరిస్తూ డిజిటల్ చెల్లింపులపై చార్జీలు విధించే అధికారాన్ని ప్రభుత్వానికి కల్పించారు. సోమవారం విడుదల చేసిన ప్రత్యేక గెజిట్ నోటిఫికేషన్ ద్వారా రూ. 2,000 లోపు యూపీఐ లావాదేవీలు, రూపే డెబిట్ కార్డ్ చెల్లింపులపై ఎలాంటి చార్జీలు విధించకూడదని ప్రభుత్వం అధికారికంగా స్పష్టం చేసింది.

ఖర్చు భారం ఎవరిపై? వినియోగదారులకు నష్టమా?

ఈ ఎండీఆర్ రుసుములను వ్యాపారులు మాత్రమే చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. సాధారణ వినియోగదారుల నుంచి ఈ సొమ్మును కట్ చేయరు. వ్యాపారులు ఈ భారాన్ని వినియోగదారులపైకి నెడతారా అనే సందేహాలపై ఎన్‌పీసీఐ స్పందిస్తూ.. "వినియోగదారుల ధరకు ఎలాంటి విఘాతం కలగదు. వ్యాపార పరిమాణాన్ని (Business Volume) పెంచుకోవడానికి వ్యాపారులే ఈ ప్రాసెసింగ్ వ్యయాన్ని భరిస్తారు" అని వివరణ ఇచ్చింది.

క్రెడిట్ కార్డులపై 1.5 శాతం నుంచి 2 శాతం వరకు, డెబిట్ కార్డులపై 0.90 శాతం వరకు ఎండీఆర్ చార్జీలు అమల్లో ఉండగా, ప్రస్తుతం యూపీఐపై తీసుకొచ్చిన 0.4 శాతం (గరిష్ఠం రూ.300) రుసుము క్రెడిట్, డెబిట్ కార్డ్ చార్జీల కంటే చాలా తక్కువగా ఉండటం గమనార్హం.

ఇప్పుడు ఈ చార్జీలు ఎందుకు అవసరమయ్యాయి?

2026 ఆగస్టు నెల ఒక్కట్లోనే యూపీఐ నెట్‌వర్క్ ద్వారా ఏకంగా 2,451 కోట్ల లావాదేవీలు జరిగాయి. వీటి మొత్తం విలువ రూ.29.90 లక్షల కోట్లు. రోజుకు వందల మిలియన్ల చెల్లింపులు సాగుతున్న ఈ వ్యవస్థకు బలమైన సర్వర్లు, హై-స్పీడ్ టెలికాం లైన్లు, సైబర్ భద్రత, బ్యాంకింగ్ సాఫ్ట్‌వేర్ నిర్వహణ అత్యంత అవసరం. ఈ నెట్‌వర్క్ నిర్వహణకు పరిశ్రమకు ఏటా సుమారు రూ.20,000 కోట్లు ఖర్చవుతోంది.

ఇంతకాలం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇస్తున్న వార్షిక బడ్జెట్ పరిహారం డిజిటల్ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఇచ్చిన తాత్కాలిక మద్దతు మాత్రమేనని, వ్యవస్థ సుదీర్ఘకాలం సమర్థవంతంగా నడవాలంటే వ్యాపార ఆధారిత రాబడి నమూనా అవసరమని ఎన్‌పీసీఐ పేర్కొంది. ఈ రుసుముల ద్వారా వచ్చే రాబడిని బ్యాంకులు, యూపీఐ యాప్‌లు, ఎన్‌పీసీఐ పంచుకుంటూ సైబర్ భద్రతను బలోపేతం చేయడానికి, చిన్న వ్యాపారులకు అవసరమైన డిజిటల్ మౌలిక వసతులను కల్పించడానికి వినియోగిస్తారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ప్రశ్న: సాధారణ యూపీఐ చెల్లింపులపై కొత్తగా చార్జీలు పడతాయా?

జవాబు: లేదు. వ్యక్తుల మధ్య జరిగే బదిలీలు (P2P), రూ.2,000 లోపు వ్యాపార చెల్లింపులు పూర్తిగా ఉచితంగానే కొనసాగుతాయి.

ప్రశ్న: ఈ కొత్త యూపీఐ మర్చంట్ రుసుములు ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి?

జవాబు: ఎన్‌పీసీఐ మార్గదర్శకాల ప్రకారం ఈ కొత్త నిబంధనలు 2026 అక్టోబర్ 15 నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి.

ప్రశ్న: రూ.2,000 దాటితే వ్యాపారులు ఎంత రుసుము చెల్లించాలి?

జవాబు: సాధారణ వ్యాపారులకు 0.4 శాతం (గరిష్ఠంగా రూ.300) చార్జీ వర్తిస్తుంది. రైల్వేలు, టెలికాం, ఇన్సూరెన్స్, పెట్రోల్ బంకులకు లావాదేవీకి రూ.5 ఫ్లాట్ రుసుము ఉంటుంది.

ప్రశ్న: చిన్న కిరాణా వ్యాపారులు, వీధి వ్యాపారులపై ఈ చార్జీల ప్రభావం ఉంటుందా?

జవాబు: ఉండదు. నెలకు రూ.లక్ష వరకు యూపీఐ ద్వారా నేరుగా బ్యాంక్ ఖాతాలో స్వీకరించే చిన్న వ్యాపారులకు (P2PM) ఎలాంటి రుసుము వర్తించదు.