హిందూ ధర్మశాస్త్రాలు, శివపురాణం ప్రకారం పరమ శివుడికి మూడు కన్నులు ఉంటాయి. ఈ మూడో కన్నును 'త్రినేత్రం' లేదా 'జ్ఞాన చక్షువు' అని పిలుస్తారు. శివుడి కుడి కంటిలో సూర్యుడు, ఎడమ కంటిలో చంద్రుడు కొలువై ఉంటారని నమ్ముతారు. అయితే సృష్టిలో ఎప్పుడైతే అధర్మం పెరిగిపోతుందో, అప్పుడే ఈ మూడో కన్ను తెరచుకుంటుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. మరి లయకారకుడైన ఆ భోళా శంకరుడికి మూడో కన్ను ఎలా వచ్చింది? దీని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన పౌరాణిక గాథలు ఏమిటో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
అమ్మవారు కళ్ళు మూయడంతో ఉద్భవించిన మూడో కన్ను
పౌరాణిక కథల ప్రకారం, ఒకసారి సరదాగా పార్వతీ దేవి వెనుక వైపు నుంచి వచ్చి తన చేతులతో పరమ శివుడి రెండు కళ్ళను మూసింది. మహాదేవుడి కళ్ళు మూతపడగానే క్షణంలో సమస్త సృష్టి గాఢాంధకారంలోకి జారిపోయింది. ఆ చీకటిని చూసి విశ్వం మొత్తం ఒక్కసారిగా హహాకారాలు మిగిలాయి. భూమిపై ఉన్న మనుషులు, మూగజీవాలు, పశుపక్ష్యాదులు అన్నీ తీవ్ర భయాందోళనకు గురయ్యాయి.
ఇది గమనించిన పరమేశ్వరుడు వెంటనే తన అపారమైన దివ్య శక్తితో తన నుదుటిపై మూడో కన్నును ప్రసరింపజేశారు. ఆ త్రినేత్రం నుంచి వచ్చిన దివ్యమైన కాంతితో మళ్ళీ సృష్టి అంతా వెలుగులతో నిండిపోయింది. ఆ తర్వాత అమ్మవారు స్వయంగా ఆ మూడో కన్ను గురించి శివుడిని ప్రశ్నించగా.. "నా రెండు కన్నులు సూర్య చంద్రుల వంటివి. ఆ సమయంలో నేను మూడో కన్ను తెరిచి ఉండకపోతే, ఈ బ్రహ్మాండం మొత్తం సర్వనాశనం అయ్యేది" అని శివుడు వివరించారు.
కామదహనం ఘటనతో ముడిపడిన మరో కథ
శివుడి మూడో కన్ను గురించి ప్రచారంలో ఉన్న మరో ప్రధానమైన పౌరాణిక గాథ కామదేవుడి దహనానికి సంబంధించినది. సతీదేవి వియోగంతో తీవ్ర మనోవేదనకు గురైన పరమశివుడు లోకానికి దూరంగా తీవ్రమైన గాఢ సమాధిలోకి వెళ్లిపోయారు.
బాహ్య ప్రపంచంతో ఎలాంటి సంబంధం లేకుండా వైరాగ్యాన్ని దాల్చారు. అయితే సృష్టి క్రమం నిరంతరం కొనసాగాలంటే శివుడు మళ్లీ గృహస్థాశ్రమంలోకి ప్రవేశించడం ఎంతో అవసరమైంది.
{{/usCountry}}బాహ్య ప్రపంచంతో ఎలాంటి సంబంధం లేకుండా వైరాగ్యాన్ని దాల్చారు. అయితే సృష్టి క్రమం నిరంతరం కొనసాగాలంటే శివుడు మళ్లీ గృహస్థాశ్రమంలోకి ప్రవేశించడం ఎంతో అవసరమైంది.
{{/usCountry}}దీని కోసం దేవతలందరి ప్రత్యేక అభ్యర్థన మేరకు కామదేవుడు శివుడి సమాధిని భగ్నం చేయడానికి ఒక పుష్ప బాణాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ దెబ్బకు శివుని మనసులో లౌకిక కోరికలు చిగురించేలా చేయడానికి కాముడు ప్రయత్నించాడు. తన ధ్యాన భగ్నానికి కోపగించుకున్న మహాదేవుడు ఒక్కసారిగా తన మూడో కన్ను తెరిచాడు. ఆ నేత్రం నుంచి వెలువడిన ప్రచండమైన అగ్నిజ్వాలలకు కామదేవుడు క్షణంలో బూడిదైపోయాడు.
అహంకారాన్ని, అజ్ఞానాన్ని నశింపజేసే దివ్య శక్తి
పరమ శివుడి మూడో కన్ను కేవలం కోపానికి మాత్రమే ప్రతీక కాదు. ఇది మనిషిలోని అహంకారం, వాసన, అజ్ఞానాన్ని పూర్తిగా దహించివేసే అద్భుతమైన దివ్య చేతన. ఈ జ్ఞాన చక్షువుతో శివుడు సృష్టిలోని సత్యం, అసత్యం, మాయ వంటి సమస్త అంశాలను స్పష్టంగా చూడగలడు. విశ్వం యొక్క నిర్వహణలో ఎక్కడైనా సమతుల్యత దెబ్బతింటే, వాటిని సరిదిద్దే శక్తి ఈ నేత్రానికి ఉంటుంది.
అంతటి మహా శక్తివంతమైన మూడో కన్ను ఎల్లప్పుడూ మూసే ఉంచడం ద్వారా.. మనిషి దగ్గర ఎంతటి అపారమైన శక్తి ఉన్నప్పటికీ, ఎప్పుడూ సంయమనం, వివేకం కలిగి ఉండాలనే గొప్ప జీవన సత్యాన్ని శివుడు మనకు ఆచరించి చూపుతున్నారు.