డిజిటల్ చెల్లింపులు మన దైనందిన జీవితంలో ఒక భాగమైపోయాయి. క్షణాల్లో డబ్బులు బదిలీ చేసే ఈ సౌలభ్యం సామాన్యులకు ఎంత మేలు చేస్తోందో, సైబర్ మోసగాళ్లకు కూడా అంతే వరంగా మారుతోంది. నమ్మకంగా మాట్లాడి, ఏవో ఆశలు చూపి మన ఖాతాల్లోని కష్టార్జితాన్ని క్షణాల్లో కొల్లగొడుతున్నారు. ఈ తరహా మోసాలకు (ఆథరైజ్డ్ పుష్ పేమెంట్ స్కామ్స్) శాశ్వత పరిష్కారం చూపే దిశగా రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) సంచలన ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసింది. ఆన్లైన్ మోసాలను ఎలా అరికట్టాలనే అంశంపై 'డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో భద్రతా చర్యలు' పేరిట ఒక ముసాయిదా పత్రాన్ని విడుదల చేసింది.
రూ. 10 వేలు దాటితే గంట పాటు బ్రేక్
ఆన్లైన్ మోసాలను అడ్డుకోవడంలో భాగంగా, రూ. 10,000 పైబడిన వ్యక్తిగత (పీ2పీ) లావాదేవీలకు ఒక గంట పాటు సమయం (డీలే) విధించాలని ఆర్బీఐ ప్రతిపాదించింది. యూపీఐతో పాటు ఐఎంపీఎస్ (IMPS), నెఫ్ట్ (NEFT), ఆర్టీజీఎస్ (RTGS), నెట్ బ్యాంకింగ్, మొబైల్ వాలెట్లకు ఇది వర్తిస్తుంది.
ఈ విధానంలో మీరు ఎవరికైనా రూ. 10 వేలకు మించి డబ్బు పంపగానే, మీ ఖాతాలో ఆ మొత్తం కట్ అవుతుంది. కానీ, ఆ డబ్బు అవతలి వ్యక్తికి చేరడానికి గంట సమయం పడుతుంది. ఈ లోపు ఆ లావాదేవీ మీకు అనుమానాస్పదంగా అనిపిస్తే వెంటనే క్యాన్సిల్ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. బ్యాంకులకు కూడా ఏదైనా మోసం జరుగుతోందని అనుమానం వస్తే, లావాదేవీని ఆపివేసి ఖాతాదారుడిని అప్రమత్తం చేస్తాయి. ఆ తర్వాత కూడా మీరు ఓకే చెబితేనే ఆ డబ్బు బదిలీ అవుతుంది. అయితే, మనకు తెలిసిన వారికి, రెగ్యులర్గా డబ్బులు పంపే ఖాతాలను 'వైట్లిస్ట్'లో చేర్చుకుంటే ఈ నిబంధన వర్తించదు.
సీనియర్ సిటిజన్ల కోసం 'ట్రస్టెడ్ పర్సన్'
వృద్ధులు, దివ్యాంగులను సైబర్ నేరగాళ్లు సులభంగా బురిడీ కొట్టిస్తున్నారు. ఈ పరిస్థితికి అడ్డుకట్ట వేసేందుకు ఆర్బీఐ 'ట్రస్టెడ్ పర్సన్' (నమ్మకస్తుడైన వ్యక్తి) విధానాన్ని తెరపైకి తెచ్చింది. సీనియర్ సిటిజన్లు రూ. 50,000 పైబడి ఆన్లైన్ ద్వారా ఎవరికైనా డబ్బు పంపాలంటే, వారు ముందుగా నియమించుకున్న ఈ 'ట్రస్టెడ్ పర్సన్' ఆమోదం కూడా తప్పనిసరి. ఆ వ్యక్తి ఓకే చెబితేనే డబ్బు బదిలీ అవుతుంది. ఈ నమ్మకస్తుడిని మార్చుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, భద్రత దృష్ట్యా ఆ మార్పు అమలు కావడానికి 24 గంటల సమయం తీసుకుంటుంది.
క్షణాల్లో ఖాతాను లాక్ చేసే 'కిల్ స్విచ్'
సైబర్ మోసం జరుగుతోందని పసిగట్టిన వెంటనే ఖాతాదారుడు తన డిజిటల్ లావాదేవీలన్నింటినీ ఒకే క్లిక్తో నిలిపివేసేలా 'కిల్ స్విచ్' ఆప్షన్ తీసుకురావాలని ఆర్బీఐ భావిస్తోంది. ఇది ఆన్ చేస్తే, ఆ ఖాతా నుంచి ఎలాంటి యూపీఐ, ఆన్లైన్ పేమెంట్లు జరగవు. మళ్లీ వాటిని యాక్టివేట్ చేసుకోవాలంటే, ఖాతాదారుడు నేరుగా బ్యాంకుకు వెళ్లడం లేదా సరైన భద్రతా ధృవీకరణ ప్రక్రియ పూర్తి చేయడం తప్పనిసరి.
ఈ నిబంధనల నుంచి ఎవరికి మినహాయింపు?
{{/usCountry}}సైబర్ మోసం జరుగుతోందని పసిగట్టిన వెంటనే ఖాతాదారుడు తన డిజిటల్ లావాదేవీలన్నింటినీ ఒకే క్లిక్తో నిలిపివేసేలా 'కిల్ స్విచ్' ఆప్షన్ తీసుకురావాలని ఆర్బీఐ భావిస్తోంది. ఇది ఆన్ చేస్తే, ఆ ఖాతా నుంచి ఎలాంటి యూపీఐ, ఆన్లైన్ పేమెంట్లు జరగవు. మళ్లీ వాటిని యాక్టివేట్ చేసుకోవాలంటే, ఖాతాదారుడు నేరుగా బ్యాంకుకు వెళ్లడం లేదా సరైన భద్రతా ధృవీకరణ ప్రక్రియ పూర్తి చేయడం తప్పనిసరి.
ఈ నిబంధనల నుంచి ఎవరికి మినహాయింపు?
{{/usCountry}}ఈ కొత్త భద్రతా చర్యలు కేవలం వ్యక్తుల మధ్య జరిగే లావాదేవీలకే (P2P) వర్తిస్తాయి. కిరాణా షాపులు, మాల్స్, ఆన్లైన్ షాపింగ్ వంటి మర్చంట్ చెల్లింపులు, ఈఎంఐల వంటి రికరింగ్ పేమెంట్లు, చెక్కు లావాదేవీలకు ఈ ఆంక్షల నుంచి ఆర్బీఐ మినహాయింపు ఇచ్చింది.
"ఆన్లైన్ డిజిటల్ మోసాల బారి నుంచి సామాన్యులను రక్షించేందుకు ఆర్బీఐ తీసుకుంటున్న ఈ చర్యలు ఎంతో కీలకం కానున్నాయి," అని ఆర్థిక నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం ముసాయిదా దశలో ఉన్న ఈ నిబంధనలు ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయనే దానిపై రాబోయే రోజుల్లో స్పష్టత రానుంది.