Terminal Lucidity: చావుకు ముందు మెదడు మేల్కొంటుందా?

ఏళ్ల తరబడి తమవారినే గుర్తుపట్టని వ్యక్తి... చివరి క్షణాల్లో ఒక్కసారిగా అందరినీ పేరుపేరునా పిలవడం, మామూలుగా మాట్లాడటం... కుటుంబ సభ్యులకు అది అద్భుతంలా అనిపిస్తుంది. వైద్య ప్రపంచంలో ఈ పరిణామానికి ఒక ప్రత్యేక పేరు ఉంది.. అదే ‘టెర్మినల్ లూసిడిటీ’.

ఇటీవల ‘టెర్మినల్ లూసిడిటీ’పై అంతర్జాతీయ వైద్య వర్గాల్లో మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. చాలా కాలంగా డిమెన్షియా, అల్జీమర్స్ లేదా ఇతర తీవ్రమైన మెదడు సంబంధిత వ్యాధులతో బాధపడుతున్న కొందరు రోగులు మరణానికి ముందు అకస్మాత్తుగా స్పష్టమైన అవగాహనతో ప్రవర్తించిన ఘటనలు వైద్య రికార్డుల్లో నమోదవుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితిని "టెర్మినల్ లూసిడిటీ" అని పిలుస్తారు. అయితే ఇది ప్రతి రోగిలో కనిపించదు. ఎందుకు జరుగుతుంది? ఎంతసేపు ఉంటుంది? అనే ప్రశ్నలకు ఇప్పటికీ పూర్తిస్థాయి సమాధానం లేదు.

అసలు ఏమిటి ఈ టెర్మినల్ లూసిడిటీ?

Terminal Lucidity: చావుకు ముందు మెదడు మేల్కొంటుందా?

"టెర్మినల్" అంటే జీవితంలోని చివరి దశ. "లూసిడిటీ" అంటే స్పష్టమైన ఆలోచన, అవగాహన. రెండింటినీ కలిపితే, మరణానికి ముందు కొద్దిసేపు లేదా కొన్ని గంటల పాటు మెదడు అనూహ్యంగా సాధారణ స్థితిలో పనిచేసినట్లుగా కనిపించే పరిస్థితి.

ఇది కొన్ని నిమిషాలు మాత్రమే ఉండవచ్చు. కొన్నిసార్లు గంటల పాటు కూడా కొనసాగవచ్చు. చాలామంది కుటుంబ సభ్యులు దీనిని చూసి రోగి కోలుకుంటున్నారని భావిస్తారు. కానీ చాలా సందర్భాల్లో ఆ తర్వాత కొద్ది సమయంలోనే మరణం సంభవించినట్లు వైద్య పరిశీలనల్లో నమోదైంది.

కుటుంబ సభ్యులను ఆశ్చర్యపరిచే మార్పులు

ఈ దశలో కొందరు రోగులు... చాలా రోజుల తర్వాత మొదటిసారి స్పష్టంగా మాట్లాడతారు. భార్య, భర్త, పిల్లలు, మనవళ్లను గుర్తుపడతారు. సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన సంఘటనలను వివరిస్తారు. చివరిసారిగా కుటుంబ సభ్యులతో భావోద్వేగంగా మాట్లాడుతారు. కొన్నిసార్లు తాము చెప్పాలనుకున్న చివరి కోరికలను కూడా వెల్లడిస్తారు.

ఈ మార్పులు చూసిన కుటుంబ సభ్యులకు అది అద్భుతంలా అనిపించినా, వైద్యులు మాత్రం దీనిని ఇంకా పూర్తిగా అర్థం కాని జీవశాస్త్ర సంబంధిత పరిణామంగా చూస్తున్నారు.

విశాఖలో సత్యనారాయణ...

విశాఖపట్నానికి చెందిన సత్యనారాయణ కొన్నేళ్లుగా జ్ఞాపకశక్తి సమస్యతో బాధపడుతున్నారు. కుటుంబ సభ్యులను కూడా గుర్తుపట్టలేని స్థితికి చేరుకున్నారు. కానీ ఒక రోజు అకస్మాత్తుగా తన కుమారుడి పేరు పిలిచి మాట్లాడటం ప్రారంభించారు. మనవరాలిని చూసి చిరునవ్వు చిందించారు. చిన్ననాటి సంఘటనలను గుర్తు చేసుకుని చెప్పడంతో కుటుంబ సభ్యులు ఆనందానికి అవధులు లేకుండా పోయాయి. అయితే మరుసటి రోజే ఆయన ప్రశాంతంగా కన్నుమూశారు. ఇలాంటి సంఘటనలను వైద్య నిపుణులు టెర్మినల్ లూసిడిటీకి ఉదాహరణలుగా పరిశీలిస్తారు.

చిత్తూరులో శ్యామల...

వరంగల్‌కు చెందిన నారాయణ చాలా కాలంగా మంచానికే పరిమితమయ్యారు. చివరి రోజు కుటుంబ సభ్యులందరినీ పిలిపించి, ఒక్కొక్కరితో మాట్లాడి, ఆశీర్వదించారు. ఇలాంటి సంఘటనలు చూసిన కుటుంబాలు "ఇప్పుడైనా కోలుకుంటారేమో" అనే ఆశ పెంచుకోవడం సహజమే. అయితే వైద్యపరంగా ఇది కోలుకోవడానికి సంకేతం కావాల్సిన అవసరం లేదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

ఎందుకు జరుగుతోంది?

ఇదే ప్రస్తుతం శాస్త్రవేత్తలను ఎక్కువగా ఆలోచింపజేస్తున్న ప్రశ్న. కొంతమంది పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం... మరణానికి ముందు మెదడులో జరిగే రసాయన మార్పులు కారణం కావచ్చు. న్యూరాన్ల మధ్య సమాచార ప్రసారం తాత్కాలికంగా మెరుగుపడవచ్చు. కొన్ని నాడీకణాలు చివరిసారిగా చురుకుగా పనిచేయవచ్చని భావిస్తున్నారు. మరికొందరు దీనికి సంబంధించిన జీవరసాయన ప్రక్రియలు ఇంకా గుర్తించాల్సి ఉందని చెబుతున్నారు. అయితే వీటిలో ఏ ఒక్క సిద్ధాంతానికీ ఇప్పటివరకు పూర్తి శాస్త్రీయ నిర్ధారణ లభించలేదు.

అద్భుతమా? వైద్య రహస్యమా?

సోషల్ మీడియాలో ఇలాంటి సంఘటనలు వైరల్ అయినప్పుడు వాటిని చాలామంది అద్భుతం, దైవచర్య లేదా అతీంద్రియ శక్తులతో ముడిపెడుతుంటారు. కానీ వైద్య నిపుణులు అలాంటి నిర్ధారణలకు దూరంగా ఉండాలని సూచిస్తున్నారు.

టెర్మినల్ లూసిడిటీ అనేది నమోదైన వైద్య పరిశీలన. అయితే అది ఎందుకు జరుగుతుందో ఇంకా పూర్తిగా తెలియని అంశం. అందుకే ప్రపంచవ్యాప్తంగా న్యూరాలజిస్టులు, సైకాలజిస్టులు, ప్యాలియేటివ్ కేర్ నిపుణులు దీనిపై పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్నారు.

కుటుంబ సభ్యులు ఏం చేయాలి?

రోగి ఒక్కసారిగా మాట్లాడటం ప్రారంభించారని చూసి పూర్తిగా కోలుకుంటున్నారని భావించకూడదు. అదే సమయంలో భయపడాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. వైద్యుల సూచనలను పాటిస్తూ, రోగితో ప్రశాంతంగా సమయం గడపడం, వారి మాటలు వినడం, భావోద్వేగపరంగా అండగా నిలవడం అత్యంత ముఖ్యమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఇంకా సమాధానం దొరకని ప్రశ్న

టెర్మినల్ లూసిడిటీ వైద్యశాస్త్రానికి ఇప్పటికీ ఒక ఆసక్తికరమైన మిస్టరీగానే మిగిలింది. మానవ మెదడు చివరి క్షణాల్లో ఎందుకు ఇలా స్పందిస్తుంది? జ్ఞాపకాలు ఒక్కసారిగా ఎలా తిరిగి వస్తాయి? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం లభిస్తే డిమెన్షియా, అల్జీమర్స్ వంటి వ్యాధులపై కొత్త అవగాహన ఏర్పడే అవకాశముందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

మనిషి మెదడు గురించి తెలిసిన దానికంటే తెలియని విషయాలే ఇంకా ఎక్కువగా ఉన్నాయని గుర్తు చేసే అరుదైన వైద్య సంఘటనల్లో టెర్మినల్ లూసిడిటీ ఒకటిగా నిలుస్తోంది.

వ్యాసకర్త:

శ్రీనాథ్ గొల్లపల్లి,

ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్

వ్యాసకర్త గురించి: శ్రీనాథ్ గొల్లపల్లి ప్రముఖ మీడియా సంస్థల్లో వివిధ హోదాల్లో పనిచేశారు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ, ఆరోగ్య, రాజకీయ తదితర ప్రధాన అంశాలపై 25 సంవత్సరాలకు పైగా అనుభవం కలిగి ఉన్నారు. అమెరికా, కెనడా సహా ఐదు దేశాల్లో పర్యటించి అంతర్జాతీయ అంశాలపై అవగాహన పెంపొందించుకున్నారు.