అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడిచమురు ధరలు భారీగా దిగుమతి అవుతుండటం దేశ ఆర్థిక రంగానికి పెద్ద ఊరటనిస్తోంది. పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు మొదలైన తర్వాత ఇటీవలే, మొదటిసారిగా భారతీయ క్రూడాయిల్ బాస్కెట్ సగటు ధర బ్యారెల్కు 70 డాలర్ల కంటే దిగువకు చేరింది. గత శుక్రవారం నాటి గణాంకాల ప్రకారం చమురు ధర బ్యారెల్కు 68.86 డాలర్లుగా నమోదైంది. ఫిబ్రవరి 28న సంక్షోభం రేకెత్తిన తర్వాత మార్చి 23న గరిష్టంగా పలికిన 157.04 డాలర్లతో పోలిస్తే ఇది ఏకంగా 56 శాతానికి పైగా తగ్గడం గమనార్హం. ఈ ధరల పతనం ప్రభుత్వ రంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలపై ఉన్న అపారమైన ఒత్తిడిని తగ్గించింది. అయితే, అంతర్జాతీయంగా ధరలు తగ్గినా.. దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ రేట్ల తగ్గింపు తక్షణమే ఉండకపోవచ్చని ఈ వ్యవహారంతో సంబంధం ఉన్న వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
ధరలు ఎందుకు తగ్గవు? చమురు కంపెనీల లెక్కలివే..
భారతదేశం తన అవసరాలకు కావాల్సిన ముడి చమురులో 88 శాతానికి పైగా ఇతర దేశాల నుంచే దిగుమతి చేసుకుంటుంది. పశ్చిమాసియా యుద్ధ వాతావరణం వల్ల అంతర్జాతీయంగా ధరలు మండిపోయినప్పుడు, దేశీయంగా సామాన్యులపై భారం పడకుండా ప్రభుత్వ రంగ ఇంధన రిటైలర్లు రిటైల్ ధరలను చాలా కాలం పాటు పెద్దగా పెంచకుండా స్థిరంగా ఉంచారు. దీనివల్ల ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్, భారత్ పెట్రోలియం, హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం వంటి కంపెనీలు భారీగా నష్టపోయాయి.
ప్రస్తుతం ముడి చమురు ధరలు దిగిరావడంతో ఈ మూడు ప్రభుత్వ యాజమాన్య ఇంధన రిటైలర్లు పెట్రోల్పై లీటరుకు రూ. 5 నుంచి రూ. 6 వరకు మార్కెటింగ్ మార్జిన్ (లాభం) ఆర్జిస్తున్నారు. "కంపెనీలు పెట్రోల్పై లాభాలు చూస్తున్నప్పటికీ, డీజిల్ అమ్మకాలపై మాత్రం ఇప్పటికీ లీటరుకు రూ. 8 నుంచి రూ. 10 వరకు నష్టపోతూనే ఉన్నాయి," అని అంతర్గత వర్గాలు వెల్లడించాయి. గతంలో వచ్చిన భారీ నష్టాలను భర్తీ చేసుకోవడానికి, డీజిల్ నష్టాలను ఈక్వలైజ్ చేయడానికి కంపెనీలు ప్రయత్నిస్తుండటమే ప్రస్తుత ఇంధన ధరలు తగ్గకపోవడానికి కారణం.
హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేత.. ఆపై సడలింపు
ఫిబ్రవరిలో అంతర్జాతీయ సంక్షోభం ముదిరి, ప్రపంచ చమురు వ్యాపారంలో ఐదో వంతు రవాణా సాగే కీలక మార్గమైన 'హార్ముజ్ జలసంధి' మూతపడటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో క్రూడాయిల్ ధరలు ఒక్కసారిగా వంద డాలర్లు దాటాయి. పరిస్థితి చేయి దాటిపోతుండటంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం మార్చి 27న పెట్రోల్, డీజిల్లపై లీటరుకు రూ. 10 చొప్పున ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని తగ్గించింది. ఆ సమయంలో పెట్రోల్పై రూ. 26, డీజిల్పై రూ. 81.90 మేర నష్టాలు వస్తుండటంతో ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. అయినప్పటికీ నష్టాలు తగ్గకపోవడంతో మే 15 నుంచి మే 25 మధ్య చమురు కంపెనీలు పెట్రోల్పై రూ. 7.35, డీజిల్పై రూ. 7.53 చొప్పున ధరలను పెంచాల్సి వచ్చింది.
{{/usCountry}}ఫిబ్రవరిలో అంతర్జాతీయ సంక్షోభం ముదిరి, ప్రపంచ చమురు వ్యాపారంలో ఐదో వంతు రవాణా సాగే కీలక మార్గమైన 'హార్ముజ్ జలసంధి' మూతపడటంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో క్రూడాయిల్ ధరలు ఒక్కసారిగా వంద డాలర్లు దాటాయి. పరిస్థితి చేయి దాటిపోతుండటంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం మార్చి 27న పెట్రోల్, డీజిల్లపై లీటరుకు రూ. 10 చొప్పున ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని తగ్గించింది. ఆ సమయంలో పెట్రోల్పై రూ. 26, డీజిల్పై రూ. 81.90 మేర నష్టాలు వస్తుండటంతో ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. అయినప్పటికీ నష్టాలు తగ్గకపోవడంతో మే 15 నుంచి మే 25 మధ్య చమురు కంపెనీలు పెట్రోల్పై రూ. 7.35, డీజిల్పై రూ. 7.53 చొప్పున ధరలను పెంచాల్సి వచ్చింది.
{{/usCountry}}అయితే, ఇటీవల అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య శాంతి ఒప్పంద సూచనలు కనిపించడం, జూన్ మధ్యలో అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదరడంతో హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా చమురు రవాణా పునఃప్రారంభమైంది. దీనితో అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు సాఫ్ట్ అయ్యాయి. ఫిబ్రవరి 27న 71.17 డాలర్లుగా ఉన్న భారత బాస్కెట్ ధర, మార్చి, మే నెలల్లో వంద మార్కు పైనే ఉండి, జూన్ 26 నాటికి 68.86 డాలర్లకు పడిపోయింది.
ఖజానాపై రూ. 1.23 లక్షల కోట్ల భారం..
ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభం నుంచి భారతీయ వినియోగదారులను ప్రభుత్వం విజయవంతంగా కాపాడిందని కేంద్ర పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరి ఎక్స్ (ట్విట్టర్) వేదికగా తెలిపారు. అయితే ఈ రక్షణ కల్పించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎక్సైజ్ సుంకం తగ్గింపుతో కలిపి దాదాపు రూ. 1.23 లక్షల కోట్ల ఆర్థిక భారాన్ని మోయాల్సి వచ్చింది. ప్రభుత్వం ఎక్సైజ్ పన్ను తగ్గించడం వల్ల నెలకు దాదాపు రూ. 14,000 కోట్ల రెవెన్యూను కోల్పోవాల్సి వచ్చిందని అంచనా.
భారతదేశం వివిధ దేశాల నుంచి ముడిచమురును సేకరించడం, దిగుమతి మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించడం, పైప్లైన్లు, నిల్వ కేంద్రాలలో వ్యూహాత్మక పెట్టుబడులు పెట్టడం వల్లే ఇంధన కొరత లేకుండా సంక్షోభాన్ని అధిగమించగలిగామని మంత్రి పూరి పేర్కొన్నారు. ప్రపంచంలోని చాలా దేశాలు ఇంధన రేషనింగ్ (కోతలు) విధించినప్పటికీ, భారత్లో నిరంతరాయంగా సరఫరా జరిగిందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వం తన ఆర్థిక నష్టాలను కొంతమేర రికవరీ చేసుకునేందుకు చూస్తుండటంతో, సామాన్యులకు తక్షణ ధరల తగ్గింపు లాటరీ తగిలే అవకాశం ప్రస్తుతానికి లేదు.