ఆఫీస్ కేఫ్లోకి వెళ్లారు.. చక్కగా బ్లాక్ కాఫీ ఆర్డర్ చేద్దామనుకునే లోపే మీ కళ్ల ముందు వేడివేడి సమోసాల ప్లేట్ ప్రత్యక్షమైంది. ఆ సమోసాను వదిలేసి, కేవలం కాఫీ మాత్రమే తీసుకుని అక్కడ నుంచి బయటకు వచ్చేయగలరా? ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో '10-సెకండ్ల సమోసా టెస్ట్' (10-second samosa test) పేరుతో ఒక ఛాలెంజ్ తెగ వైరల్ అవుతోంది. ఈ ఛాలెంజ్ ఉద్దేశం మీకు ఇష్టమైన ఆహారాన్ని జీవితాంతం వదిలేయమని చెప్పడం కాదు. నిరంతరం సరైన ఆహార ఎంపికలు చేసుకోవడమే దీని వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యం.
రోజూవారీ అలవాట్లే మన దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్యాన్ని నిర్దేశిస్తాయి. అప్పుడప్పుడు సమోసా తింటే పెద్దగా నష్టం జరగకపోవచ్చు. కానీ, నూనెలో వేయించిన, ప్రాసెస్ చేసిన, చక్కెర ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాలను క్రమం తప్పకుండా తింటే మాత్రం ఊబకాయం, మధుమేహం, హై కొలెస్ట్రాల్, గుండె జబ్బుల ముప్పు పెరుగుతుంది. అరుదుగా ఏం తింటున్నామనే దానికంటే.. ప్రతిరోజూ క్రమం తప్పకుండా ఏం తింటున్నామనేదే మన ఆరోగ్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
ఆ ప్రలోభాన్ని తట్టుకోవడం ఎందుకు కష్టం?
జంక్ ఫుడ్కు 'నో' చెప్పడం అనేది కేవలం మనోబలానికి (Willpower) సంబంధించిన విషయం మాత్రమే కాదు. మన ఆహారపు అలవాట్లను అనేక ఇతర అంశాలు కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. వాటిలో కొన్ని:
- సమయం దాటిపోయాక భోజనం చేయడం వల్ల వచ్చే తీవ్రమైన ఆకలి
- మానసిక ఒత్తిడి లేదా భావోద్వేగాలు
- సరిగ్గా నిద్ర లేకపోవడం
- ఆఫీసులో బిజీ షెడ్యూల్స్
- అన్హెల్తీ స్నాక్స్ సులభంగా అందుబాటులో ఉండటం
ఒత్తిడితో కూడిన రోజంతా గడిపిన తర్వాత లేదా సరైన ఆహారం తీసుకోనప్పుడు, ఎక్కువ క్యాలరీలు ఉండే ఆహారాలు తినాలనిపించడం మానవ సహజం. దీనికి గిల్టీగా ఫీల్ అవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. బదులుగా ఆరోగ్యకరమైన ఎంపికలు సులభతరం అయ్యేలా అలవాట్లను మార్చుకోవాలి.
సరైన ఆహార ఎంపికల కోసం చిన్న చిట్కాలు
ముందే ప్లాన్ చేసుకోవడం వల్ల ఆకస్మికంగా జంక్ ఫుడ్ తినే అలవాటును అదుపు చేయవచ్చు. ఆరోగ్యకరమైన ప్రత్యామ్నాయాలు సిద్ధంగా ఉంటే, హానికరమైన ఆహారాల వైపు మనసు మళ్లదు. అందుకోసం కొన్ని మార్గాలు:
- సమయానికి సమతుల్య ఆహారం (Balanced meals) తీసుకోవాలి.
- ఆరోగ్యకరమైన స్నాక్స్ ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉంచుకోవాలి.
- వేయించిన స్నాక్స్కు బదులుగా తాజా పండ్లు తినాలి.
- వేయించిన శనగలు (Roasted chana) లేదా ఉప్పు లేని నట్స్ ఎంచుకోవాలి.
- త్వరితగతిన ఆకలి తీరడానికి పెరుగు లేదా ఉడకబెట్టిన గుడ్లు ఉత్తమ ఎంపికలు.
నూనెలో వేయించిన స్నాక్స్తో వచ్చే ముప్పేంటి?
{{/usCountry}}ముందే ప్లాన్ చేసుకోవడం వల్ల ఆకస్మికంగా జంక్ ఫుడ్ తినే అలవాటును అదుపు చేయవచ్చు. ఆరోగ్యకరమైన ప్రత్యామ్నాయాలు సిద్ధంగా ఉంటే, హానికరమైన ఆహారాల వైపు మనసు మళ్లదు. అందుకోసం కొన్ని మార్గాలు:
- సమయానికి సమతుల్య ఆహారం (Balanced meals) తీసుకోవాలి.
- ఆరోగ్యకరమైన స్నాక్స్ ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉంచుకోవాలి.
- వేయించిన స్నాక్స్కు బదులుగా తాజా పండ్లు తినాలి.
- వేయించిన శనగలు (Roasted chana) లేదా ఉప్పు లేని నట్స్ ఎంచుకోవాలి.
- త్వరితగతిన ఆకలి తీరడానికి పెరుగు లేదా ఉడకబెట్టిన గుడ్లు ఉత్తమ ఎంపికలు.
నూనెలో వేయించిన స్నాక్స్తో వచ్చే ముప్పేంటి?
{{/usCountry}}అప్పుడప్పుడు నచ్చిన ఫుడ్ తినడం తప్పు కాదు. కానీ, బయట దొరికే డీప్-ఫ్రైడ్ స్నాక్స్ను క్రమం తప్పకుండా తినడమే అసలైన సమస్య. వాడిన నూనెనే మళ్లీ మళ్లీ మరిగించడం వల్ల వాటిలో హానికరమైన 'ట్రాన్స్ ఫ్యాట్స్' (Trans fats) ఏర్పడతాయి. రోజూ వేపుళ్లు, స్ట్రీట్ ఫుడ్ తినడం వల్ల తీవ్ర పరిణామాలు ఎదురవుతాయి:
- బరువు విపరీతంగా పెరగడం
- శరీరంలో ఎల్డీఎల్ (LDL - చెడు కొలెస్ట్రాల్) పెరగడం
- ట్రైగ్లిసరైడ్స్ స్థాయిలు ఎక్కువవడం
- ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ ఏర్పడటం
- రక్తపోటు (High BP) పెరగడం
- హార్ట్ ఎటాక్, స్ట్రోక్ వచ్చే ప్రమాదం పెరగడం
ఇలాంటి ఆహారాలలో గ్లైసిమిక్ ఇండెక్స్ (Glycaemic Index) ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీనివల్ల రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు ఒక్కసారిగా పెరిగి, ఆ తర్వాత అంతే వేగంగా పడిపోతాయి. ఫలితంగా తిన్న కొద్దిసేపటికే మళ్లీ ఆకలి వేస్తుంది.
భావోద్వేగాలతో ముడిపడిన ఆకలి
కొన్నిసార్లు మనకు నిజంగా ఆకలి వేయకపోయినా ఏదైనా తినాలనిపిస్తుంది. ఒత్తిడి, బోర్ కొట్టడం, అలసట వంటివి 'ఎమోషనల్ ఈటింగ్'కు దారితీస్తాయి. వేయించిన స్నాక్స్ తినే ముందు ఒక్క క్షణం ఆగి మిమ్మల్ని మీరు ఈ ప్రశ్నలు అడగాలి:
"నాకు నిజంగానే ఆకలిగా ఉందా? లేక అలవాటుగా, ఒత్తిడి వల్ల లేదా బోర్ కొట్టి తింటున్నానా?" అని ప్రశ్నించుకోవాలి. చాలా సందర్భాల్లో ఒక గ్లాసు నీళ్లు తాగడం, కాసేపు నడవడం లేదా చిన్న బ్రేక్ తీసుకోవడం వల్ల ఆ కోరికలు (Cravings) తగ్గిపోతాయి.
పర్ఫెక్షన్ కాదు.. సమతుల్యత ముఖ్యం
ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి అంటే మీకు ఇష్టమైన వంటకాలను పూర్తిగా దూరం పెట్టడం కాదు. ఇక్కడ కఠినమైన నియంత్రణ కంటే సమతుల్యత (Balance) ముఖ్యం. రోజూ హెల్తీ డైట్ పాటిస్తూ, అప్పుడప్పుడు సమోసా లేదా నచ్చిన స్నాక్ తినడంలో ఎలాంటి తప్పు లేదు. మనం రోజూ తీసుకునే చిన్న చిన్న సరైన నిర్ణయాలే మెటబాలిక్ ఆరోగ్యాన్ని, గుండె పనితీరును మెరుగుపరిచి సంపూర్ణ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తాయి.
ఈ వ్యాసాన్ని అందించిన వైద్య నిపుణులు
- డాక్టర్ హరి కిషన్ బూరుగు,
కన్సల్టెంట్ ఫిజీషియన్ & ఇన్ఫెక్షియస్ డిసీజ్ స్పెషలిస్ట్,
యశోద హాస్పిటల్స్, హైదరాబాద్.