భారతీయ ఉద్యోగుల జీవితాల్లో కొత్త లేబర్ కోడ్స్ (Labour Codes) పెద్ద మార్పునే తీసుకురానున్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ఈ కొత్త నిబంధనల వల్ల ఉద్యోగుల గ్రాట్యుటీ భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. వేతనాల లెక్కింపు విధానంలో మార్పులు చేయడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం.
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం... ఉద్యోగి గ్రాట్యుటీని లెక్కించే 'వేతనం' (Wages) పరిధిని మార్చారు. ఇకపై గ్రాట్యుటీ లెక్కించడానికి బేసిక్ పే (ప్రాథమిక వేతనం), డియర్నెస్ అలవెన్స్ (DA), రిటైనింగ్ అలవెన్స్లను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. ఈ మూడూ కలిపి ఉద్యోగి మొత్తం కాస్ట్-టు-కంపెనీ (CTC) లో కనీసం 50 శాతంగా ఉండాలని నిబంధన విధించారు. సాధారణంగా కంపెనీలు గ్రాట్యుటీ మొత్తాన్ని ఆఫర్ లెటర్లో చూపించకపోయినా, అది చట్టబద్ధమైన బాధ్యత కాబట్టి సీటీసీలోనే చేర్చుతుంటాయని టీమ్లీజ్ రెగ్టెక్ సీఈఓ రిషి అగర్వాల్ వివరించారు.
ఎప్పటి నుంచి వర్తిస్తుంది?
ఈ కొత్త నిబంధనలు ఎప్పటి నుంచి వర్తిస్తాయనే దానిపై చాలా రోజులుగా సందిగ్ధత ఉంది. అయితే ప్రభుత్వం దీనిపై స్పష్టత ఇచ్చింది. కొత్త లేబర్ కోడ్స్ అమల్లోకి వచ్చిన 2025 నవంబర్ 21 నుంచే ఈ గ్రాట్యుటీ నిబంధనలు వర్తిస్తాయని కార్మిక శాఖ స్పష్టం చేసింది. కంపెనీలు తమ అకౌంటింగ్ నిబంధనల ప్రకారం దీనికి తగిన ఏర్పాట్లు చేసుకోవచ్చని సూచించింది.
గ్రాట్యుటీ లెక్కింపు ఎలా?
కొత్త కోడ్స్ ప్రకారం, ఫిక్స్డ్ టర్మ్ ఉద్యోగులకు (Fixed-term employees) గ్రాట్యుటీ లభించే కాలపరిమితి తగ్గింది. గతంలో ఒక సంస్థలో కనీసం ఐదేళ్లు పనిచేస్తేనే గ్రాట్యుటీకి అర్హత ఉండేది. కానీ కొత్త నిబంధనల ప్రకారం ఫిక్స్డ్ టర్మ్ ఉద్యోగులకు ఈ పరిమితిని ఏడాదికి తగ్గించారు. అంటే సంస్థలో ఒక సంవత్సరం నిరంతర సేవలు పూర్తి చేసుకుంటే చాలు అనుపాత ప్రాతిపదికన (Pro-rata basis) గ్రాట్యుటీ లభిస్తుంది. అయితే ఇది కొత్త కోడ్స్ అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత చేరిన ఉద్యోగులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది.
ఇక పాత ఉద్యోగుల విషయానికి వస్తే, వారు నష్టపోవాల్సిన అవసరం లేదు. చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఉద్యోగి సంస్థ నుంచి తప్పుకుంటే (రిటైర్మెంట్, రాజీనామా లేదా మరణం వల్ల), అప్పుడు తీసుకునే చివరి వేతనం ఆధారంగానే పూర్తి కాలానికి గ్రాట్యుటీని లెక్కిస్తారు. "దీనివల్ల ఎక్కువ వేతన ప్రాతిపదిక లభిస్తుంది. ఫలితంగా చివర్లో చేతికి వచ్చే ప్రయోజనాలు గణనీయంగా పెరుగుతాయి" అని అగర్వాల్ తెలిపారు. అదనంగా, చివరి సంవత్సరంలో ఆరు నెలల కంటే ఎక్కువ కాలం పనిచేస్తే దాన్ని పూర్తి ఏడాదిగా పరిగణిస్తారు.
ఎంత ఎక్కువ వస్తుంది?
{{/usCountry}}ఇక పాత ఉద్యోగుల విషయానికి వస్తే, వారు నష్టపోవాల్సిన అవసరం లేదు. చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఉద్యోగి సంస్థ నుంచి తప్పుకుంటే (రిటైర్మెంట్, రాజీనామా లేదా మరణం వల్ల), అప్పుడు తీసుకునే చివరి వేతనం ఆధారంగానే పూర్తి కాలానికి గ్రాట్యుటీని లెక్కిస్తారు. "దీనివల్ల ఎక్కువ వేతన ప్రాతిపదిక లభిస్తుంది. ఫలితంగా చివర్లో చేతికి వచ్చే ప్రయోజనాలు గణనీయంగా పెరుగుతాయి" అని అగర్వాల్ తెలిపారు. అదనంగా, చివరి సంవత్సరంలో ఆరు నెలల కంటే ఎక్కువ కాలం పనిచేస్తే దాన్ని పూర్తి ఏడాదిగా పరిగణిస్తారు.
ఎంత ఎక్కువ వస్తుంది?
{{/usCountry}}ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. గతంలో ఒక ఉద్యోగి బేసిక్ పే సీటీసీలో కేవలం 30 శాతంగా ఉందనుకుందాం. కొత్త నిబంధనల ప్రకారం దాన్ని 50 శాతానికి పెంచడం వల్ల గ్రాట్యుటీ చెల్లింపులో ఏకంగా 66 శాతం పెరుగుదల కనిపిస్తుంది.
శార్దూల్ అమరచంద్ మంగళదాస్ అండ్ కంపెనీ భాగస్వామి పూజా రామ్చందాని ఒక ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణ ఇచ్చారు. "రూ. 12 లక్షల సీటీసీ ఉన్న ఒక వ్యక్తికి పాత పద్ధతిలో గ్రాట్యుటీ కోసం పరిగణించే వేతనం రూ. 50,000 అనుకుంటే, అతనికి రూ. 1.44 లక్షల గ్రాట్యుటీ వచ్చేది. అదే కొత్త కోడ్ ప్రకారం అతని వేతనం రూ. 70,000 అవుతుంది. దీనివల్ల గ్రాట్యుటీ మొత్తం ఏకంగా రూ. 2,01,923 కి పెరుగుతుంది," అని ఆమె వివరించారు.
టేక్-హోమ్ శాలరీ తగ్గుతుందా?
గ్రాట్యుటీ పెరిగితే సంతోషమే కానీ దీనివల్ల ఉద్యోగుల చేతికి వచ్చే నెలవారీ జీతం (Take-home salary) తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. ఎందుకంటే బేసిక్ పే పెరగడం వల్ల దానికి లింక్ అయి ఉన్న ప్రావిడెంట్ ఫండ్ (PF) కంట్రిబ్యూషన్ కూడా పెరుగుతుంది. సీటీసీ మారకుండా అలాగే ఉండి, పీఎఫ్ కటింగ్స్ పెరిగితే ఆటోమేటిక్గా చేతికి వచ్చే జీతం తగ్గుతుంది. "ప్రస్తుత లిక్విడిటీకి, భవిష్యత్తు సామాజిక భద్రతకు మధ్య జరిగే ఒక సర్దుబాటు ఇది" అని అగర్వాల్ వ్యాఖ్యానించారు.
అయితే కొందరు ఉద్యోగులకు వచ్చే బోనస్ మొత్తం కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. క్లియర్ ట్యాక్స్ నిపుణురాలు సిఏ చాందిని ఆనందన్ ప్రకారం కొత్త లేబర్ కోడ్స్లో బోనస్ లెక్కింపు కూడా మారిన 'వేతనం' ఆధారంగానే జరుగుతుంది. కాబట్టి బేసిక్ పే పెరగడం వల్ల బోనస్ అర్హత ఉన్న వేతన పరిమితి పెరిగి, చేతికి వచ్చే బోనస్ మొత్తంలో సానుకూల మార్పు ఉండవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. కొత్త లేబర్ కోడ్స్ ప్రకారం గ్రాట్యుటీ పొందడానికి కనీస అర్హత ఏమిటి?
సాధారణ ఉద్యోగులకు ఐదేళ్ల నిబంధన అలాగే ఉంది. కానీ ఫిక్స్డ్ టర్మ్ ఉద్యోగులకు (FTEs) ఈ పరిమితిని ఒక సంవత్సరానికి తగ్గించారు.
2. కొత్త నిబంధనల వల్ల చేతికి వచ్చే జీతం ఎందుకు తగ్గుతుంది?
బేసిక్ పే సీటీసీలో 50 శాతానికి పెరగడం వల్ల పీఎఫ్ కంట్రిబ్యూషన్లు కూడా పెరుగుతాయి. సీటీసీలో మార్పు లేకపోతే, పీఎఫ్ వాటా పెరగడం వల్ల టేక్ హోమ్ జీతం తగ్గుతుంది.
3. ఈ కొత్త నిబంధనలు ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి?
కొత్త లేబర్ కోడ్స్ అమల్లోకి వచ్చిన 2025 నవంబర్ 21 నుంచే ఈ కొత్త గ్రాట్యుటీ నిబంధనలు వర్తిస్తాయని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.